Mấy hôm nay có nhiều bài viết về những chứng cứ luận tội “lừa dối” (trường không có trụ sở, trường ảo, bằng cấp không được xác nhận ở Mỹ...). Mình đọc mà chỉ “mỉm cười”, mình cười cái kiểu như “2 vợ chồng kết hôn, đứa thì VN chay, đứa thì Tây quá Tây, nó bất đồng về mọi thứ: tư duy, quan điểm, cách sống, cách làm việc, đến cái ăn, cái ngủ nó cũng khác... Nói miết mà cũng không thể cùng một quan điểm để sống cho hòa thuận, không cãi vả. Nhiều khi, cách tốt nhất là chia tay, đường ai nấy đi nếu một trong hai không chịu “thay đổi” để hòa nhập.
Các bạn có hay xem chương trình ghi hình ở những sân bay quốc tế của Mỹ, ngay cổng hải quan Mỹ hay “lục soát” hành lý của những người châu Á (đặc biệt là VN) không? Có những cảnh cười ra nước mắt là có thật. Nhập cảnh hải quan Mỹ, bà con nhà mình mang theo nước mắm nhỉ, cá lóc kho nghệ, ếch xào sả ớt, hủ mắm nêm, ớt sa tế, ba khía, hủ mắm cái, mắm dưa các loại, trứng vịt lộn... Mỹ nó hay lịch sự và chỉ hỏi những câu hỏi chuyên môn, chứ thực ra, mình dám chắc trong đầu nó đang tự nhủ “Cái quái gì thế này?” Trong suy nghĩ của họ, đó là những chất độc, gây ô nhiễm môi trường, phát tán virus độc hại, nhiều rủi ro bệnh tật đối với quốc gia của họ. Mà trời ơi, có ai hiểu được, đó là những “món khoái khẩu” cho người dân VN mình. Có chết cũng cho ăn miếng cơm nóng, miếng thịt heo ba chỉ luộc với chén mắm tỏi ớt rồi nói gì thì nói hì 😊
Thực ra, có những thứ ở VN, cả cuộc đời nhiều người Mỹ chưa bao giờ biết nó là cái gì, nhìn qua là đã không thể chịu đựng nỗi cái mùi lẫn hình dạng của nó... (Mình xin phép dùng chữ “nó” cho bình dân, đọc vui mắt 😊) Cũng may, thời nay có cái Youtube, Facebook, nhiều video, hình ảnh sống động, ai xem cũng học hỏi được nhiều thứ.
Cũng vậy, có những cái ở Mỹ, nếu bạn chưa từng đến, nếu chưa thực sự sống trong một thời gian đủ lâu, chưa từng trải nghiệm, bạn không thể hiểu nỗi nó là cái giống gì. Tại sao lại “quái” như thế. Nhiều cái nó đi ngược với những điều mình từng biết, mình từng thấy, mình từng tin ở nơi mình được sinh ra và lớn lên.
- Xã hội Mỹ xem trọng thời gian, bạn hẹn 9h là bạn nên có mặt đúng 9h hoặc sớm hơn 5-15’ nếu là văn phòng công sở. Còn nếu đến nhà riêng, phép lịch sự, bạn nên đứng trước cửa đợi nếu đến sớm và chỉ gõ cửa khi đúng 9h. Còn người VN đa số thì “không cần phải quá chính xác” phải không? Có nhiều lần mình được mời đi đám cưới, ai cũng bảo họ mời 11h thì 12h mới có mặt nha. Mình rất thắc mắc và kiểu cũng “trái tai”. Ủa. Mời 11h là đúng 11h chứ. Tới trễ là chậm trễ tiệc và không tôn trọng người mời. Cũng một câu mà mình thường nghe. VN mà! “Nhập gia tùy tục thôi!”... Thiệt! Có những cái ở nước ngoài, mà học theo áp dụng cho VN mình thì nó “trật lất”. Phần thiệt chỉ cho mình. Mình đứng giữa, thấy sự khác nhau, chỉ mỉm cười chấp nhận vì đó mới là VN mình. Một bản sắc rất riêng và chỉ có người Việt mới hiểu nỗi người Việt 😊
- Xã hội Mỹ bảo vệ người tiêu dùng nên trên hầu hết các siêu thị đều có chính sách Return & Refund (trả hàng và hoàn tiền). Có nhiều người mua hàng xong nhưng lại không thích, trong 15-30 ngày, tùy nơi, được trả hàng và được hoàn tiền 100%. Ví dụ: cái chổi, máy hút bụi, cây lau nhà, ra giường hay bất kỳ dụng cụ gì trong đời sống hằng ngày... Lúc đến Mỹ, người Việt mình ai cũng khoái vụ này phải không? Tha hồ mua, tha hồ sử dụng, dùng không thích thì trả lấy tiền thôi phải không? Ở VN, thử đi mua đồ ở siêu thị và muốn return, refund thử xem. Không thể! Không phải các siêu thị, các nhà bán hàng không làm được chính sách đó, mà do thói quen và tư duy trong xã hội mình, có phải nhiều người hay nói, do “nhận thức còn kém”, phải không? Các siêu thị mà làm chính sách đó thì có ngày đóng cửa như chơi. Ở Mỹ, chính sách này nó kích thích người mua mua thêm, tạo thói quen mua sắm, tiêu xài, nó giúp cho nền kinh tế mua bán hàng lẻ đi lên và phát triển mạnh. Còn ở VN, chính sách này sẽ khiến những người làm chủ doanh nghiệp “đóng cửa” nhanh, không sớm thì muộn.
