Mai Triệu Quang: Tại sao mặt đường trong các hầm đường bộ luôn là đường bê tông xi măng mà không phải đường nhựa ?

 Hôm qua có nhận được câu hỏi của một người bạn, thấy cũng thú vị nên chia sẻ câu trả lời trên lăng kính của một Kỹ sư Cầu đường

Câu hỏi: Tại sao mặt đường trong các hầm đường bộ luôn là đường bê tông xi măng mà không phải đường nhựa ?

Đây là một câu hỏi rất thực tế trong ngành kỹ thuật cầu đường.

Đúng là chi phí ban đầu để làm mặt đường bê tông xi măng (BTXM) đắt hơn đường nhựa (bê tông nhựa asphalt), nhưng người ta chấp nhận "chơi lớn" trong hầm vì những lý do an toàn và kinh tế lâu dài không thể đùa được.

Các lý do chính:

1. 🥇 An toàn cháy nổ (Lý do SỐ 1)

Đây là yếu tố quan trọng tuyệt đối.

Nhựa đường (Asphalt): Về cơ bản là một sản phẩm từ dầu mỏ (bitum). Nó có thể cháy và khi cháy sẽ sinh ra một lượng khói đen, dày đặc và cực kỳ độc hại.

Bê tông xi măng (Concrete): Là vật liệu không cháy.

Trong một không gian kín và hẹp như hầm, hỏa hoạn là thảm họa. Nếu mặt đường làm bằng nhựa, nó sẽ trở thành "mồi" cho đám cháy, khiến việc cứu hộ và thoát hiểm gần như không thể. Dùng bê tông xi măng là để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ này.

2. 🦾 Độ bền và Chi phí bảo trì

Hầm là một "nút thắt cổ chai" trong hệ thống giao thông. Việc đóng hầm để bảo trì, sửa chữa là một cơn ác mộng, gây tê liệt giao thông nghiêm trọng.

Tuổi thọ: Mặt đường BTXM có tuổi thọ thiết kế 30-40 năm, thậm chí còn hơn. Đường nhựa chỉ khoảng 10-15 năm là phải đại tu (cào bóc, thảm lại).

Bảo trì: Chi phí gián đoạn giao thông để sửa đường nhựa trong hầm còn tốn kém hơn cả chi phí làm đường. Vì vậy, người ta chọn giải pháp "làm một lần, dùng cả đời" (hoặc ít nhất là vài chục năm) bằng BTXM.

3. 💪 Khả năng chịu tải (Không lún vệt bánh xe)

Đường trong hầm thường xuyên phải chịu tải trọng rất nặng của xe tải, container.

Đường nhựa (mặt đường mềm): Dưới tải trọng nặng và di chuyển chậm (nhất là khi leo dốc trong hầm), nhựa đường dễ bị biến dạng vĩnh viễn, tạo ra các "vằn hằn lún vệt bánh xe" (rutting).

Đường BTXM (mặt đường cứng): Là một tấm (slab) cứng, phân phối tải trọng ra một diện tích lớn. Nó hoàn toàn "miễn nhiễm" với hiện tượng lún vệt bánh xe.

4. 💡 Hiệu quả chiếu sáng

Chi phí vận hành hầm rất tốn kém, phần lớn là tiền điện cho chiếu sáng và thông gió.

Mặt đường BTXM có màu xám sáng, phản xạ ánh sáng tốt hơn nhiều so với màu đen của nhựa đường.

Nhờ vậy, hệ thống chiếu sáng trong hầm không cần dùng đèn công suất quá cao hoặc có thể giảm bớt số lượng đèn, giúp tiết kiệm một khoản tiền điện vận hành khổng lồ trong suốt hàng chục năm.

5. 🌬️ Chất lượng không khí

Nhựa đường, đặc biệt là khi còn mới hoặc khi trời nóng, sẽ bay hơi các hợp chất hữu cơ (VOCs) có mùi hắc và không tốt cho sức khỏe. Trong không gian kín của hầm, nơi không khí vốn đã ô nhiễm, việc này càng làm trầm trọng thêm vấn đề. BTXM thì trơ, không bay hơi bất cứ chất gì.

Tóm lại: Dù đắt đỏ ban đầu, nhưng xét về an toàn cháy nổ, tuổi thọ, và chi phí vận hành/bảo trì lâu dài, bê tông xi măng là lựa chọn "bất khả chiến bại" (unbeatable) cho các công trình hầm.