GIẢI ẢO: "BÀN CỜ GREENLAND"
Bất luận quí bạn vỗ tay hoặc lắc đầu đối với kế sách gì đó đối với Greenland, cũng cần biết về lịch sử văn hóa xứ sở lạnh cóng này, để ... "không suy bụng ta ra bụng người", dễ sai trật (bởi Greenland có những đặc điểm rất riêng, đặc biệt!).
/1/ Ngôn ngữ chánh thức tại Greenland là tiếng KALAALLISUT (không phải tiếng Đan Mạch), đây là ngôn ngữ của người INUIT.
Đa số người dân Greenland (hơn 56.000 người, trên một diện tích 2.166.086 km² rất lớn, bao la) là người bản địa Inuit chiếm đến 89%, người Đan Mạch chiếm chưa tới 8%...
Tiếng Kalaallisut của người Inuit thuộc Ngữ hệ Eskimo–Aleut (hay Eskaleut) là Ngữ hệ bản địa trải dài theo các vùng cực bắc - gồm Alaska (Mỹ), bắc Canada, Greenland, Siberia.
Trong khi đó, tiếng Đan Mạch KHÔNG thuộc Ngữ hệ Eskimo–Aleut, mà thuộc nhóm ngôn ngữ Scandinavian của Ngữ hệ Ấn-Âu(Indo-European).
/2/ Đan Mạch là thành viên của Cộng đồng Âu Châu (EC, European Community), mặt khác - xin chú ý - Greenland có Phái đoàn đại diện tại EC! Lạ rứa! Greenland thuộc Vương quốc Đan Mạch, sao lại có đại diện riêng tại EC?
Greenland ("Kalaallit Nunaat", trong tiếng Kalaallisut) trở thành một xứ sở TỰ TRỊ (an autonomous nation), kể từ năm 1979. Họ có Nghị viện riêng ("Inatsisartut", trong tiếng Kalaallisut), có Thủ tướng ("Naalakkersuisut siulittaasuat", trong tiếng Kalaallisut).
/3/ Về địa lý, Greenland thuộc về Bắc châu Mỹ (North America), nhưng về chính trị Greenland là một quốc gia TỰ TRỊ (autonomous nation), ĐẶC BIỆT, thuộc Vương quốc Đan Mạch.
Sao gọi "ĐẶC BIỆT"?
Năm 1979, Greenland trở thành xứ sở tự trị.
Tiếp đến vào năm 2009, sau một cuộc TRƯNG CẦU DÂN Ý và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 21 tháng 6 năm 2009, Greenland thủ đắc quyền tự trị đặc biệt, rộng rãi hơn nữa (wide-ranging autonomy).
Theo đó, chính phủ Greenland điều hành lực lượng an ninh cảnh sát, tòa án, giữ quyền kiểm soát tài nguyên; trong khi Vương quốc Đan Mạch giữ quyền kiểm soát quốc phòng, đối ngoại.
* Nguyên thủ chính phủ (Head of Government) là Thủ tướng (hiện nay Thủ tướng của Greenland là Nielsen, tiền nhiệm là Múte Bourup Egede). Trong khi Nguyên thủ quốc gia (Head of State) là Quốc vương Đan Mạch (hiện nay là Vua Frederik X, tiền nhiệm là Nữ hoàng Margrethe II ).
Quí bạn có biết, chẳng hạn, nước Úc có Thủ tướng (đương nhiệm là Anthony Albanese), nhưng Nguyên thủ quốc gia lại là Quốc vương Anh (hiện nay là Vua Charles III). Tuy vậy, Úc vẫn là một quốc gia ĐỘC LẬP hẳn hoi.
* Úc, Greenland áp dụng thiết chế song lập ("Dual institution"): có Thủ tướng riêng, và có Nguyên thủ thuộc hoàng gia (Anh đối với Úc, Đan Mạch đối với Greeland).
Khác nhau?
"song lập" nhưng Úc đã trở thành xứ sở ĐỘC LẬP; trong khi đó Greenland cũng "song lập" nhưng vẫn còn là xứ sở TỰ TRỊ.
/4/ Theo Đạo luật Tự trị năm 2009, người dân Greenland là chủ thể, trong đó cách thức TRƯNG CẦU DÂN Ý trở thành hệ trọng (đã từng thực hiện hồi năm 2009), họ có quyền tự quyết - kể cả quyền rời khỏi Vương quốc Đan Mạch hay vẫn "neo bến" Đan Mạch là quyền của người dân Greenland.
* Chính trị vốn dĩ phức tạp.