- Xã hội Mỹ cũng trọng cái tình, cái nhân đạo, cái hòa khí trong các vụ kiện và tranh chấp, trong các phiên tòa kiện cáo nhau, tòa kêu tên 2 phía rồi nói, tôi cho 2 bên khoảng vài phút để trao đổi, nếu thỏa thuận được thì nên thỏa thuận, khi nào không giải quyết được và không đi đến tiếng nói chung được thì tôi sẽ làm việc. Mình thích cái cách làm việc ấy. Nó cho con người ta “một cơ hội” trước một phán quyết cuối cùng. Sự vị tha, sự khoan dung có ở đó.
- Xã hội Mỹ cưu mang người nghèo khó, đặc biệt trong vấn đề Sức khỏe. Họ có nhiều chương trình Chăm sóc sức khỏe cho người dân từ miễn phí đến chi trả rất ít những khoản viện phí rất lớn. Họ có thể chữa người bệnh trước rồi gửi hóa đơn về nhà sau nếu cần. VN mình dần dần cũng đang và đã hình thành các chương trình khám sức khỏe miễn phí cho người nghèo. Bạn có bao giờ chứng kiến máy bay trực thăng bay lòng vòng trên bầu trời rồi đáp bên trên tòa nhà của các bệnh viện chuyên điều trị ung thư, cấy ghép tim ở Mỹ chưa? Có bao giờ bạn thấy trực thăng bay đến văn phòng của một công ty ở đảo xa (như Alaska) cho bệnh nhân (người bị chấn thương trong lúc làm việc) lên và chở vội đến một bệnh viện ở đất liền để chữa trị? Cái hay là, tất cả viện phí và phí di chuyển bằng trực thăng được công ty (nơi người làm việc bị nạn) chi trả. $50,000 USD. Chỉ vì một sơ suất nhỏ trong khi làm việc của người công nhân bình thường. Cuộc đời mình chưa từng thấy cảnh tượng đó trong đời cho đến khi tới Mỹ. Có những điều chính mình phải thấy, phải trải nghiệm thì mới hình dung ra nỗi. Mình cảm thấy vui vì VN đang dần hoàn thiện chính mình, không chỉ xây dựng những công trình kiến trúc đẹp đẽ mà còn chăm sóc cho đời sống người dân. Mình nghĩ, thế giới có gì, VN mình sẽ từ từ có nấy, chỉ cần thêm một chút thời gian và cần thêm những con người dám nghĩ dám làm với sự cố vấn, dẫn dắt và lắng nghe của những bậc lãnh đạo kỳ cựu đi trước.
- Xã hội Mỹ đứng đầu nền kinh tế thế giới. Vì sao? Họ khuyến khích người dân mạnh dạn khởi nghiệp. Họ có những quỹ đầu tư khởi nghiệp. Họ cung cấp những khoản tiền (không cần trả lại) khi được nhận một bản kế hoạch kinh doanh, có tiềm năng và có thể tạo công ăn việc làm cho người dân. Các thủ tục hành chính của Mỹ, dành cho người dân, rất đơn giản và nhanh gọn. Ví dụ: Bạn thành lập một công ty TNHH tại Mỹ, kinh doanh không OK, bạn quyết định đóng công ty. Bạn chỉ cần điền một tờ giấy và thông báo với tiểu bang (gửi qua bưu điện), đợi giấy gửi về khoảng 10-30 ngày là xong! Cũng vậy, ở VN, bạn làm tương tự, nó mất khoảng 1-2 năm là chuyện bình thường. Điều gì khiến VN “chậm” như thế? Trở lại, mình chia sẻ điều này với sự tôn trọng và một điều canh cánh trong lòng rằng, VN chúng ta có thể đi nhanh hơn, nếu có những người dám nghĩ dám làm, vì quyền lợi của dân, vì sự phát triển của đất nước. Mà thật ra, VN mình rất giỏi, dám nghĩ dám làm cũng nhiều, nhưng ngẫm nghĩ cho thật kỹ, chúng ta cần những con người được “đi ra tìm đường cứu nước”. Bạn phải đi ra, đi để học hỏi, đi để mở mang sự hiểu biết của bạn, rồi mới về cải cách và cải thiện để làm tốt hơn những gì đang có. Còn nếu bạn chỉ dậm chân một chỗ, chỉ làm trong sự hạn chế của cá nhân, sự hiểu biết chưa đủ, chưa nghiên cứu đủ sâu cách thức làm việc của các nước phát triển hơn, nhằm có một hệ thống quản lý dân tốt hơn, thì sẽ rất khó để phát triển kinh tế nói chung, người dân sẽ rất khốn khó vì mức thu nhập ít ỏi.
