Kỹ sư Lê Quốc Ca: TRUNG QUỐC ĐANG THỰC HÀNH CHIẾN LƯỢC ĐƯA THẲNG HÀNG HÓA TỪ NHÀ MÁY SẢN XUẤT ĐẾN NGƯỜI TIÊU DÙNG VIỆT NAM – HỆ THỐNG BÁN LẺ VIỆT NAM ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ SẬP TIỆM

TRUNG QUỐC ĐANG THỰC HÀNH CHIẾN LƯỢC ĐƯA THẲNG HÀNG HÓA  TỪ NHÀ MÁY SẢN XUẤT ĐẾN NGƯỜI TIÊU DÙNG VIỆT NAM – HỆ THỐNG BÁN LẺ VIỆT NAM ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ SẬP TIỆM

Tác giả: Kỹ sư Lê Quốc Ca

Trong vài năm trở lại đây, thị trường Việt Nam đang chứng kiến một sự thay đổi âm thầm nhưng mang tính chiến lược: hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc không còn đi theo con đường truyền thống qua nhà nhập khẩu, đại lý, chợ đầu mối hay hệ thống bán lẻ trong nước. Thay vào đó, chúng đang đi thẳng từ nhà máy Trung Quốc đến tay người tiêu dùng Việt Nam, thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới.

Đây không chỉ là câu chuyện thương mại, mà là một cuộc tái cấu trúc chuỗi phân phối, với hệ quả rất lớn đối với hệ thống bán lẻ Việt Nam.

1. TỪ “ CÔNG XƯỞNG THẾ GIỚI” SANG “ BÁN LẺ TRỰC TIẾP”

Trung Quốc đã đi một bước rất xa so với vai trò truyền thống là quốc gia sản xuất. Hiện nay, họ đang kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị:

• Nhà máy sản xuất

• Kho vận – logistics xuyên biên giới

• Nền tảng bán hàng (TMĐT, livestream, mạng xã hội)

• Thanh toán – dữ liệu người tiêu dùng

Khi hàng hóa được bán trực tiếp từ nhà máy tới người tiêu dùng Việt Nam, toàn bộ hệ thống trung gian trong nước bị loại bỏ:

+ không nhà nhập khẩu

+ không đại lý phân phối

+ không chợ đầu mối

+ không cửa hàng bán lẻ truyền thống

Giá hàng hóa vì thế rẻ hơn từ 20–50%, thậm chí hơn, so với hàng bán qua kênh nội địa.

2. HỆ THỐNG BÁN LẺ VIỆT NAM “CHẾT TỪ BÊN TRONG”

Vấn đề lớn nhất của bán lẻ Việt Nam không chỉ là cạnh tranh về giá, mà là mất vai trò trong chuỗi phân phối.

• Cửa hàng truyền thống: không thể cạnh tranh giá

• Doanh nghiệp phân phối: mất nguồn hàng

• Bán lẻ hiện đại: chi phí mặt bằng – nhân sự quá cao

• Tiểu thương: tồn kho, ế ẩm, đóng cửa hàng loạt

Khi người tiêu dùng quen với việc:

“Mở app – đặt hàng – nhận hàng tận nhà – giá rẻ”

thì cửa hàng vật lý dần trở nên thừa thãi.

Nếu xu hướng này tiếp tục, việc hệ thống bán lẻ Việt Nam sụp tiệm hàng loạt không còn là dự báo xa xôi, mà là kịch bản đang diễn ra từng ngày.

3. KHÔNG CHỈ LÀ HÀNG HÓA – MÀ DỮ LIỆU VÀ SỰ LỆ THUỘC

Điều nguy hiểm hơn nằm ở chỗ:

Trung Quốc không chỉ bán hàng, họ thu thập dữ liệu người tiêu dùng Việt Nam:

• Thói quen mua sắm

• Khả năng chi tiêu

• Xu hướng tiêu dùng

• Nhu cầu theo vùng miền

Dữ liệu này giúp họ:

• Điều chỉnh sản xuất chính xác hơn

• Tung sản phẩm “đo ni đóng giày” cho thị trường Việt Nam

• Tiếp tục bóp nghẹt doanh nghiệp nội địa

Khi hàng hóa, nền tảng, logistics và dữ liệu đều nằm ngoài biên giới, nền kinh tế tiêu dùng Việt Nam đứng trước nguy cơ lệ thuộc sâu.

4. DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Ở ĐÂU TRONG CUỘC CHƠI NÀY?

Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam:

• Quy mô nhỏ

• Thiếu vốn

• Thiếu công nghệ

• Thiếu khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng

Trong khi đó, chính sách hỗ trợ:

• Chậm

• Phân tán

• Chưa theo kịp tốc độ thay đổi của TMĐT xuyên biên giới

Nếu không có chiến lược quốc gia để:

• Bảo vệ hệ thống phân phối nội địa

• Phát triển nền tảng TMĐT Việt

• Kiểm soát thương mại xuyên biên giới công bằng

• Hỗ trợ doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi giá trị mới

thì hệ quả không chỉ là mất cửa hàng, mà là mất năng lực tự chủ thị trường trong nước.

5. CẢNH BÁO QUAN TRỌNG

Việc Trung Quốc đưa thẳng hàng hóa từ nhà máy đến tay người tiêu dùng Việt Nam không phải ngẫu nhiên, mà là một chiến lược bài bản, dài hạn.

Nếu Việt Nam không sớm nhận diện đúng vấn đề, không hành động kịp thời, thì:

Hệ thống bán lẻ Việt Nam sẽ không “thua cạnh tranh”,

mà sẽ bị loại khỏi cuộc chơi.

Đây không còn là câu chuyện của riêng tiểu thương hay doanh nghiệp bán lẻ,

mà là bài toán an ninh kinh tế trong kỷ nguyên thương mại số.

6. NGUY CƠ LỚN HƠN: Nếu để đồng Nhân dân tệ song hành với đồng Việt Nam, nền kinh tế Việt Nam có thể rơi vào lệ thuộc và phá sản

Một kịch bản nguy hiểm đang dần hiện rõ: đồng Nhân dân tệ (NDT) ngày càng được sử dụng rộng rãi trong thanh toán thương mại tại Việt Nam, đặc biệt trong giao dịch hàng hóa xuyên biên giới và thương mại điện tử.

Nếu xu hướng này tiếp tục và tiến tới mức song hành thực tế giữa NDT và đồng Việt Nam, thì đây không còn là vấn đề thương mại, mà là vấn đề chủ quyền tiền tệ và an ninh kinh tế quốc gia

6/1/2025