Nguyên Quang

 Đọc bài của Tony Buổi sáng: DỞ QUÁ THÌ NGHÈO THÔI..! 1. Tui có một cô bạn làm thu mua cho 1 siêu thị bên Mỹ. Có lần cô đặt món mới là cá ngừ ngâm muối đóng hộp, cô gửi thư cho một công ty thuỷ sản Việt Nam lớn, 2 hôm sau, cô nhận được trả lời “Dear cô X, rất tiếc là chúng tôi chỉ có cá ngừ ngâm dầu. Lê Văn Tèo”. Cô gửi 2-3 công ty nữa, bặt vô âm tín. Khi gọi, sau 5 phút hỏi vang rền trong điện thoại, “Lan mày có đọc thư của cái bà bên Mỹ đòi mua cá ngừ hem”, Lan nói “hỏi con Tuyết đi”, rồi sau đó tiếng của Tuyết “tao có nhận, nhưng công ty mình làm gì có cá ngừ ngâm muối nên tao không có trả lời”. Sau đó tiếp tân nói lại “bên em không có ạ”, rồi cúp máy, rủ cái Lan cái Tuyết ăn xoài chấm muối ớt bàn chuyện showbiz, cười hí hí, khách tới thì vội giấu trái xoài vào hộc tủ. Cô bạn tui gửi sang một công ty Thái Lan. Chỉ 1h sau, phản hồi “cá ngừ ngâm nước muối chúng tôi chưa SX, nhưng bạn cứ gửi quy cách, chúng tôi sẽ làm mẫu, nếu mẫu đạt, chúng tôi sẽ báo giá. Krob Khun. Kẹo La Thon”....

 Tôi không bao giờ phủ định rằng phong trào Tây Sơn đã có những công tích vĩ đại, ít nhất ở ba mặt sau đây: - Ở Đàng Trong thì lật đổ các chúa Nguyễn, rồi tiến ra Đàng Ngoài lật đổ các chúa Trịnh cùng với triều Lê. - Chiến thắng vĩ đại chống quân xâm lược Xiêm mà đỉnh cao là trận Rạch Gầm – Xoài Mút ở Mỹ Tho. - Đại chiến thắng chống vài chục vạn quân xâm lược Thanh đầu xuân Kỷ Dậu 1789. Nguyễn Ánh cùng Lê Chiêu Thống càng lem luốc bao nhiêu thì hình ảnh Nguyễn Huệ càng được xem là bộ mặt tỏa rạng và có một vai trò lớn lao bấy nhiêu trong lịch sử Việt Nam nửa cuối thế kỷ 18. Nay theo yêu cầu của Ban tổ chức Hội nghị về vua Gia Long (1802-1820), tôi chỉ xin nói tóm tắt đôi điều mà tôi cảm nhận được về Nguyễn Ánh – Gia Long. Trên đường từ Pháp về Ấn Độ, giám mục Bá Đa Lộc chỉ tuyển được một số sĩ quan, kỹ sư, kẻ phiêu lưu người Pháp và với một số rất ít kinh phí mua được vài cái tàu bọc đồng mà vua Quang Trung coi là những sự hù dọa vớ vẩn để mang về giúp Nguyễn Ánh. Cho nên theo tôi,...