- Người giàu ở Mỹ đi trực thăng 😊 Diện tích một tiểu bang (trong 50 tiểu bang của Mỹ) như Texas, thì rộng hơn cả nước VN mình. Đi lại rất xa và mất rất nhiều thời gian. Những người thực sự giàu ở Mỹ (càng giàu càng quý thời gian), họ thuê hoặc sắm trực thăng và có phi công riêng để tiện việc di chuyển. Ví dụ: Các siêu sao điện ảnh, các cầu thủ (không cần đại diện quốc gia, họ có công ty riêng, có tiền thì mua hay thuê cũng được hết ah), những nhà tỷ phú, triệu phú, những ông chủ lớn... Cái này thì mình chưa thấy ở VN bao giờ. Giả dụ đi, giờ mình có tiền, mình mua con trực thăng thì bay ở Đà Nẵng ok ko ta? Hay chiều chiều lấy trực thăng bay đi Hồng Kông từ sân bay Đà Nẵng mình thì sao? Mình có luật đó chưa hè? Hay sắm du thuyền đậu ở bờ kè sông Hàn được không? Chiều chiều ra câu cá đồ chơi. Cần liên hệ ai để xin giấy phép ah? Hỏi thiệt để chuẩn bị, lỡ mai mốt thời tới, cản không kịp 😊
- Xã hội Mỹ khuyến khích người dân học tập bằng rất nhiều cách. Miễn là bạn có “đi học”, chưa cần biết bạn học gì, học cách nào, ngành nghề gì, rồi bạn cũng sẽ có cơ hội kiếm việc làm để sinh sống. Ở Mỹ, chỉ cần chịu khó xin việc, sẽ có việc. Chịu khó làm sẽ có tiền. Đó là đất nước của cơ hội. Bạn làm cái gì cũng được (miễn không phạm pháp), làm tốt làm giỏi thì bạn đều sống được. Có bao giờ bạn thấy người huấn luyện những con ngựa đua mà kiếm được vài tỷ VND 1 năm chưa? Lúc đầu, mình nghe mà “tức cười”. VN mà học lái ngựa, lái trâu lái bò thì không giống ai cả. Họ còn nói mình khùng ah chớ. Có bao giờ bạn thấy người trồng rau, trồng khoai, trồng bắp, ở trong căn nhà kiểu “căn nhà trên thảo nguyên” bao la bát ngát giữa cách đồng lớn không một bóng người và họ cũng là triệu phú không? Nghe lạ tai quá phải không? Đó là Mỹ ah! Ai cũng bình đẳng, có sự tự do để lựa chọn sống cách mà họ muốn, học cái họ thích và trở nên cái “khác người”. Cái hay trong xã hội Mỹ là, bạn khác người, kệ bạn! Đó là chuyện của bạn, mình không liên quan.
----------------------------------------------------
Nói về Homeschooling một tý nha!!!
Mình có chia sẻ một bài viết tương đối đầy đủ về chương trình Homeschooling tại Mỹ. Mọi người có thể tìm đọc trong page của mình.
Ở Mỹ, chỉ có khoảng 6% học sinh áp dụng chương trình Homeschooling. 2018-2023, có khoảng 1.5 triệu – 1.8 triệu học sinh. Từ 2024 đến nay, con số lên đến 3.4 triệu học sinh sử dụng chương trình homeschooling. Có rất nhiều lý do mà người Mỹ chọn dạy học cho con mình, theo bài viết của mình trong các bài đăng khác thì mọi người đã nắm qua được. Còn riêng cá nhân mình nhìn thấy và trải nghiệm khi sống tại Mỹ là:
- Chồng đi làm, vợ ở nhà sinh con đẻ cái, quán xuyến mọi việc, cũng có kiến thức hoặc đã từng học đại học chẳng hạn hoặc có thể đông con, họ đi theo mô hình tự dạy tự học. Thay vì dàn trải việc học cả ngày cho trẻ, thì người mẹ chủ động học trong 3-4 tiếng và các giờ còn lại hoạt động thể chất, học thêm các môn nghệ thuật như đàn, hát hoặc các hoạt động thể chất như bóng đá, bơi lội, học thuyết trình, học những kỹ năng đặc biệt mà con có... Dù biết đi học từ 5 – 18 tuổi là học miễn phí (trường công) nhưng tùy quan điểm và hoàn cảnh của mỗi gia đình, họ sẽ có những cách dạy học phù hợp cho gia đình của họ.
- Gia đình có hoàn cảnh đặc biệt như có con bị tự kỷ, con có vấn đề về trí não, con phát triển không bình thường nên phải được học chương trình khác biệt và được chăm sóc đặc biệt hơn. Cũng có thể gia đình không đủ điều kiện tài chính cho con vào các trung tâm giáo dục có sự chăm sóc đặc biệt nên thông thường một trong hai, cha hoặc mẹ sẽ hy sinh để ở nhà vừa chăm sóc vừa dạy con.
