FB. Lý Thanh Hà: 5 NGÀNH VIỆT NAM BẮT BUỘC PHẢI “KHÓA TẦNG HỆ THỐNG” TRONG 10 NĂM TỚI

CHẮC CHẮN KHÔNG THỂ CÓ CÔNG NGHỆ LÕI

5 NGÀNH VIỆT NAM BẮT BUỘC PHẢI “KHÓA TẦNG HỆ THỐNG” TRONG 10 NĂM TỚI, 

trong bối cảnh không có công nghệ lõi nhưng buộc phải tăng trưởng bằng mọi giá.

Vì sao “khóa tầng hệ thống” là vấn đề sống còn?

Trong chuỗi giá trị công nghiệp hiện đại, tầng hệ thống (system layer) quyết định:

- Ai thiết kế kiến trúc tổng thể

- Ai tích hợp các công nghệ lõi khác nhau

- Ai nắm dữ liệu vận hành, vòng đời, bảo trì

- Ai thay đổi được nhà cung cấp

Nếu để mất tầng này, quốc gia đó bị khóa cứng vào nhà cung cấp lõi

Mất năng lực nâng cấp bị hút sạch giá trị gia tăng dài hạn

Vì vậy với Việt Nam, không có lõi thì càng không được mất hệ thống.

5 NGÀNH PHẢI KHÓA TẦNG HỆ THỐNG (KHÔNG THƯƠNG LƯỢNG)

1. NĂNG LƯỢNG – ĐIỆN – LƯỚI & TRẠM

Không làm gì?

- Không cần turbine gió cỡ lớn

- Không cần pin thế hệ mới

- Không cần máy phát siêu tới hạn

Bắt buộc phải làm Thiết kế – tích hợp – vận hành hệ thống điện:

- Trạm biến áp

- Điều độ

- Bảo vệ – tự động hóa

- Chuẩn EPC do doanh nghiệp Việt làm chủ

Vì sao sống còn?

Điện là hạ tầng của hạ tầng

Ai giữ hệ thống điện thì sẽ giữ nhịp tăng trưởng, giữ an ninh quốc gia, giữ năng lực công nghiệp hóa

Bài học của Trung Quốc: cho Siemens bán turbine, nhưng State Grid giữ mọi sơ đồ.

2. THỦY LỰC – KHÍ NÉN – HỆ THỐNG ĐỘNG LỰC CÔNG NGHIỆP

(Đây là vùng Việt Nam có lợi thế thực, ngành này cần hợp kim cao cấp, vật liệu chuyên dùng, gia công chính xác, điều khiển, IC, chất bán dẫn 14-130nm...)

Không cần sáng chế van mới, vật liệu siêu bền mà phải nắm Thiết kế hệ thống, Chọn cấu hình, Chuẩn vận hành – bảo trì, Tích hợp điều khiển, Không có lõi nhưng giữ toàn bộ logic máy. Nếu mất ngành này?

Mọi nhà máy trở thành “hộp đen”

Doanh nghiệp Việt chỉ làm cơ khí phụ.

Ví dụ điển hình: Đức giữ nhờ Bosch Rexroth, Hàn giữ nhờ Doosan – Hyundai System

3. HẠ TẦNG GIAO THÔNG – METRO – CAO TỐC – CẢNG

Không cần động cơ tàu cao tốc, công nghệ ray độc quyền nhưng bắt buộc phải làm Thiết kế tổng thể hệ thống, Chuẩn vận hành, Chuẩn bảo trì, Chu kỳ nâng cấp, Cho Trung Quốc bán tàu, không cho bán hệ thống

Bài học xương máu: Đông Âu để Trung Quốc giữ hệ thống thành lệ thuộc dài hạn, Nhật sang Indonesia bị buộc nội địa hóa hệ thống

4. THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP NẶNG & EPC

Không cần phát minh máy xi măng, phát minh lò luyện thép mà phải làm Tổng thầu hệ thống (EPC), Chuẩn hóa thiết kế, Chủ trì vận hành.

Ai làm EPC thì người đó chia thịt, người đó giữ khách hàng. Nếu để EPC rơi vào tay FDI thì doanh nghiệp Việt mãi mãi đứng ngoài lõi.

5. TIÊU CHUẨN – KIỂM ĐỊNH – PHÁP QUY KỸ THUẬT

Đây là ngành vô hình nhưng quyền lực nhất vì không cần phòng thí nghiệm top thế giới chỉ cần có Luật, Tiêu chuẩn, Chứng nhận. Ai viết chuẩn thì bên đó quyết định ai sống, ai chết, quyết định nhập khẩu hay nội địa.

Điển hình: Nhật & Đức mạnh không chỉ vì công nghệ mà vì họ bán chuẩn thay vì bán máy.

III. Nếu KHÔNG KHÓA được 5 ngành này thì chuyện gì xảy ra?

Kịch bản rất rõ là Việt Nam GDP tăng nhanh, lắp ráp nhiều nhưng doanh nghiệp nội không lớn không có “quyền nâng cấp”  khi lao động hết rẻ thì tụt bẫy trung bình, Trung Quốc khi đó chỉ cần thay nhà cung ứng.

GIỜ THẤY ĐIỀU GÌ CHƯA?

Việt Nam không cần hoặc không thể có được công nghệ lõi trong 10 năm nhưng bằng mọi giá phải giữ tầng hệ thống nếu không tăng trưởng hai con số chỉ là tăng tốc đi vào bẫy, à không phải bẫy, mà là cái hố tử thần mang tên "lật sử".