 ĐÔI ĐIỀU VỀ CHỮ NGHĨA… Nhìn “Ga tàu thuỷ Bạch Đằng” ở giữa sông nước Sài Gòn mà buồn lòng quá xá! Lịch sử, văn hoá Sài Gòn đã có sự khó hiểu, sai lệch từ những năm sau này, khi mà cái chữ nghĩa Miền Nam đã bị hiểu sai lệch. Nhìn từ Bến Bạch Đằng. Lịch sử Bến Bạch Đằng đơn giản. Đây vốn là đất Kompong Luông vùng Sài Gòn. Pháp qua đặt tên đường từ cột cờ Thủ Ngữ tới công trường Mê Linh là Quai le Myre de Vilers, đoạn còn lại tới Ba Son là Quai d’Argonne. Sau 1955 TT Ngô Đình Diệm nhập hai đoạn đường lại đặt thành Bến Bạch Đằng. Kêu là bến vì đây là đại lộ ven sông, dưới là bến sông nhiều ghe tàu. Sau 1975 Bến Bạch Đằng bị xoá tên, đặt thành đường Tôn Đức Thắng. Tuy nhiên người Sài Gòn vẫn kêu là Bến Bạch Đằng. Và nay xuất hiện "ga tàu thuỷ" tại bến Bạch Đằng. Trong lịch sử văn hoá Miền Nam chúng ta chữ “tàu” đã có nước rồi thì mắc mớ chi còn “ga tàu thuỷ" khi chữ thuỷ là nước? Có ai, có người Miền Nam, người Sài Gòn nào nghĩ Bến Bạch Đằng là bến xe bao giờ mà để "tàu...

Đang tìm tư liệu thì ad vô tình tìm thấy đoạn này do Minh Mạng nói:  "Vua từng nói chuyện với Nguyễn Hữu Thận về vấn đề bằng đảng ở nước Đại Thanh, nhân nói rằng : “Khi trẫm còn ở Tiềm để, triều thần ít người được yết kiến, duy có Lê Duy Thanh vì phụng mệnh đi xem đất sơn lăng, nên trẫm thường vời đến. Hoặc có kẻ cho là trẫm hậu với hắn thì chắc hắn cũng có tài gì nên mới được trẫm để ý. Khi trẫm mới nối ngôi thì bổ hắn ra làm quan ngoài là muốn thử xem có trị dân được không, chứ không phải là coi rẻ, kẻ không biết lại cho là trẫm dùng người có ý phân biệt kẻ Nam, người Bắc. Nhưng Nam - Bắc vốn là một nhà, ai chẳng là tôi con, trẫm đâu có kỳ thị. Kìa như nhà Đại Thanh dùng người không có phân biệt người Hán, người Mãn, huống Nam hà với Bắc hà, cùng ngôn ngữ, cùng văn tự, không ví như người Hán, người Mãn được”. (Đại Nam thực lục, Nhà xuất bản Giáo Dục, Tập 2) Không bàn tới công tội của nhà Nguyễn, đoạn này thực sự giá trị vì Minh Mạng nói rằng "Nam - Bắc vốn là một nhà",...

 Có một câu chuyện thú vị về cách mà vua Gia Long đối mặt với chốn tam cung lục viện, giải quyết những cuộc cãi vã và ganh ghét giữa vô số các cung tần của mình. Trong những lần trao đổi thân tình với một vị quan người Pháp, vua Gia Long thường nói việc trị quốc đối với ông dễ hơn và ít tốn công hơn là việc cai quản chốn cung cấm. Có một hôm trong một lần tiếp kiến riêng sau buổi ngự triều, vua nói: "Khanh nghĩ là ta đã hết việc khi giải quyết xong những gì đang đợi ta đàng kia (ngài chỉ tay về phía cung cấm), trong cung cấm khi ta rời khỏi đây. Ở đây bây giờ, ta cảm thấy thích thú khi trao đổi với những người hiểu biết, họ lắng nghe ta, hiểu ta, và nếu cần, thì nghe lời ta. Đàng kia (trong cung cấm), ta phải đối mặt với lũ đàn bà yêu quái, cãi cọ với nhau, đối xử tệ bạc, xâu xé nhau, rồi tất cả tới đòi ta phân xử công minh. Nếu ta mà xử đúng người đúng tội thì bọn họ không ai thoát tội hết, trong khi ta không biết chắc được ai trong bọn họ thua kém người kia về sự tàn độc". ...