- Trong các hội đoàn, nhóm họp, có các gia đình ba mẹ cùng độ tuổi, có các con chơi thân với nhau, họ có thể cùng làm ăn với nhau, chia sẻ cùng tư duy và cách sống, để tạo sân chơi riêng, họ nhóm họp khoảng 5-10 bạn nhỏ, lên kế hoạch học tập, rồi các cha mẹ, tùy khả năng, phân chia dạy từng bộ môn. Ai giỏi toán dạy toán, ai giỏi văn dạy văn, ai giỏi tài chính dạy tài chính, ai giỏi kinh doanh dạy kinh doanh... Đây cũng là một trong những lý do, ở Mỹ có nhiều bạn rất nhỏ đã có tư duy “kiếm tiền”, khởi nghiệp từ việc bán nước chanh, bán quần áo, bán đồ chơi... Có những bạn chỉ mười mấy tuổi thôi đã có thể tạo ra một công ty mang về vài chục ngàn đô hay vài trăm ngàn đô mỗi tháng (với sự cố vấn và hỗ trợ của cha mẹ). Và cũng có những bạn nhỏ trở thành triệu phú. Đây là điểm rất mạnh của homeschool nếu cha mẹ giỏi định hướng và lên kế hoạch linh động cách bài bản. Còn hệ thống trường công ở xã hội, kiểu nó cứ như một hệ thống đã được hình thành lâu đời. Tốt nghiệp cấp 3, 18 tuổi, đi học đại học, 4 năm, 22 tuổi ra trường xin việc, thực tập với mức lương “không đủ sống, chịu khó khoảng 5-15 năm, mức lương sẽ khá hơn. Khoảng thời gian làm việc khoảng 40 năm của đời người, đến năm 65-67 tuổi, bạn được hưởng phúc lợi và nghỉ hưu (nếu bạn còn sống 😊). Bạn thấy con mình, gia đình mình phù hợp với con đường nào thì cứ chọn lựa thôi.
- Tiếp đó, những người giàu có hoặc có sức ảnh hưởng, có thể vì lý do an ninh, ví dụ: Con của tổng thống, con của các viên chức an ninh cấp cao, con của các tài tử điện ảnh... Họ đều có chương trình nói nôm na là Homeschooling (chương trình học đặc biệt riêng, để đảm bảo an toàn và không bị làm phiền, quấy rối).
- Giống như gia đình mình, có công việc làm ăn, có bất động sản tại Mỹ và thích đi du lịch, nếu học ở trường, các con không được đi quá (khoảng) 30 ngày/1 năm. Nên khi đi học, gia đình phải ở một chỗ cố định và chỉ đi du lịch những dịp hè hoặc lễ. Ở Mỹ, gia đình cũng đi vacation trong nước và các nước lân cận thường xuyên. Mà đi miết rồi cũng chán. Giờ thích đổi qua châu Á. Đà Nẵng là quê mình. Nên lúc mới về VN, VC mình chọn hình thức homeschooling cho con là linh động và hợp lý nhất. Khi ở VN thì tới nhóm học của Thầy, khi đi các nước châu Á chơi thì học và làm bài tập qua online. Khá linh động và không bó buộc. Khi nói đến đi chơi các nước châu Á, khả năng tài chính là một, nhưng mình muốn chỉ cho con mình thấy thế giới rộng lớn biết bao nhiêu. 2 đứa con trai mình, 8 & 10 tuổi. Các con càng đi ra, càng học hỏi được rất nhiều nền văn hóa khác nhau, từ một người bán hàng rong, bán thức ăn ở vỉa hè đến những trải nghiệm trong các khách sạn 5*, các tòa nhà cao nhất thế giới. Con càng đi ra, con càng hỏi mình nhiều câu hỏi về cách mua, bán hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ, chưa kể đến bất động sản ở các quốc gia, số tiền cho thuê, cách vay tiền ngân hàng, cách quản lý người thuê, người thuê gia đình hay doanh nghiệp thuê, cách tính toán lợi nhuận, hợp đồng thuê nhà, hợp tác kinh doanh nên có những gì... 2 đứa con mình có thể nắm được thông tin cần thiết.
Mình học được một điều. Cha mẹ là xuất phát điểm của con cái. Cha mẹ giỏi thì con mới giỏi. Cái giỏi của cha mẹ sẽ truyền tải năng lượng và sự dạy dỗ đến cho con. Cha mẹ giỏi cỡ nào, con sẽ giỏi cỡ đó. Nên bản thân mình, mình luôn chậm lại một bước để xem mình biết gì, hiểu gì và cách để trở nên tốt hơn để con mình, thế hệ sau này của mình lấy đó làm điểm tựa. Cuộc sống của con sẽ không giống như của mẹ ngày xưa, quá cực nhọc vì phải lo cơm áo gạo tiền mà lỡ việc học, xoay sở đủ đường để có được cái nghề nơi xứ người không ai thân thiết. Tự mình nghiền ngẫm sách vở trong các thư viện Mỹ để hiểu được xã hội Mỹ, thị trường Mỹ và đứng vào chỗ khó để giải quyết vấn đề của thị trường Mỹ và kiếm tiền bằng cách giải quyết các vấn đề đó.
