Lê Duy Linh: Cá béo miền Tây

 Cá béo miền Tây.

Mình thích kêu cá béo hơn cá da trơn. 

Có chị khách nói muốn ăn cá béo kho tộ, mà phải khứa bụng nhiều mỡ mới ngon.

Hôm qua một chị khách hỏi mình bán cá "bông lau" mà sao lại ghi là "bông lao"?

Nãy tình cờ thấy trên nhà người bạn có tranh luận về việc người Sài Gòn hay mua cá tra nhầm thành cá hú.

Nên biên linh tinh về các loại cá béo ở miền Tây. 

Có hơn chục loại và chỉ ai sống ở vùng sông nước mới biết cách phân biệt. Tuy nhiên không phải ai ở miền Tây cũng biết tại sao những loại cá này có tên như vậy.

Tỉ dụ con cá bông lau. Tất cả mọi người đều viết là "bông lau" và rất nhiều người giải thích tầm bậy là vì mình cá có màu trắng ánh lên như bông hoa cỏ lau trong nắng. 

Thực ra, bông lau chỉ là cách viết phiên âm từ tên con cá này trong tiếng Khmer là trey (cá) bonglao, chứ nó chả liên quan gì tới hình ảnh bông hoa cỏ lau cả.

Đó là lý do tại sao mình chọn viết phiên âm là "bông lao" thay vì bông lau để không hiểu nhầm.

Và gần hết các loại cá béo ở miền Tây đều có tên từ tiếng Khmer, đơn giản vì trước khi ngườI Việt tới đây, người Khmer đã đặt tên cho nó rồi và người Việt chỉ theo đó mà kêu.

Cá chốt (Khmer: trey chos) có các loại chốt chó, chốt chuột, chốt trâu, chốt chuối, chốt giấy, chốt sọc, chốt trắng.

Cá tra (trey pra) có cá tra dầu, cá tra thường, cá tra nghệ, cá tra bần (cá dứa), cá tra chuột.

Cá vồ (trey po) có cá vồ đém, cá vồ cờ, cá vồ chó.

Cá bông lao: trey bonglao.

Cá hú: trey kehu, chứ không phả nó hú hét gì.

Cá sát/xát/sác/soát: trey chweat, có sát sọc và sát bầu.

Cá ba sa/ cá bụng: trey pra kcha. 

Cá úc: trey kaok.

Cá lăng; trey chlang, có lăng vàng/ lăng giấy, lăng chì, lăng nha.

Trong số các loại trên thì cá tra, cá ba sa, cá hú là phổ biến nhất, cá bông lao hiếm hơn và thịt ngon nhất. 

Nếu đã cắt ra thành khứa thì khó phân biệt bốn loại cá trên nên mới có chuyện cá tra, ba sa biến thành cá hú.

Còn nếu nhìn nguyên con thì cá ba sa và cá hú gần giống nhau nhưng cá hú đầu nhỏ hơn, lưng xám bạc còn bà sa đầu to hơn, bụng rất to (nên còn gọi là cá bụng), lưng màu xám chì.

Cá tra và cá bông lao thoạt nhìn cũng khá giống nhau nhưng cá tra ngắn hơn, lưng xanh thép, đuôi đen còn cá bông lão dài đòn hơn, lưng xanh ô liu nhạt và đuôi vàng.

Trong hình là cá bông lao.