 Người tài khác người thường ra sao Ở đâu có người tài, ở đó có sự phát triển. Phạm vi quốc gia thì không nước nào có thể vượt mặt Mỹ, vì đây là nơi người tài tụ hội, từ người Ấn đến người Hoa đến người Âu, Ả Rập,... Phạm vi doanh nghiệp thì ở đâu có người tài, thế cờ sẽ nghiêng dần về phía họ, dù ban đầu quân sĩ tốt xe pháo ngựa là ngang nhau. Thời bao cấp, tỉnh nào cũng có công ty dược và vật tư y tế....nhưng dần chỉ còn lại những tên tuổi nổi bật như dược Phú Yên (nay là Pymerpharco), dược Đồng Tháp (nay là Imexpharm) hay dược Hậu Giang... Tỉnh nào cũng có đài truyền hình, nhưng truyền hình Vĩnh Long, một tỉnh nhỏ ở miền Tây nổi bật hẳn, doanh thu năm rồi của đài này tới 1400 tỷ. Nói vậy để các bạn thấy là, yếu tố năng lực cá nhân chiếm phần lớn trong thành công của 1 tập thể. Năng lực này thể hiện ở việc tổ chức được 1 đội nhóm, quản lý được người khác. Sau đó là đầu óc cởi mở để nhanh nhạy cập nhật cái mới, ví dụ như đài Vĩnh Long khai thác kênh Youtube và kênh này phải trả ch...

 TẠ ƠN tiền nhân đi mở đất: CÚNG ĐẤT ĐAI, Ở ĐÂY, LÀ "CÚNG THỔ" (KHÔNG PHẢI "CÚNG ĐỊA") * "CÚNG THỔ" là một tập tục thuộc về văn hóa nhân sinh, vào mùng 10 tháng Giêng âm lịch. Chú ý: đây KHÔNG phải cúng "Thần Đất", cũng KHÔNG phải cúng "Ông Địa"... /1/ Trong lối nói thông thường, "Thổ" là đất, mà "Địa" cũng là đất nên dễ hiểu lẫn lộn. Ồ, nếu vậy mắc gì có hai cách gọi khác nhau "Thổ", "Địa" làm chi cho mệt?  "ĐỊA" ( 地) đối ứng với "Thiên" (天), chẳng hạn tế đàn Nam Giao là tế "Trời Đất", tế "Thiên Địa" (天地) (ta nói "thiên - địa" chớ không nói "thiên - thổ").  "THỔ" (土) ? Chẳng hạn, "hữu nhân thử hữu thổ” (有人此有土), "có người thì có đất", rồi "cố thổ" (故土) nghĩa là "quê cũ" (không nói "cố địa"), "thổ" ở đây mang nghĩa quê hương, làng xóm.  Quí bạn còn gặp, "“thổ ngữ” (土語) l...

TẠi SAO MÓN ĂN MIỀN NAM LẠI PHONG PHÚ MỘT CÁCH ÁP ĐẢO SO VỚI MIỀN BẮC? Đêm qua có một bác lớn tuổi nhắn tin cho Phễu tui. Hai bác cháu nhắn qua nhắn lại đến gần sáng. Qua đó Phễu tui thấy cần có một bài nói về vụ "Tại sao món miền Nam phong phú so với miền Bắc". Đây cũng là chủ đề bác lớn tuổi thắc mắc và yêu cầu Phễu tui làm rõ trong cuộc nói chuyện (chat) hồi hôm. Đầu tiên tui nói ngay rằng, tui sẽ không nói vụ "ngon", "dở". Giống như nói về "đẹp", "xấu", Phễu tui cũng không bao giờ đề cập đến nó trong các cuộc trò chuyện, hay các stt, thậm chí là cmt trên mạng XH. Vì "ngon"/"dở" mang tính chủ quan, phụ thuộc vào trải nghiệm của cá nhân. Thật không khôn ngoan khi sa đà vào cái chủ quan; và nó sẽ là một trận cãi nhau không hồi kết. Tuy vậy, vẫn có thể nhận biết về một nền ẩm thực thông qua phân tích. Và việc nhận định "Ẩm thực miền Nam phong phú hơn miền Bắc" dựa trên các nguyên nhân khách quan sau: 1/ Do ...