Hãy nhìn Elon Musk xem, cả cuộc đời tận tụy cho việc sáng tạo, không cần phải lo miếng ăn, không cần phải lo định hướng, chỉ cần có một đam mê, học hỏi online và nhiều nơi, không bỏ cuộc, bằng nhiều cách, những thành công của ông được cả thế giới công nhận. Nói tới đây, mình nể bà mẹ ổng ghê. Nếu rảnh, mọi người tra cứu đọc thêm về mẹ của ảnh thử nha. Chớ mình thấy mẹ của thiên tài cũng chính là thiên tài đấy 😊
Lúc còn ở Mỹ hay mỗi lần về Mỹ thăm gia đình và các công việc làm ăn đầu tư của VC mình, 2 con mình đi theo cha chúng quản lý bất động sản cho thuê tại Mỹ, đứa quét nhà, đứa giúp chùi sàn phòng tắm, có lúc quét sân, có lúc tưới cây, có lúc dọn dẹp bưng bê phụ cha mẹ để chuẩn bị nhà sạch sẽ cho người mướn mới dọn vào. Chúng vừa làm, vừa hỏi chuyện cho thuê nhà, đó là thời gian chúng học hỏi được rất nhiều, hiểu rất nhiều và có thể “bắt chước” cha mẹ chúng sau này.
Khi về VN, mình nghe nhiều về tỷ lệ thất nghiệp của các bạn tốt nghiệp đại học hoặc đi ra làm trái ngành mình đã học hoặc bán hàng online hoặc chạy grab. Làm nghề gì cũng được miễn bạn cảm thấy phù hợp, nhưng cái mình thấy là xã hội VN mình rất quan trọng chuyện bằng cấp, chứng chỉ, học trường nào, điểm số nào... và vô tình hay cố ý, gia đình và xã hội tạo ra một áp lực vô hình lên thế hệ trẻ. Đó là chuyện 20 năm trước. Còn việc bây giờ, tùy ngành, người tuyển dụng sẽ hỏi bạn làm được gì. Hãy trả lời thật! Bạn có thể làm được gì? Giải quyết những vấn đề khó nào? Xử lý tình huống ra sao? Cuộc đời này, có rất nhiều nghề có thể đi ra kiếm rất nhiều tiền nhưng không cần bằng đại học. Nhớ lấy điều đó. Nói vậy không nghĩa là dễ dàng đâu. Phải nghiên cứu chuyên sâu rất nhiều lĩnh vực và trở nên giỏi với nó. Mình không có ý cho giáo dục, chứng chỉ là không quan trọng, nhưng cái mình muốn nhấn mạnh là, đại học hay bằng cấp không phải là con đường duy nhất để thành công.
Ông xã mình có bằng Business & Finance (Doanh nghiệp & Tài chính) tốt nghiệp được đại học danh tiếng Baylor University, ra trường kiếm việc làm lương thấp lè phè, mình phải phụ trả khoản nợ tiền học $50,000 USD rồi đến hiện tại, mình là người “nuôi” ổng, chứ đợi ổng nuôi mình thì đợi 20 năm nữa, đợi ổng đủ 65 tuổi mới có tiền hưu 😊
Mình cũng có “đứa con gái” Mỹ 100%, học 4 năm trong cùng trường đại học với ông xã mình, nó ra trường, cầm cái bằng giáo dục mà ai cũng thèm, cũng có cái ra oai với bà con thiên hạ, đi đến đâu cũng hỏi, con mới tốt nghiệp trường Baylor ah? Chu choa, cười miết... Mình hỏi nó, con muốn làm nghề gì? Nó bí, không biết trả lời. Chắc nó bận rộn với việc học và chạy điểm số A+ quá nên quên mất định hướng tương lai, ý muốn và cái mà xã hội đang cần nó để tạo giá trị.
Mình thì rời trường đại học ngoại ngữ Đà Nẵng từ năm 3, chuyên ngành tiếng Hàn Quốc (ra sau này đi làm thông dịch viên), nhận được thư mời sang Mỹ, tự xoay, tự học, vì linh động học nên mình học nhanh hơn người bình thường. Học nhanh học nhiều không phải vì mình thông minh, mà vì mình chịu cực chịu khó. Mình tuy không bằng cấp chứng chỉ, nhưng nói về tiền bạc, tài chính, bất động sản, quản lý tiền, đầu tư BĐS tại Mỹ... mình trùm 😊 Nói vui vậy thôi. Mình có kiến thức đủ xài, đủ để biết dạy cho con mình con đường chúng nên đi. Bạn có quyền khác với đám đông, chỉ cần chắc chắn bạn hạnh phúc và đủ sống. Và chỉ khi nào bạn dám khác với đám đông, nỗ lực gấp nhiều lần, bạn mới đi xa hơn và nhanh hơn được. Đó cũng là câu trả lời cho câu hỏi “Làm gì để kiếm thật nhiều tiền” của đại đa số người trẻ VN mình lúc này. Hãy học, học nữa, học mãi, đừng học vẹt, tự học đừng đợi nhắc, học mọi lĩnh vực, như kiểu mò kim đáy biển ấy, không nản chí, cứ kiên trì, đúng thời điểm, cộng thêm một chút may mắn rồi mới tìm được kho báu 😊
--------------------------------------
Nói tý về việc của Thầy, theo cái nhìn của người sống ở Mỹ đủ lâu, sở hữu nhiều doanh nghiệp và bất động sản tại Mỹ, có 2 con đã từng và sẽ tiếp tục chương trình học Homeschooling khi cần thiết (hiện tại mình đang đóng hơn 40 triệu/1 tháng tiền học phí cho 2 đứa nhỏ nhà mình), mình chia sẻ thêm cái nhìn cá nhân của mình để mọi người đọc qua:
1. VI PHẠM LUẬT GIÁO DỤC VN - Nếu xét trên giấy trắng mực đen của pháp luật VN, Thầy sai! Cái sai lớn nhất của Thầy là tình thương Thầy dành cho các em học sinh ở VN quá lớn. Một người như Thầy chẳng thiếu gì ở Mỹ, nhưng có lẽ cũng là một người con của vùng đất Đà Nẵng, sinh ra trong khốn khó, Thầy muốn cho đi những gì Thầy có (tri thức & cơ hội học ở Mỹ). Và đó đơn giản là một cuộc đời có ý nghĩa, sống cho đi và mở ra các cánh cửa học tập ở một nước như Mỹ, cho nhiều học sinh, nếu về vấn đề tài chính thì chắc nhiều gia đình không có khả năng. Vì nếu có khả năng, phụ huynh đã chọn những trường quốc tế (song ngữ Anh Việt thì rẻ hơn 100% tiếng Anh), nơi phải trả 15-35 triệu VNĐ/1 tháng/1 đứa con, trong khi thu nhập của cha mẹ chỉ khoảng 10-15 triệu/1 tháng/1 người trung bình. Mức thu nhập trung bình của người dân Đà Nẵng còn quá thấp để vừa lo cho gia đình có con ăn học (học thêm, học nâng cao, học ngoại ngữ đúng nghĩa...) tới đại học, chưa nói đi các nước châu Á chứ đừng nói đến Mỹ.
