Đinh Đức Đoàn: SGK MỸ VIẾT GÌ VỀ VIỆT NAM - NHỮNG BÀI HỌC THỰC TẾ

SGK MỸ VIẾT GÌ VỀ VIỆT NAM: NHỮNG BÀI HỌC THỰC TẾ

Người Mỹ biên soạn SGK không nhằm mục đích ca ngợi hay hạ thấp đối phương, mà để rút ra những bài học chiến lược. Dưới đây là cách Việt Nam hiện diện trong các bộ SGK phổ biến nhất tại Mỹ:

1. Về Chiến tranh Việt Nam: Thất bại trong mục tiêu chính trị

Trong cuốn "The American Pageant" (Lớp AP History), cuộc chiến này không được mô tả là một chiến thắng hay thất bại quân sự thuần túy, mà là một "strategic failure" (thất bại chiến lược).

- Nội dung: Mỹ thừa nhận đã thất bại trong việc đạt được mục tiêu chính trị đề ra là ngăn chặn sự lan tỏa của chủ nghĩa cộng sản tại miền Nam Việt Nam, bất chấp việc sở hữu ưu thế vượt trội về hỏa lực và công nghệ.

Nguồn: The American Pageant, 17th Edition, Chapter 38.

2. Bài học về chiến tranh bất đối xứng

Bộ sách "World History: Patterns of Interaction" (Trung học phổ thông) phân tích kỹ lý do tại sao quân đội Mỹ không thể dứt điểm cuộc chiến.

- Nội dung: SGK ghi nhận quân đội Bắc Việt (NVA) và Việt Cộng (NLF) đã sử dụng hiệu quả địa hình, sự kiên trì và tranh thủ được sự hậu thuẫn của dân chúng để làm phá sản các chiến thuật của Mỹ. Đây được dạy như một ví dụ kinh điển về "asymmetric warfare" (chiến tranh bất đối xứng), nơi sức mạnh công nghiệp không thể bù đắp được sự thiếu hụt về chính nghĩa chính trị tại bản địa.

Nguồn: World History: Patterns of Interaction (McDougal Littell), Unit 8, Chapter 33.

3. Chuyển đổi kinh tế hậu chiến: Một ví dụ điển hình

Trong SGK Địa lý và Kinh tế Mỹ, Việt Nam thường được nhắc đến như một "notable example" (ví dụ đáng chú ý) về cải cách.

- Nội dung: Kể từ chính sách Đổi Mới (1986), Việt Nam được ghi nhận là đã chuyển đổi thành công từ kinh tế kế hoạch sang kinh tế thị trường, đạt được tốc độ tăng trưởng ổn định trong khu vực Đông Nam Á. SGK nhấn mạnh vào việc Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu và trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Nguồn: Geography: The World and Its People (Glencoe), Chapter 25.

4. Việt Nam trong quan hệ đối ngoại hiện đại

Dù SGK phổ thông (như Magruder’s) không đi sâu từng nước, nhưng các giáo trình Quan hệ Quốc tế và báo cáo của các Viện nghiên cứu chiến lược (CFR, CSIS) luôn xác định:

- Nội dung: Việt Nam là một "strategically important partner" (đối tác quan trọng về mặt chiến lược). Quá trình biến cựu thù thành đối tác giữa Hà Nội và Washington được giảng dạy như một trong những nỗ lực hòa giải thành công nhất sau chiến tranh.

CHỐT LẠI GIỌNG VĂN SGK MỸ:

Người Mỹ không dạy học sinh phải yêu hay ghét Việt Nam bằng cảm xúc. Họ dạy học sinh rằng: Chiến tranh Xâm Lược Việt Nam là một thất bại chiến lược của Mỹ khi không hiểu được đối phương, và Việt Nam ngày nay là một quốc gia độc lập, có lợi ích riêng, có thực lực kinh tế và không thể bị áp đặt bằng vũ lực. Đây là một bài học thực tế, khô khốc nhưng đầy nể trọng về giới hạn của sức mạnh quân sự trong thế giới hiện đại. Tiền bạc và các hiệp định đầu tư từ Mỹ vào Việt Nam hiện nay chính là bằng chứng xác thực nhất: Không ai ngồi chung bàn với một đối tác không có giá trị.