- Khuong Le - Hôm nay tôi kể về anh Hải. Anh Hải là phó phòng ở hội sở một ngân hàng. Không phải trưởng phòng — phó phòng. Tức là anh có đủ trách nhiệm để mất ngủ, nhưng không đủ quyền để quyết định điều gì khiến anh hết mất ngủ. Anh Hải không có thật. Nhưng nếu bạn từng làm middle manager ở bất kỳ tổ chức lớn nào, bạn sẽ nhận ra anh ngay. Có khi anh chính là bạn. Bình tĩnh, đọc tiếp đã. Trong sơ đồ tổ chức, anh Hải nằm ở giữa. Mà ở đời, nằm giữa nghĩa là bị ép từ hai phía. Trên đầu anh là sếp. Dưới chân anh là lính. Anh là cái lò xo bị nén giữa hai lực. Cả ngày của anh, thật ra, là nghệ thuật của sự tồn tại. Để tôi dẫn bạn đi một ngày của anh. 8 giờ sáng. Anh Hải vào phòng, chưa kịp ngồi ấm ghế thì có tin nhắn của trưởng phòng: “Hải ơi, sếp tổng vừa nói cần đẩy mạnh số hóa quy trình phê duyệt. Em lo cái này nhé. Gấp.” Anh Hải đọc xong, đầu óc trống rỗng vài giây. Vì câu đó không có nghĩa gì cả. “Đẩy mạnh số hóa quy trình phê duyệt” — số hóa cái gì, đẩy tới đâu, gấp là gấp cỡ nào, ngân...
Hình ảnh bài báo Sài Gòn xưa, nói về chuyện lần đầu tiên tổ chức kỳ thi Tú tài được chấm bằng máy điện tử IBM. Tính tới nay đã hơn 50 năm rồi. Những cô cậu học trò đi thi Tú tài năm ấy, giờ chắc cũng đã lên ông lên bà, có cháu chắt đầy đủ. Nhưng có lẽ, ký ức về kỳ thi đặc biệt đó thì khó mà quên được. Khó quên là vì kỳ thi Tú tài niên khóa 1973-1974 có quá nhiều điều đặc biệt. Đây là kỳ thi Tú tài cuối cùng của chế độ Việt Nam Cộng Hòa, đồng thời cũng là lần đầu tiên Bộ Quốc Gia Giáo Dục dùng máy điện toán IBM, tức International Business Machines, để chấm thi Tú tài. Bên dưới, ad có biên lại câu chuyện về kỳ thi này hơi dài một chút. Nếu bạn muốn biết thêm, hoặc muốn nhìn lại một kỷ niệm của một thời đi học ở miền Nam trước 1975, thì mời đọc tiếp nhe. --- Ngày nay nghe tới máy điện toán hay máy tính điện tử thì không có gì lạ. Nhưng ở Việt Nam vào đầu thập niên 1970, đó vẫn còn là một thứ rất mới mẻ. Máy điện toán trên thế giới đã có từ năm 1924, nhưng tại miền Nam thời đó, ngay cả mấy...