Như những gì mình đã chia sẻ ở trên về xã hội Mỹ, tương tự như thế, Thầy cũng là “người Mỹ” (song tịch, có thêm quốc tịch VN khi làm việc ở VN), nên Thầy có cách nhìn của người Mỹ, văn hóa Mỹ, học vấn Mỹ, việc dạy tiếng Anh 100% trong một trung tâm tiếng Anh (được cấp phép dạy tiếng Anh), Thầy thấy chẳng gì sai. Nó hoàn toàn không sai với người Mỹ tại Mỹ. Nói tới đây, mình hy vọng ở Mỹ không có luật nào cấm dạy tiếng Việt (lịch sử VN, văn hóa VN, khoa học, toán...) cho trung tâm ngoại ngữ tại Mỹ. Nếu có thì việc dạy tiếng Việt cho các con em người Mỹ gốc Việt sẽ hết sức khó khăn trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc, tiếng nói dân tộc ở nơi xứ người.
Từ đây, cái sai thứ hai mà mình thấy ở Thầy nữa là, Thầy dạy giáo trình tiếng Anh quá “cao cấp”. Thay vì Thầy dạy “Hello, how are you? I'm fine. Thank you, and you?” Thầy lại đi dạy lịch sử Mỹ, xã hội Mỹ, thế giới Mỹ, kinh tế Mỹ, phép toán và tất cả bằng tiếng Anh, rồi các vấn đề xã hội bằng tiếng Anh, chưa nói tài chính kế toán Mỹ, cách tư duy và làm việc như Mỹ... Sai quá sức sai với pháp luật nơi quê mình. Đã đăng ký đi học tiếng Anh thì phải ghi rõ là tiếng Anh, trình độ vỡ lòng, học cho biết để đi bán hàng, học để đi xuất khẩu lao động hay học để giao dịch văn phòng bất động sản bán căn hộ cho người nước ngoài,... Vì chỉ có bất động sản ở Đà Nẵng thì mới kiếm sống được, chứ dạy học xong ra chạy grab, bưng bê cà phê, trà đá, bán hàng online... thì học cho có, học cho vui với người ta thôi. Còn các trung tâm tiếng Anh đúng nghĩa thì cứ 3 buổi, 1 tiếng rưỡi/1 buổi, vài triệu đồng một tháng, nói lắp bắp vài từ chẳng ai hiểu bao đời nay có phải khỏe hơn không? Tư duy học và tập kiểu này, con em chúng ta sẽ ra đường “đi làm thuê” thì nhiều. Chưa nói 5-10 năm tới, AI nó phát triển kiểu này thì thế hệ con em mình thất nghiệp có thể sẽ càng đông hơn, tệ nạn sẽ tăng và bất hạnh sẽ ập đến... Các trung tâm tiếng Anh sẽ dần đóng cửa, vì thực ra, người ta học qua Youtube hết rồi, vừa linh động vừa miễn phí.
Ngày xưa chưa có AI thì làm gì có luật nào cấp phép cho chạy AI rầm rầm trên không gian mạng. Giờ nó có rồi, thì cũng phải học, phải tập tành rồi áp dụng để theo kịp công nghệ và thế giới. Ngày xưa chưa biết Homeschooling thì không nói, giờ biết rồi thì nhờ các chuyên gia giáo dục tham quan các mô hình Homeschooling của Mỹ, Úc, Singapore... nghiên cứu chuyên sâu rồi xem triển khai thế nào cho dân tộc mình. Tốt thì cứ tham khảo, cứ phát huy, cứ cải tiến, cứ cập nhật thôi.
