Nguyên Quang

             Tan Nát           Năm 1998, mẹ tôi sinh thằng Tư Tí. Thằng Ba Nghĩa cách tôi 2 tuổi cái tuổi gần quá để tôi có thể trông em đàng hoàn. Nhưng Tư Tí cách tôi 8 tuổi nó đúng nghĩa là em bé. Bữa mẹ tôi sanh thằng Tí, ba tôi ko về kịp, ông đánh trúng một bầy chim rất lớn. Bầy chim lớn bao nhiêu thì sự đau thương lớn bấy nhiêu nó như báo trước sự chia ly cho tất cả. Ba tôi về chạy vội ra trạm xá coi thằng Tí rồi đem bọc nhao thai về chôn ở bụi chuối sau nhà. Ba ngày sau, mẹ tôi bế cu Tí về nhà. Cái đầu nó quá trời tóc luôn, da nó thì đỏ hỏn à, mắt ti hí như mắt lươn vậy. Chính đôi mắt nó báo hại năm học lớp 5 tôi bị cô giáo phạt vì văn mẫu tả đôi mắt em bé như hai hạt nhãn đen lay láy. Tôi lại tả mắt em Tư ti hí dễ thương.      Tư Tí bệnh từ nhỏ hễ sốt là nó động kinh, nó bám tôi như đỉa, hễ chị hai đi học thì thôi. Chị Hai về là nó đòi, tôi hay ẵm nó đi chơi tùm lum chỗ hết, có bữa ẵm tểnh đi đạp ch...

           Nghề không dành cho ai sợ ma! Từ nhỏ, ba tôi đã theo ông nội đi làm đồng, đi đánh chim. Ba tôi được sinh ra đã có ruộng lúa, có lưới, lồng, lóc lách, lẹm, cột, dây...... Từ thưở thiếu niên , ba đã thay gia đình đi coi chim rất sớm. Có những lần coi được bầy chim lớn, đem đồ nghề tới bủa lưới, thấy chim về rõ ràng khi úp lưới lại là lưới không. Có những lúc lội sông gặp “ thằng chỏng” , lội băng đồng nghe tiếng nói thì thào, lâu lâu ngó lên đầu thấy xác chết treo cổ trong rừng, nhiều lần coi chim ở Miếu Ông Địa ( Thủ Thiêm ) còn bị “ ghẹo”. Ba tôi nói : “ kệ người ta, mình không sợ người ta, mình đừng ghẹo, vô xin đàng hoàn. Người ta hông làm gì mình đâu”. Có lần ba tôi đi coi chim dẫn theo thằng em kế tôi.  Ba đồng đồng nó trên cổ, qua khúc sông bị hụt giò, thằng con bùm xuống sông, quơ quào kiếm con , quơ trúng ngay “ thằng chỏng” ( xác chết trôi sông). Ba tôi đẩy ra rồi lại lặn hụp vớt em tôi em. Thằng nhỏ uống nước xém chết. Từ đó, ôn...

     Những mắt lưới oan nghiệt!     Lúc ông nội tôi sắp mất, ông nội để giàn lưới lại cho ba tôi. Khi ông mất , ba tôi chính thức đốt nhang cúng ông bà kế nghiệp. Một đời ông nội tôi đánh chim thiên nhưng chết trong nghèo khổ. Căn nhà lá sụp xệ buồn không tả nổi.       Anh em trong nhà không phục, ba tôi thứ 12, trên có anh trai, dưới cũng có em trai. Dù không phục nhưng cũng để đó không nói gì nhau. Một ngày , Bác tôi mài một cái chét thiệt bén, rồi ngồi cạo lông chân. Ba tôi đi ngang qua hỏi: “Ông mài chét chi dzậy? “. Bác tôi trả lời: “ tao mài chém mày”    Ba tôi không tin bỏ đi , cho là Bác nói nhảm. Một lát sau Bác bất ngờ chém thật. Một nhát lên đầu em trai mình. Xong Bác cầm can xăng chế lên người mình, tự thiêu. Lửa phựt nóng quá, Bác tôi nhảy xuống con mương sau nhà. Gia đình đưa đi nhà thương, nằm gần cả tháng trời. Vì một bộ lưới có đáng hay không?    Ba tôi sau đó vẫn đánh chim, kỹ thuật đánh chim củ...

Trong thời kì Pháp, Việt Nam - chính xác là miền Đông Nam Bộ có 2 gia tộc được một người đàn ông Campuchia dạy cho kĩ thuật đánh chim. Một trong hai gia tộc đó chính là gia đình nhà nội tôi. Từ hai gia tộc tới năm 1990 giới đánh chim có 5 gia tộc lớn tại miền Đông Nam Bộ. Mỗi gia tộc có sân chim riêng, lấn sân là đổ máu. Cuộc chiến bảo vệ và mở rộng sân chim của mỗi Vua sân chim vô cùng khốc liệt.     Tôi lớn lên quen với tiếng chim kêu trong lồng. Mỗi lồng khoảng 500-1000 con chim. Đến mùa đánh chim, chiều ba tôi đi đến tối, 4 giờ khuya lại đi. Giới đánh chim gọi là đi coi chim: coi đường chim bay, hướng bay và đếm, coi hướng bủa trận. Cuối cùng là đưa quân đi đánh.  Mỗi đoàn quân đánh chim gồm khoảng 4-6 người. Đồ nghề gồm có lồng chim,  5 cây tầm vong già, dây thừng, lưới, lóc lách. Một lưới đánh ít nhất là 1000 con chim.  Vậy mà cái nghề đánh chim nó bạc lắm! Tiền thì nhiều mà nó vào cửa trước, ra cửa sau. Có đợt ba đánh hơn 5000 con chim, ra lưới...