BÀN VỀ THƯỞNG THỨC NGHỆ THUẬT -Lê Việt Khánh- Thường thì khi tranh luận, nhất là về những đề tài “Cảm tính” như Nghệ thuật, mấy ông phản biện thường có câu “Thằng đấy biết cái đéo gì mà nói” Cho nên tôi phải bắt đầu từ Mỹ thuật, để khẳng định rằng tôi đang nói cái mình BIẾT, cái tôi được học hành cẩn thận, nghiên cứu cẩn thận, thực hành cẩn thận. Mỹ thuật – là một ngành nghệ thuật. Chắc chắn. Để trở thành một họa sỹ, trước đây, điều kiện cần là phải được học hành bài bản, vẽ hình họa chắc chắn, làm chủ được các chất liệu bột màu, sơn dầu, sơn mài, lụa… Điều kiện đủ là bản năng nghệ thuật, cá tính, đam mê, tạo được phong cách cá nhân không lẫn với ai. Để trở thành họa sỹ, cầm bút vẽ được cái tranh sạch nước cản, người vẽ cũng phải học nhiều năm. Để tạo được phong cách cá nhân, phải một, hai chục năm, trở thành MÉT (Master)…có khi mất cả cuộc đời. Thời buổi bây giờ thì giá trị có đảo lộn. Vài ông say say bôi trát quều cào loạn xị lên mặt toan thế là thành trừu tượng, là thành họa sỹ...Bọ...

 Vua Arthur trẻ tuổi của nước Anh, bị quân Pháp phục kích và bắt giữ. Lẽ ra vua nước Pháp sẽ giết ngài, nhưng vẻ trẻ trung dễ mến của Arthur đã làm cho vua Pháp cảm động. Ông hứa sẽ trả tự do cho Arthur nếu giải được câu đố cực khó. Thời hạn trả lời là một năm, nếu không giải được câu đố thì Arthur sẽ phải chết. Câu đố là: Người phụ nữ thật sự muốn gì? Câu đố này có lẽ đến nhà thông thái nhất thế gian cũng bó tay, nên với Arthur quả là một thử thách quá lớn, nhưng như vậy vẫn có cơ hội sống hơn là bị giết, Arthur đành chấp nhận mạo hiểm. Khi trở về Anh Quốc, Ngài hỏi tất cả mọi người từ các công chúa, các gái mại dâm, các vị Cha xứ đến cả các quan toà, nhưng không ai đưa ra được câu trả lời hoàn hảo. Cuối cùng mọi người khuyên vua là nên đến hỏi mụ phù thuỷ già, có lẽ chỉ còn mụ ta mới có thể giải được câu đố hóc búa này. Những ngày cuối năm cũng đã tới gần, Arthur đành đến hỏi ý kiến mụ phù thuỷ (thuở xưa phù thuỷ bị kỳ thị). Mụ ta đồng ý trả lời nhưng với điều kiện: để mụ cưới Ga...