Y như thuế, ngày xưa có thông tin gì về thuế đâu? Cũng phải học hỏi rồi về ra luật rồi triển khai. Ngày xưa ai đi mua bất động sản gì ở VN cũng cầm đống tiền bỏ trong bao gạo rồi giao dịch chứ có như giờ phải trình báo, phải chuyển khoản đâu? Ngày xưa làm gì có chuyển khoản như giờ, đi đâu cũng cầm tiền mặt, thôi thì mình cũng học hỏi rồi về triển khai cho dân mình, giờ chỉ cần cái điện thoại có bank app là chuyển vi vu. Ngày xưa làm gì có việc xin thẻ tín dụng rồi quẹt thẻ tại các bệnh viện, siêu thị, giờ từ từ nó cũng có là cũng nhờ có người trong nước đi học hỏi, nghiên cứu và về tập tành áp dụng cho hệ thống tín dụng các ngân hàng trong nước. Cái gì tốt cứ phát huy. Cái gì ích lợi, cứ triển khai cho dân mình được nhờ.
2. VI PHẠM GIẤY PHÉP ĐÀO TẠO & HÓA ĐƠN - Theo mô hình Homeschooling (kiến thức Thầy trao đi) thì hóa đơn hỗ trợ giáo dục, hoạt động thể chất là đúng theo chương trình học. Vì nếu thầy ghi là học phí thì nó sai với Luật giáo dục VN. Thực tế là trung tâm chỉ “hỗ trợ giáo dục” (dạy tiếng Anh, dạy thêm ngôn ngữ) và tạo ra các hoạt động thể chất cho các con. Đó là sự linh động trong ngôn ngữ. Ví dụ: Bạn không thể gọi bạn là “bác sĩ” (khi bạn có khả năng giúp người ta hết đau bụng, đau đầu) và số tiền bạn thu được không thể gọi là “viện phí”, vì bạn không có bằng và bạn không được cấp phép điều trị. Những người có tình huống tương tự, họ có thể dùng chữ Chuyên viên hỗ trợ sức khỏe cộng đồng hay còn gọi là Health/Care Expert ở Mỹ. Tiền công khi sử dụng dịch vụ thay vì để là viện phí / Hospital bill thì có thể gọi là Service fee / phí dịch vụ. Vì chẳng ai làm việc mà không lấy tiền. Các thẩm mỹ viện cũng thế, có những chị tư vấn còn hơn bác sĩ phẫu thuật, vì họ dày dạn kinh nghiệm, dù không có bằng bác sĩ hay chuyên môn y khoa nhưng với tay nghề lâu năm và đã từng “học nghề” tư vấn những ca khó, họ đảm nhận trách nhiệm tư vấn và họ là Beauty Specialist / Chuyên gia về làm đẹp hoặc Beauty Consultant / Tư vấn viên về thẩm mỹ... Họ sẽ không “dại dột” xưng mình là bác sĩ. Tóm lại, có bằng thì gọi đúng chức vị, đúng pháp luật, không bằng thì gọi danh xưng đại trà để ai cũng hiểu mà không vi phạm pháp luật.
3. ACADEMY & SCHOOL – Ý nghĩa của ngôn ngữ - Riêng cái chữ Prinberk Academy, nếu là người Mỹ thì họ sẽ hiểu. Academy khác nghĩa với School ở Mỹ. Còn về tới VN, cứ chữ “trường” để cho ai cũng hiểu, chứ mình giảng giải rồi người ta cho mình dài dòng, phức tạp, dẫn đến căng thẳng hệ thần kinh 😊
Ở Mỹ, khi dùng chữ School trên giấy tờ thành lập và giấy tờ pháp lý, đều phải có cơ sở hạ tầng, được bộ giáo dục Mỹ công nhận và có bằng cấp tương ứng. Nhưng nếu để chữ “Private School / Online School” (thì nó là trường tư, trường dạy trực tuyến, chỉ cần bạn có văn bằng giáo dục, chứng chỉ giảng dạy là mở thôi, bạn tổ chức dạy và tự cấp bằng. Còn lại, tùy bằng mà có những quy định khác nhau). Còn Academy nó đa dạng và đại trà hơn, nó có thể là trung tâm đào tạo một ngành nghề nào đó, trung tâm dạy kèm, nơi dạy mua bán đầu tư bất động sản, nơi dạy lái máy bay tư nhân, học viện đào tạo tư vấn khách hàng doanh nghiệp... Cả hai đều có ý nghĩa liên quan đến chữ “trường” nhưng có khác nhau về cách sử dụng và hình ảnh thương hiệu.
Giống như việc kinh doanh nhỏ và vừa, hiện tại VN đang cho triển khai đăng ký “hộ kinh doanh”. Mấy năm trước, ở VN, nếu muốn kinh doanh cái gì nho nhỏ và vừa vừa thì lấy tên cá nhân để giao dịch, lớn hơn tý thì đăng ký công ty 1 thành viên, công ty TNHH... Hộ kinh doanh nó dễ thành lập, dễ quản lý, trách nhiệm thuế, kế toán, kê khai nó nhẹ hơn. Chỉ có kinh doanh lớn mới thành lập tập đoàn hay công ty cổ phần.
