Đinh Đức Đoàn: SGK NHẬT BẢN VIẾT GÌ VỀ VIỆT NAM?

SGK NHẬT BẢN VIẾT GÌ VỀ VIỆT NAM?

- Đinh Đức Đoàn -

1. Giai đoạn cổ trung đại: Thực thể chịu ảnh hưởng Hán học mạnh và liên tục nhất khu vực

Trong bộ sách Lịch sử Thế giới B (Sekai-shi ), Việt Nam được định vị rõ ràng trong cấu trúc Á Đông.

- Nội dung: SGK Nhật Bản xếp Việt Nam vào "Vòng văn hóa chữ Hán" (Kanji Bunkaken). Họ ghi nhận đây là quốc gia Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của văn hóa Hán học (Khổng giáo, khoa cử, luật lệ) mạnh mẽ và liên tục nhất trong khu vực, tạo nên một nhà nước tập quyền có bản sắc tự chủ cao.

Nguồn: Lịch sử Thế giới B (Sekai-shi - NXB Yamakawa.

2. Nạn đói năm 1945: Thừa nhận hành vi "Trưng thu cưỡng bách"

Đây là phần sự thật lịch sử được trình bày bằng ngôn ngữ hành chính, trung tính.

- Nội dung: SGK xác nhận quân đội Nhật đã thực hiện chính sách "Trưng thu cưỡng bách" (Kyōsei chōhatsu) lúa gạo để phục vụ quân nhu. Họ ghi nhận một nạn đói quy mô lớn (Large-scale famine) đã xảy ra với số lượng người chết rất lớn.

- Phân chia trách nhiệm: SGK chia sẻ nguyên nhân cho ba yếu tố: (1) Chính sách trưng thu của Nhật, (2) Sự quản lý của thực dân Pháp và (3) Thiên tai mất mùa. Cách viết này thừa nhận hành vi trực tiếp nhưng không nhận toàn bộ trách nhiệm đạo đức đơn phương.

Nguồn: Nihon-shi B (Lịch sử Nhật Bản 😎 - NXB Tokyo Shoseki.

3. Phong trào Đông Du: Bài học về lợi ích quốc gia

Học sinh Nhật học về mối quan hệ giữa Phan Bội Châu và bác sĩ Shio Asaba như một ví dụ về sự kết nối nhân văn giữa các biến động chính trị.

- Nội dung: SGK mô tả đây là một phong trào yêu nước sớm đầy thiện chí. Tuy nhiên, họ viết rất thẳng thắn: Nhật Bản sau đó đã trục xuất cụ Phan vì áp lực ngoại giao và để ưu tiên lợi ích quốc gia với Pháp. Đây là bài học thực tế về việc địa chính trị thường lấn át các liên minh cảm tính cá nhân.

Nguồn: Lịch sử Nhật Bản (Nihon-shi) - NXB Tokyo Shoseki.

4. Phong trào Beheiren: Sự phản tỉnh của xã hội dân sự Nhật

Chiến tranh Việt Nam được dạy như một tấm gương để người Nhật soi chiếu chính mình.

Nội dung: SGK ghi nhận phong trào Beheiren (Liên minh công dân vì Hòa bình cho Việt Nam). Họ dạy rằng sự bền bỉ và kiên trì của người dân Việt Nam đã đánh thức lương tâm và thúc đẩy sự hình thành của xã hội dân sự Nhật Bản hiện đại, phê phán sự can dự của chủ nghĩa quân phiệt.

Nguồn: Chính trị - Kinh tế (Seiji-Keizai) - NXB Shimizu Shoin.

5. Việt Nam hiện đại: Một trong những đối tác quan trọng nhất tại ASEAN

Trong SGK Địa lý, Việt Nam hiện lên như một mắt xích kinh tế không thể thiếu.

- Nội dung: Việt Nam được định danh là một trong những đối tác quan trọng nhất của Nhật Bản tại Đông Nam Á. SGK đánh giá cao sự tương đồng văn hóa và tính kỷ luật, giúp Việt Nam trở thành trọng điểm trong chiến lược dịch chuyển chuỗi cung ứng của Nhật Bản.

Nguồn: Địa lý Thế giới (Sekai Chiri) - NXB Teikoku Shoin.

PHÂN TÍCH GẮT – ĐÁNH GIÁ CUỐI CÙNG

1. Chịu trách nhiệm thực tế: Người Nhật không xin lỗi sướt mướt về năm 1945. Họ ghi nhận sai lầm trong sách và chọn cách chịu trách nhiệm thực dụng: Trả bằng ODA, hạ tầng và đầu tư dài hạn. Đó là phong cách Shitsujitsu (Thực tế).

2. Giá trị của Shinrai : Tin cậy không đến từ lời nói suông. Người Nhật đầu tư vào Việt Nam vì họ thấy ta xứng đáng ngồi chung bàn nhờ sự tự trọng và giữ chữ tín.

3. Chiến lược Kyōsei : Đây là mối quan hệ cùng sinh tồn. Nhật cần nhân lực và thị trường để giải cứu nền kinh tế già nua; Việt Nam cần kỹ thuật và vốn để hóa rồng.

CHỐT HẠ:

Người Nhật nhìn Việt Nam qua lăng kính lịch sử có cả máu, nước mắt và sự thực dụng. Họ nể ta vì ta biết khép lại quá khứ để cùng họ làm ăn sòng phẳng. Trong thế giới của những người khổng lồ, tôn trọng không đến từ lời xin lỗi, mà đến từ hành động và thực lực dài hạn.