 THỬ TÌM HIỂU VÀI NÉT VỀ “BÀN THỜ ÔNG THIÊN” QUA VÀI TRANG SÁCH CŨ (Tác giả: Hai Trầu). Nhắc tới miền quê thuộc miền Tây Nam nước Việt, không ai là không biết tục thờ cùng “Bàn Thờ Ông Thiên” nơi trước sân ở mỗi nhà; nhưng danh từ  “Bàn Thờ Ông Thiên “ có từ khi nào thì khó mà xác định một cách chắc chắn. Lần dở lại các trang sách cũ, như quyển “Đại Nam Quốc Âm Tự Vị” của Hùynh-Tịnh Của (1) không có danh từ này. Rồi đến các tự điển như “Hán Việt Từ Nguyên” hoặc “Tầm Nguyên Từ Điển” của Bửu Kế (2) cũng không thấy nhắc đến danh từ này. Lần mò tìm trong “Thành Ngữ Điển Tích Danh Nhân Từ Điển” của Trịnh Vân Thanh (3) cũng không có vết tích gì về “Bàn Thờ Ông Thiên”. Ngay như quyển “Việt Nam Tân Tự Điển” của Thanh Nghị, do nhà xuất bản Thời Thế (Sài Gòn), 1951, cũng không có ghi lại danh từ này dù việc thiết lập “Bàn Thờ Ông Thiên” đã có từ rất lâu trước đó. Vì muốn tìm hiểu việc thờ cúng “Bàn Thờ Ông Thiên” rất phổ thông này nơi các làng quê, chúng tôi tìm đọc qua các sách vở có l...

Biểu tượng Miền Nam là bông mai vàng tượng trưng cho sự thinh thang, ngạo nghễ và sang trọng  Những ngày còn mùng của Tết này chạy khắp nơi ở Miền Nam bảo đảm lữ khách phương xa sẽ rất thú vị vì nhà nhà, xóm xóm, nơi đâu cũng rực rỡ một màu mai vàng, vạn thọ vàng và cúc vàng. Bông vạn thọ vàng rực là loại bông bình dân của Miền Nam. Nhiều trang mạng nói vạn thọ là loài bông "âm khí" của người chết là không đúng: "Dọn đất kỹ càng, anh trồng hàng vạn thọ Anh cưới vợ vườn về đọ với em" Cái bông mà người Nam ưa chưng ngày Tết là bông vạn thọ, cúc vàng và bông mai. Nói về bông chưng bàn thờ, thì đầu tiên phải nhắc đến bông vạn thọ. Đã nói là chưng thì đâu riêng bàn thờ. Người Miền Nam chưng trang trí vạn thọ ngoài hiên, ngoài đường, ngoài cửa, ở khắp mọi nơi có thể. Bông vạn thọ màu vàng rực rỡ sẽ giúp cho không gian ngày Tết bừng sáng. Loài hoa này còn mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, sự trường thọ và may mắn với mùi thơm hăng hắc dân dã rất gần với người bình dân ...

Công nương Ngọc Vạn và cuộc mở mang bờ cõi ở miền Nam Về quê miền Tây, thỉnh thoảng tôi nghe chuyện 'Người Việt chiếm đất của người Khmer'. Nhưng cách nhìn này không đúng với lịch sử. Lịch sử miền Tây (ngày nay) có lẽ bắt đầu với Công nương Ngọc Vạn. Tên đầy đủ của bà là Nguyễn Phúc Ngọc Vạn, là con gái thứ hai của Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên (thế kỉ 17). Không rõ bà sanh năm nào, cũng chẳng rõ bà qua đời năm nào. Công nương Ngọc Vạn đóng vai trò rất lớn trong việc mở mang bờ cõi về phía Nam, nhưng chẳng hiểu sao sử triều Nguyễn không đề cập đến bà. Công nương thành Hoàng hậu Thập niên đầu thế kỉ 17, nước Chân Lạp chịu sự thống trị của Xiêm La (tức Thái Lan ngày nay). Vua Chân Lạp Chey Chetta II muốn thoát khỏi sự chi phối của Xiêm La, nên ông tìm đến sự hỗ trợ của Chúa Nguyễn vì lúc đó thanh thế quân sự và kinh tế của Chúa Nguyễn lên cao ở vùng đất Thuận Quảng. Vua Chey Chetta II cầu hôn con gái của chúa Nguyễn, và Chúa Nguyễn Phúc Nguyên 'ok' gả Ngọc Vạn (chắc cũng có...