Khi nói tới chữ “trường”, trong suy nghĩ của người Việt, họ nghĩ đến giảng đường, nơi nhiều học sinh theo học, có nhiều giáo viên, giáo sư... Ở Mỹ, điều đó không cần thiết đối với mô hình Homeschooling hoặc học tự do, chỉ cần đăng ký, tùy tiểu bang quy định khác nhau, rồi đến ngày thi đầu vào, kiểm tra chất lượng. Ok thì nhập học.
Đương nhiên Prinberk Academy đó đã được đăng ký tại Mỹ (tùy, việc đăng ký có nhiều hình thức) vì phải đăng ký mới phát bảng điểm (tự cung cấp) cho số đông học viên thì các trường đại học ở Mỹ mới cho chuyển tiếp, cấp mẫu I-20 xin thị thực du học được. Nếu không có bảng điểm đã hoàn tất khóa học Homeschooling đó, thì cơ sở gì để các học sinh trước đã đi du học Mỹ? Khi ra tòa, mình có thể nghe LS chia sẻ chi tiết về việc đăng ký thành lập trường prinberk tại Mỹ (nếu tòa có hỏi).
4. CON DẤU & BẢNG ĐIỂM – Với tư cách là nhà sáng lập, chủ Prinberk Academy tại Mỹ, Thầy có mọi quyền quyết định về con dấu, chữ ký hay văn bản. Con dấu của học viện / trung tâm có hiệu lực khi đóng dấu bởi người chủ, người có thẩm quyền. Nó rất đơn giản trong quá trình làm việc chuyên môn và chuyên nghiệp. Còn chuyện bì thư có hình quốc kỳ Hoa Kỳ, chỉ là cách để làm đẹp hơn, chuyên nghiệp hơn đúng với tinh thần và trách nhiệm của việc học Homeschooling để con đi du học Mỹ sau này. Còn việc gửi bưu điện từ Mỹ về hay tại VN, đừng bắt bẻ từng chút vậy, nó không đáng. Còn nhiều việc lớn phải lo, phải làm. Một khi, mình đã mặc định người khác sai rồi thì làm gì, dù việc nhỏ cũng cho là sai, là dối.
Hướng đi “dạy Homeschooling” của Thầy là hướng đi đúng theo xã hội Mỹ và cách duy nhất để giảm thiểu chi phí cho học viên (học sinh) tại VN. Các phụ huynh học giữa chừng yêu cầu “học bạ” (theo kiểu VN) thì có thể do lúc đó họ không tìm hiểu kỹ chương trình học hoặc hiểu chưa tới đã đồng ý xin học. Lúc mình xin cho 2 bạn nhỏ nhà mình học ở TT Thầy, thì được mời đến gặp Thầy trực tiếp để tìm hiểu chương trình học trước khi quyết định cho con học. Thầy đi qua các câu hỏi của phụ huynh rất rõ ràng. VC mình thì quá hiểu khi Thầy cập đến phương pháp học Homeschooling.
🅾️ Đúc kết lại, cái sai của Thầy là mang cách làm việc của Mỹ về áp dụng tại VN. Chỉ đơn giản là vậy thôi. Có lẽ Thầy đã suy nghĩ khá đơn giản là làm vậy giúp các em học tập với chi phí thấp hơn nhiều, tạo điều kiện cho các em đến Mỹ để học tập, trong khi Luật giáo dục VN không đề cập cụ thể về cách dạy học Homeschooling. Nếu xét về một người Mỹ, tại Mỹ, thì Thầy không làm gì trái pháp luật cả.
🅾️ Cái cần cân nhắc của Luật giáo dục VN là, nên có bộ luật riêng hoặc thêm vào Luật đang có về chương trình Homeschooling rõ ràng và chi tiết nhất có thể. Vì xã hội đang phát triển, người có yếu tố nước ngoài về VN sinh sống và làm việc khá nhiều, việc để trẻ em linh động có nhiều sự lựa chọn học tập giáo trình nước ngoài là cần thiết. Nội dung chương trình học, giáo trình học có thể được kiểm tra. Bên cạnh đó, giáo dục tại các nước phát triển đang mở rộng các chương trình học trực tuyến, học tự do tại bất kỳ nơi nào, người ta có thể lấy bằng thạc sĩ, tiến sĩ trên internet nhằm khuyến khích và mở tất cả các cánh cửa học thức cho tất cả mọi người, mọi quốc gia.
🅾️ Mình nghĩ, trong quá trình điều tra, Sở Giáo Dục nên cử người chuyên môn có kinh nghiệm dạy học ở nước ngoài (Mỹ thì càng tốt) và quen với mô hình Homeschooling để có cái nhìn khách quan nhất, nhân văn nhất. Việc cảnh cáo, đóng phạt, đóng các địa điểm tổ chức dạy là có thể, còn việc còng tay, giam giữ như một tên tội phạm bị truy nã hay làm những điều trái đạo đức, lương tâm con người thì cá nhân mình thấy quá nặng cho một người có tâm như Thầy.
Thêm một góc nhìn nữa để mọi người tham khảo nha. Bài viết mang quan điểm cá nhân, có thể không chính xác 100%, có thể không thích hợp với tất cả mọi người.
Chúc mọi người bình an ❤️
Jennifer Nguyen
Nhận xét
Đăng nhận xét