Chính trường tại Greenland theo đa đảng, trong đó có 3 đảng đáng phải chú ý đến: đảng Siumut (SIU, trong tiếng Kalaallisut "Siumut" nghĩa là 'Tiến lên'), đảng Inuit Ataqatigiit (IA, trong tiếng Kalaallisut nghĩa là "Cộng đồng người dân Inuit") - cả hai đảng này chủ trương thúc đẩy Greenland trở thành xứ sở độc lập, tách khỏi Đan Mạch;
trong khi đó đảng Demokraatit (D, nghĩa là đảng Dân chủ) chủ trương vẫn tự trị, nằm trong Đan Mạch.
* Cuộc thăm dò do hãng truyền thông Greenlandic Sermitsiaq và tờ báo Đan Mạch Berlingske thực hiện, năm 2025. Theo đó, 84% người dân Greenland ủng hộ độc lập khỏi Đan Mạch (trong số ủng hộ độc lập có 45% gắn với điều kiện là độc lập phải có mức sống cao hơn)!
Tuy nhiên, đó vẫn nằm trong khuôn khổ "thăm dò truyền thông" mà thôi.
Thể thức pháp lý phải là TRƯNG CẦU DÂN Ý. Cho đến nay, vẫn KHÔNG CÓ, CHƯA CÓ bất cứ cuộc trưng cầu dân ý nào được tổ chức;
vẫn chỉ là những quan điểm, "thời tiết chính trị" từ giới chức hành pháp, lập pháp lúc này lúc khác tại Greenland, tùy vào đảng phái...
/5/ DÒNG LỊCH SỬ TƯƠNG QUAN GIỮA MỸ VÀ GREENLAND
* Tháng 4 năm 1940: Đan Mạch bị Đức Quốc Xã tấn công bằng võ lực, chính quyền Copenhagen đầu hàng và chọn con đường cộng tác với lực lượng chiếm đóng.
Greenland, trái lại, đã không đi theo con đường đầu hàng, giới chức địa phương tại Greenland từ chối công nhận quyền lực của Đức Quốc Xã, và xem sự đầu hàng của Đan Mạch là không có giá trị pháp lý đối với tương lai của lãnh thổ này!
* Tháng 4 năm 1941, giới chức tại Greenland đã ký thỏa thuận với Mỹ, theo đó Mỹ cam kết giúp đỡ, bảo vệ an ninh cho Greenland.
Thời điểm bấy giờ, Mỹ đổ bộ vào Greenland, xây dựng phi đạo, trạm khí tượng, hải cảng, hệ thống thông tin, bảo đảm nguồn cung cho nền kinh tế địa phương.
* Trong Thế chiến thứ II, Đan Mạch rời bỏ Greenland khi nguy cấp, còn Mỹ đứng ra bảo vệ và tái thiết.
* Nói ngay vào thời hiện tại cho sốt dẻo.
a) Khi ông Donald J. Trump tuyên bố Mỹ sẽ bỏ tiền MUA Greenland để bảo đảm an ninh quốc phòng, một số lãnh đạo ở châu Âu bèn tuyên bố sẽ ... đưa quân sang Greenland.
b) Cần phục hồi căn bệnh "mất trí nhớ lịch sử"! Khi Đan Mạch từ bỏ Greenland trước họng súng xâm lược của Đức Quốc Xã, có nước châu Âu nào ... đổ quân ứng cứu? Câu trả lời là KHÔNG.
(quốc gia duy nhứt giúp Greenland là nước Mỹ; kể cả Đan Mạch, lúc bấy giờ, cũng không giúp người dân Inuit bản địa ở Greenland)
Khi Nga dùng VÕ LỰC quân sự xâm chiếm và sáp nhập bán đảo Crimea thì lúc bấy giờ có lãnh đạo châu Âu nào ... đưa quân sang giúp? Câu trả lời là KHÔNG.
Mấy ông bà chính trị gia châu Âu, như đang thấy, toàn nói mép.
TẠM THAY LỜI KẾT
Hệ trọng không phải là đứng về phe này phe kia, không phải ông chính trị gia này bà chính trị gia kia đưa ra tuyên bố rần rần mà tưởng đó là chân lý. Sai lệch hết trơn, tưởng vậy là tưởng bở!
Bởi vì cần ghi nhớ ĐẠO LUẬT TỰ TRỊ 1979 của Greenland. "Phe người dân Greenland" mới đáng là điều cần phải tôn trọng.
Người dân Inuit mong muốn được rời khỏi, hay ở lại, đối với Đan Mạch? Cần có trưng cầu dân ý hẳn hoi, có giám sát khách quan.
* Bài của NGUYỄN CHƯƠNG
-------------------------------------------------------
Hình ảnh: Người dân đa số là tộc người Inuit, tại thủ đô Nuuk của Greenland.
Phần lớn người dân Greenland theo Hội thánh Lutheran.
Biểu tượng Đại diện của quốc gia tự trị Greenland.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét