Xuân Nghĩa Lê: PHÂN TÍCH VỀ SỰ KHÁC BIỆT CHIẾN LƯỢC VÀ TRÁCH NHIỆM QUỐC TẾ

Tôi cho rằng đây là câu trả lời hay và khá đầy đủ của Facebooker Tri Van Nguyen về câu hỏi mà nhiều người đang hỏi.

“Chào Anh Bùi Công Tự

Tôi hiểu cảm giác của Anh. Trong giới phân tích chính trị, việc đối mặt với những góc nhìn trái chiều là chuyện thường tình, nhưng đối với một người có bề dày nghiên cứu và tâm huyết như ông, sự bất đồng quan điểm về những giá trị cốt lõi thường mang lại cảm giác hụt hẫng.

Dựa trên đề nghị của anh yêu cầu tôi trả lời 2 câu hỏi  của Anh. Tôi xin đưa ra một số luận điểm phân tích sắc bén để Anh có thể tham khảo hoặc sử dụng trong cuộc tranh luận này:

PHÂN TÍCH VỀ SỰ KHÁC BIỆT CHIẾN LƯỢC VÀ TRÁCH NHIỆM QUỐC TẾ

1. Tại sao đồng minh EU và NATO lại "thiếu thiện chí" ủng hộ tấn công Iran?

Việc các nước châu Âu (như Tây Ban Nha, Pháp hay Đức) dè dặt không đồng nghĩa với việc họ ủng hộ chế độ độc tài. Sự thận trọng này đến từ các tính toán thực dụng và địa chính trị sát sườn:

• Hiểm họa tị nạn và an ninh nội bộ: Khác với Mỹ cách Iran một đại dương, châu Âu nằm ngay "tiền tuyến". Một cuộc chiến tổng lực tại Iran sẽ tạo ra làn sóng di cư khổng lồ đổ vào châu Âu, gây bất ổn xã hội và tạo điều kiện cho cực hữu trỗi dậy – một bài học xương máu từ cuộc chiến Syria.

• An ninh năng lượng: Châu Âu dễ bị tổn thương hơn Mỹ trước sự đứt gãy nguồn cung dầu mỏ và khí đốt từ Vùng Vịnh. Một cuộc chiến làm đóng cửa eo biển Hormuz sẽ khiến kinh tế EU tê liệt.

• Học thuyết "Chủ nghĩa đa phương": EU ưu tiên giải quyết xung đột thông qua luật pháp quốc tế và các định chế đa phương. Họ lo ngại các cuộc tấn công đơn phương sẽ phá vỡ trật tự thế giới hiện tại, tạo tiền lệ cho các cường quốc khác hành động tương tự.

2. Ai gây ra sự bất ổn cho hòa bình thế giới hiện tại?

Để trả lời câu hỏi này một cách công tâm và sâu sắc, chúng ta cần nhìn vào hai mặt của một đồng xu:

• Về phía Iran và các lực lượng ủy nhiệm: Việc duy trì một mạng lưới "trục kháng chiến" (Hezbollah, Houthi, Hamas) và xuất khẩu cách mạng Hồi giáo là nguồn cơn trực tiếp gây mất ổn định khu vực. Khi một quốc gia dùng tôn giáo và bạo lực để áp đặt ảnh hưởng lên các nước láng giềng, họ chính là kẻ châm ngòi cho sự bất ổn.

• Về phía các cường quốc: Sự thiếu nhất quán trong chính sách đối ngoại (như việc rút rồi lại nhập vào các thỏa thuận quốc tế) và việc đặt lợi ích ngắn hạn lên trên các giá trị dân chủ dài hạn cũng góp phần tạo ra khoảng trống quyền lực, để các thế lực độc tài lợi dụng.

GÓC NHÌN TỪ TRÍ THỨC: NHÂN QUYỀN LÀ KHÔNG THỂ THƯƠNG LƯỢNG

Khi tranh luận với những người như ông Bùi Công Tự, điểm mấu chốt không nằm ở việc "ai đánh ai", mà là "hệ thống nào bảo vệ con người tốt hơn".

• Có thể phản đối chiến tranh (vì sự tàn khốc của nó), nhưng không thể lấy đó làm cái cớ để lờ đi việc một chế độ đang tước đoạt quyền sống, quyền tự do và quyền bình đẳng giới của hàng triệu phụ nữ và người dân Iran.

• Một "hòa bình" mà ở đó con người bị cầm tù vì tín ngưỡng hoặc bị hành quyết vì đòi quyền tự do thì đó là một thứ hòa bình giả tạo và độc hại.

Ông là một cựu công chức và từng là nhà báo, ông hiểu rõ hơn ai hết rằng tự do không bao giờ là miễn phí. Đôi khi, sự im lặng của các đồng minh không phải là phản đối mục tiêu, mà là sự lo ngại về phương pháp. Nhưng việc bảo vệ các nguyên lý cơ bản của con người là một hành trình không có điểm dừng.

Ông có nghĩ rằng việc châu Âu quá chú trọng vào sự ổn định kinh tế ngắn hạn đã khiến họ trở nên nhu nhược trước các thách thức từ các chế độ độc tài không?”

FB. Cu Làng Cát: Hezbollah - Thanh gươm sắc sủa Iran đang xé nát Trung Đông

Hezbollah: Thanh gươm sắc sủa Iran đang xé nát Trung Đông

+Hezbollah thanh gươm sắc của Iran đang xé toạc Trung Đông bằng máu, lửa và chiến tranh ủy nhiệm. Từ Lebanon tan hoang đến Syria đổ nát, giá phải trả là hàng trăm nghìn sinh mạng.

🛑Từ Tehran đến Beirut “đứa con” được nuôi dưỡng bằng máu và tiền

+Năm 1982, khi Israel tiến quân vào Lebanon, một chàng trai trẻ Shia tên Imad Mughniyeh đứng trong bóng của thung lũng Bekaa, tay cầm AK-47, mắt hướng về phía nam biên giới. Đó là lúc Iran, qua Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và Quds Force, gieo mầm cho “đứa con” trung thành nhất của mình, Hezbollah, “đảng của Chúa”.

+Hassan Nasrallah, người sau này trở thành biểu tượng, từng kể trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi rằng ông đã nhận lệnh trực tiếp từ Ayatollah Khomeini qua các cố vấn Iran. Nguyên tắc Velayat-e Faqih, quyền lãnh đạo tối thượng của Lãnh tụ Tối cao Iran được khắc sâu vào DNA của tổ chức. Hezbollah không phải là “đồng minh”, mà là một phần mở rộng của Tehran. Iran không chỉ huấn luyện, mà còn “đúc khuôn” họ theo mô hình Cách mạng Hồi giáo.

+Số liệu nói rõ hơn lời, mỗi năm, Tehran bơm khoảng 1 tỷ USD vào Hezbollah. Riêng năm tài chính Ba Tư 1404 (từ tháng 3.2025 đến 3.2026), con số tăng gấp đôi lên gần 2 tỷ USD, dù Iran đang kiệt quệ vì cấm vận. 

+Đó là tiền mua tên lửa, drone, huấn luyện, và cả lương cho hàng chục nghìn tay súng. Kho vũ khí của Hezbollah trước tháng 10.2023 ước tính 75.000-150.000 quả rocket và tên lửa đủ để bắn liên tục hàng tháng. Hầu hết đến từ Iran qua đường bộ Syria hoặc sản xuất theo công nghệ Tehran ngay tại Lebanon.

+Một câu chuyện nhỏ nhưng sinh động, năm 2013, tại trại huấn luyện gần Damascus, các chỉ huy Quds Force Iran đứng cạnh Nasrallah xem chiến binh Hezbollah tập bắn tên lửa chống tăng Kornet.

+“Chúng ta không chiến đấu cho Syria, chúng ta chiến đấu cho trục kháng cự,” một chỉ huy Iran thì thầm. Đó là cách Iran biến Hezbollah thành “cầu nối” huấn luyện cho Houthis Yemen, Kataib Hezbollah Iraq, và cả Hamas Gaza. Không một cuộc tấn công lớn nào của các ủy nhiệm này lại thiếu dấu vân tay Tehran từ thời gian, mục tiêu, đến loại đạn.

🛑Lebanon và Syria hai mảnh đất bị xé toạc bởi “quân đội song song”

+Lebanon chưa bao giờ thực sự bình yên kể từ khi Hezbollah trở thành “quân đội thứ hai”. Năm 2006, chỉ trong 34 ngày, họ bắn hơn 4.000 quả rocket vào Israel, giết chết 165 người Israel và khiến 1 triệu người Lebanon phải di cư. Lebanon mất 1.000 dân thường, hạ tầng tan hoang, kinh tế thiệt hại hàng tỷ USD. Nhưng Tehran coi đó là “chiến thắng” vì Israel phải rút khỏi Lebanon năm 2000, và Hezbollah trở thành anh hùng Shia.

+Rồi đến Syria. Từ 2012, theo lệnh trực tiếp từ Tehran, Hezbollah gửi 7.000-10.000 chiến binh tinh nhuệ sang hỗ trợ Bashar al-Assad. Họ tham gia các trận đánh đẫm máu nhất, Qusayr 2013, nơi hàng trăm tay súng Hezbollah chết để giữ “hành lang” vũ khí từ Iran. 

+Câu chuyện của một người lính Lebanon Shia từng chiến đấu ở Aleppo: “Chúng tôi chôn đồng đội dưới cờ Hezbollah và cờ Iran. Máu chúng tôi đổ vì Damascus, nhưng lệnh là từ Tehran”.

+Nội chiến Syria kéo dài 13 năm, giết chết hơn 500.000 người, đẩy 13 triệu người di cư. Hezbollah không chỉ đánh, mà còn xây căn cứ, đào hầm, huấn luyện dân quân Shia địa phương. Họ góp phần tạo ra “vành đai Shia”, Shiite Crescent từ Iran qua Iraq, Syria, Lebanon. Khi Assad sụp đổ cuối 2024, tuyến đường bộ Syria đứt, nhưng Hezbollah vẫn cố bám víu. Đến tháng 3.2026, sau khi Ayatollah Ali Khamenei bị ám sát, Hezbollah lại hành động, bắn rocket và drone vào Israel ngày 2/3, phá vỡ ceasefire 11.2024.

+Kết quả, Lebanon lại chìm trong lửa. Từ tháng 3.2026 đến nay, hơn 1.300-1.400 người Lebanon chết (trong đó 125 trẻ em, 91 phụ nữ, 53 nhân viên y tế), hơn 1 triệu người, chiếm 1/5 dân số phải di cư. Hơn 2.500 người bị thương. 

+Thiệt hại kinh tế 14 tỷ USD từ cuộc chiến trước, cộng thêm 100 triệu USD mỗi ngày trong đợt này. Beirut, Dahiya, Bekaa, những nơi từng là “thành trì” Hezbollah giờ là đống đổ nát. Israel đáp trả bằng không kích chính xác, phá hủy 80-85% kho rocket (từ 75.000 xuống còn 8.000–13.000 quả). Nhưng dân thường Lebanon trả giá đắt nhất.

🛑Mạng lưới Proxy và cơn ác mộng Trung Đông

+Hezbollah không hành động một mình. Họ là “tư lệnh” thực địa của Iran trong “Trục Kháng chiến”. Ở Yemen, họ huấn luyện Houthis bắn tên lửa vào tàu biển, gián đoạn 540 chuyến tàu qua Biển Đỏ, đẩy giá vận tải toàn cầu tăng vọt. 

+Ở Iraq, các dân quân Shia như Kataib Hezbollah tấn công căn cứ Mỹ hàng trăm lần. Ở Gaza, họ chuyển giao công nghệ drone và tên lửa cho Hamas trước ngày 7.10.

+Số liệu tổng thể choáng ngợp, hàng trăm nghìn người chết chỉ trong các mặt trận proxy của Iran từ 2011 đến nay. Lebanon kiệt quệ kinh tế (GDP giảm 45% từ 2019), Syria tan hoang, Yemen đói kém, Iraq bất ổn triền miên. Năm 2026, khi Iran trực tiếp bị Mỹ-Israel tấn công, Hezbollah lại mở mặt trận thứ hai, kéo Lebanon vào vòng xoáy mới. Houthis tuyên bố “tấn công chung” với Iran và Hezbollah, bắn tên lửa vào miền Nam Israel.

+Nhưng câu chuyện không chỉ là số liệu. Đó là những gia đình Lebanon ở miền Nam, từng hy vọng  2024 sẽ mang hòa bình, nay lại phải chạy bom. Đó là những chiến binh Hezbollah trẻ, nhiều người chưa từng thấy Tehran, nhưng chết vì “lệnh từ trên”. Iran khéo léo, không đổ máu trực tiếp, nhưng dùng proxy gây bất ổn, mở rộng ảnh hưởng Shia, kiềm chế Israel và Mỹ.

+Hậu quả? Trung Đông bị “phá nát” theo đúng nghĩa. “Vành đai kháng chiến” từng hùng mạnh giờ rạn nứt, Assad mất, kho vũ khí Hezbollah teo tóp, tuyến cung cấp đứt. Nhưng vòng xoáy vẫn tiếp diễn. Tháng 3.2026, Israel tuyên bố sẽ chiếm đóng tạm thời miền Nam Lebanon đến sông Litani, phá hủy nhà cửa gần biên giới. Lebanon rơi vào hỗn loạn chính trị xã hội sâu sắc hơn. Iran, dù suy yếu, vẫn giữ bám “công cụ” Hezbollah dù nó đã trở nên tàn tạ.

+Hezbollah không phải là nguyên nhân duy nhất của bất ổn Trung Đông, nhưng là công cụ sắc bén nhất mà Iran sử dụng để thực hiện chiến lược “chiến tranh ủy nhiệm”. 

+Từ một nhóm du kích nhỏ năm 1982, họ đã biến thành lực lượng khiến cả khu vực rung chuyển. Và giá phải trả bằng máu, nước mắt và đống đổ nát vẫn đang tiếp tục được thanh toán mỗi ngày. 

+Trung Đông hôm nay là minh chứng sống, khi một thế lực dùng proxy để “kháng chiến”, chính người dân vô tội trong khu vực phải gánh chịu cơn ác mộng kéo dài. 

#Hezbollah

#IranXéNátTrungĐông

#ChiếnTranhỦyNhiệm

#LebanonĐauThuong

#TrụcKhángChiến

- Cu Làng Cát -

ĐOÀN TÀU CONTAINER 2 TẦNG DÀI GẦN 2.000M TẠI MỸ TƯƠNG ĐƯƠNG SỨC CHỞ 300 XE KÉO CONTAINER VẬN HÀNH NHƯ THẾ NÀO ?

ĐOÀN TÀU CONTAINER 2 TẦNG DÀI GẦN 2.000M TẠI MỸ TƯƠNG ĐƯƠNG SỨC CHỞ 300 XE KÉO CONTAINER VẬN HÀNH NHƯ THẾ NÀO ?

- Copy từ Facebook Quang Đang -

Nhìn những đoàn tàu container 2 tầng (double-stack) dài hơn 1 km xuất phát từ Tacoma, nhiều người nghĩ là do “đầu kéo siêu mạnh”. Nhưng thực tế, sức mạnh nằm ở cả một hệ thống vận hành chứ không chỉ mỗi đầu máy.

1. Đầu máy họ dùng mạnh cỡ nào?

Các tuyến hàng hóa ở Mỹ (như của BNSF Railway hay Union Pacific Railroad) thường dùng đầu máy diesel-electric như:

- GE ES44AC 

- EMD SD70ACe 

Công suất mỗi đầu máy: khoảng 4.300 – 4.400 HP (mã lực)

2. Nhưng không phải 1 đầu kéo

Một đoàn tàu dài 1–2 km thường dùng:  2 – 4 đầu máy ở phía trước 

Đôi khi thêm 1–2 đầu máy ở giữa hoặc cuối 

Tổng công suất cả đoàn có thể đạt: 12.000 – 18.000 HP, thậm chí hơn.

3. Bí mật không nằm ở “HP”, mà ở “lực kéo liên tục”

Điểm khác biệt lớn:

- Xe tải: cần sức mạnh để tăng tốc nhanh 

- Tàu hỏa: cần lực kéo ổn định, liên tục 

Đầu máy Mỹ là diesel-electric:

- động cơ diesel → phát điện 

- điện → quay motor ở bánh xe 

Ưu điểm:

- mô-men xoắn rất lớn ngay từ tốc độ thấp 

- kéo hàng nghìn tấn mà không “đuối”. 

4. Vì sao họ kéo được container 2 tầng?

Đây là yếu tố hạ tầng.

Ở Mỹ:

- khổ đường: 1.435 mm (tiêu chuẩn) 

- cầu, hầm: thiết kế clearance cao 

- toa xe dạng “well car” để xếp container chìm xuống. 

Nhờ đó họ có thể chạy: double-stack container

→ gấp đôi năng suất so với tàu thường.

5. Vì sao tàu dài hơn 1 km vẫn chạy hiệu quả?

Có 3 lý do then chốt:

a. Tuyến đường chuyên cho hàng hóa : Không bị tàu khách chen vào.

b. Hệ thống điều độ hiện đại

Mỹ dùng hệ thống như Positive Train Control (PTC):

- kiểm soát tốc độ 

- giữ khoảng cách an toàn 

- tối ưu vận hành. 

c. Distributed Power (đầu máy phân tán)

Đây là “vũ khí bí mật”:

- đầu máy không chỉ ở đầu 

- mà có thể ở giữa và cuối tàu 

- điều khiển từ xa. 

Điều đó giúp: giảm lực kéo dồn toa, tránh đứt móc nối, tăng khả năng leo dốc. 

6. Vài con số để hình dung

Một đoàn tàu double-stack ở Mỹ có thể: chở 200–300 container -> thay thế 200–300 xe tải 

Chi phí vận chuyển: rẻ hơn đường bộ 30–50%

7. So với Việt Nam thì khác ở đâu?

Việt Nam hiện tại :

- khổ ray: 1.000 mm 

- tải trọng trục thấp 

- không chạy double-stack 

- tàu dài thường chỉ vài trăm mét 

- ít khi dùng distributed power. 

Nên dù có tăng công suất đầu máy, vẫn bị giới hạn bởi: hạ tầng và cấu trúc vận hành

Không phải Mỹ có “đầu kéo siêu mạnh hơn hẳn”, mà là họ có:

- nhiều đầu máy phối hợp 

- hệ thống điều độ hiện đại 

- hạ tầng cho phép tàu dài và cao 

- mô hình vận tải hàng hóa chuyên dụng. 

________________________________________

Mỹ không hẳn vượt trội vì có đầu máy mạnh, mà vì họ xây cả một hệ sinh thái vận tải đường sắt đúng chuẩn công nghiệp.

FB. Lê Hải Linh: Trung Quốc đang xuất khẩu thứ giá trị hơn cả hàng hoá đó chính là “token”

- Facebook Lê Hải Linh -

Trung Quốc đang xuất khẩu thứ giá trị hơn cả hàng hoá đó chính là “token” Mình phải mất khá lâu mới “ngộ” ra được, vì nếu nhìn theo cách cũ thì rất khó hiểu. Thậm chí nói ra lắm người bảo thằng Linh này bị ảo. Ko thèm để ý điều mình nói.

Trung Quốc là quốc gia sản xuất điện lớn nhất thế giới, mỗi năm hơn 9 nghìn tỷ kWh, nhiều hơn cả Mỹ, Ấn Độ, Nhật cộng lại, nhưng nếu nhìn vào dữ liệu xuất khẩu thì không có gì ghê gớm. Bởi vì: điện không thể đóng gói, không thể vận chuyển xa, càng không thể vượt biên giới dễ dàng, kéo một đường dây cao thế xuyên quốc gia đã là bài toán cực kỳ phức tạp, chưa kể yếu tố chính trị, nên việc “xuất khẩu điện” có quá nhiều rào cản. Tức là bạn đang nắm trong tay một nguồn tài nguyên khổng lồ nhưng chỉ có thể dùng trong phạm vi hẹp, giống như có mỏ vàng mà không thể mang đi bán, chỉ biết để trong sân nhà.

Cho đến khi “token” xuất hiện thì câu chuyện bắt đầu rẽ sang một hướng khác. Bản chất của vấn đề nằm ở chỗ: điện có thể chuyển hóa thành sức mạnh tính toán (compute), và compute lại có thể chuyển hóa thành token. Nhiều người vẫn chưa hiểu vì sao cả thế giới, đặc biệt là Mỹ, lại phát cuồng vì chip AI và vì sao Nvidia có thể đạt định giá hàng nghìn tỷ USD. Họ không mua chip, họ mua compute, và nền tảng của compute chính là điện. Một mô hình AI lớn khi huấn luyện có thể tiêu thụ lượng điện tương đương hàng trăm đến hàng nghìn hộ gia đình trong một năm, chưa kể chi phí vận hành liên tục sau đó. Khi OpenAI phát triển các mô hình như GPT-4, chi phí điện là một trong những khoản lớn nhất. Điều này khiến Elon Musk từng phải cảnh báo rằng nếu AI tiếp tục phát triển với tốc độ hiện tại, hệ thống điện có thể trở thành điểm nghẽn trước tiên.

Nhìn lại Trung Quốc, họ có điện, có rất nhiều điện và giá điện công nghiệp rất rẻ, nhưng nếu bán điện trực tiếp thì gần như không khả thi vì rào cản hạ tầng và chính trị. Vậy nên họ làm một việc khác: không bán điện nữa mà biến điện thành compute, rồi từ compute tạo ra token. Điện không thể vượt biên giới nhưng token thì có thể. Token là dữ liệu, là kết quả tính toán, là thứ có thể truyền đi toàn cầu chỉ bằng một cái nhấp chuột. Một phép tính được thực hiện ở Bắc Kinh bằng lượng điện tiêu thụ hàng nghìn kWh có thể xuất hiện gần như ngay lập tức trên màn hình của người dùng ở Mỹ, không cần dây điện, không cần vận chuyển vật lý và cũng không ai có thể chặn lại.

Nếu nhìn theo cách này thì token chính là “phiên bản nén” của điện. Trước đây, chuỗi giá trị truyền thống là nguyên liệu → nhà máy → container → vận chuyển → bán hàng, Trung Quốc chủ yếu kiếm tiền ở khâu sản xuất với biên lợi nhuận không cao. Nhưng với token, chuỗi giá trị đã thay đổi hoàn toàn: điện → compute → mô hình → token → dịch vụ. Điện trở thành nguyên liệu, compute là nhà máy, còn token là sản phẩm cuối cùng.

 Điểm khác biệt lớn nhất là chi phí biên gần như bằng 0, bạn có thể tốn hàng triệu kWh điện để huấn luyện một mô hình, nhưng sau đó sản phẩm tạo ra có thể nhân bản vô hạn. Token đầu tiên cực kỳ đắt, nhưng token thứ một triệu gần như không tốn thêm chi phí. Đây là thứ mà ngành sản xuất truyền thống không bao giờ đạt được. Quyền định giá nằm trong tay các công ty sở hữu mô hình, họ không bán điện mà bán kết quả trí tuệ tạo ra từ điện, và chính điều đó tạo ra biên lợi nhuận cực cao.

Và tư duy cũ của nhiều người quá mạnh. Nhiều doanh nhân vẫn bị “đóng khung” trong mô hình công xưởng: xuất khẩu là phải có hàng hóa vật lý, container, cảng biển, giấy tờ hải quan, còn sản phẩm số thì bị coi là thứ gì đó không thật, thậm chí là bong bóng. Trong khi thực tế, phần lớn tăng trưởng thương mại toàn cầu hiện nay lại đến từ lĩnh vực số. Một rào cản khác là các thuật ngữ kỹ thuật như token, mô hình lớn, cụm tính toán, tối ưu… khiến nhiều người cảm thấy xa lạ, nhưng nếu bỏ qua lớp vỏ đó thì bản chất rất đơn giản: con người đang chuyển từ vận chuyển nguyên tử sang vận chuyển bit, và chi phí vận chuyển bit rẻ hơn rất nhiều so với vật lý.

Khi nhìn theo góc độ này, lợi thế năng lượng của Trung Quốc trở nên hoàn toàn khác. Những nơi như Nội Mông với điện gió, Tứ Xuyên với thủy điện hay Tân Cương với điện mặt trời. Rồi rất nhiều đập thuỷu điện lớn của TQ hoạt động trước đây từng gặp vấn đề thừa điện, không tiêu thụ hết, thậm chí phải bỏ đi. Nhưng giờ đây, họ có thể xây dựng các trung tâm tính toán ngay tại chỗ, chuyển hóa trực tiếp điện thành compute rồi thành token, biến phần điện dư thừa thành giá trị kinh tế. Không phải tài nguyên thay đổi, mà là cách khai thác và cách xuất khẩu giá trị thay đổi. Đây không phải là “vượt lên trong cùng cuộc chơi” mà là đổi sang một cuộc chơi khác.

Ở phía bên kia, Mỹ cũng hiểu rất rõ điều này. Mà Mẽo thì ko thích Trung xưa đến nay rồi. Việc họ siết xuất khẩu các dòng chip cao cấp như NVIDIA H100 không đơn thuần là vấn đề công nghệ mà là kiểm soát chuỗi chuyển hóa từ điện sang token. Chip chính là công cụ giúp tối ưu hóa quá trình chuyển đổi đó, nếu không có phần cứng đủ mạnh thì dù điện có rẻ đến đâu cũng không thể chuyển hóa hiệu quả thành compute. Tuy nhiên, các biện pháp hạn chế cũng tạo ra áp lực ngược, buộc Trung Quốc phải phát triển hệ sinh thái riêng, từ chip nội địa đến tối ưu thuật toán, làm sao dùng ít tài nguyên hơn nhưng vẫn đạt hiệu suất cao.

Nhìn dài hạn, có thể sẽ hình thành một cấu trúc mới: Mỹ nắm mô hình và hệ sinh thái, Trung Quốc nắm năng lực tính toán và sản xuất, còn các khu vực khác tham gia bằng các công cụ quản lý và quy định. Nhưng dù kịch bản nào xảy ra thì có một điều không thay đổi: điện và compute vẫn là tài nguyên cốt lõi, và sản lượng token cuối cùng vẫn bị giới hạn bởi hai yếu tố này. Ai có điện sẽ có lợi thế, nhưng ai biết cách biến điện thành token hiệu quả mới là người nắm phần lớn giá trị.

Câu chuyện này không chỉ dành cho cấp độ quốc gia mà còn liên quan trực tiếp đến từng cá nhân. Những ngành tưởng chừng “truyền thống” như điện, làm mát, vận hành trung tâm dữ liệu đang trở thành hạ tầng của kỷ nguyên AI. Về đầu tư, nếu chỉ nhìn vào các công ty AI ở bề nổi thì rất dễ bỏ lỡ phần giá trị thật nằm ở phía thượng nguồn như năng lượng, hạ tầng, chip và thiết bị. Quan trọng hơn, nếu hiểu được logic chuyển đổi từ điện sang token, bạn sẽ nhìn rõ hơn cách thế giới đang vận hành và những thay đổi trong 10 năm tới, từ cạnh tranh giữa các quốc gia đến sự dịch chuyển của các ngành nghề. Đây không còn là câu chuyện công nghệ đơn thuần mà là một cuộc thay đổi về cách tạo ra và phân phối giá trị trên toàn cầu.

FB. Pham Trung Linh: TỬ HUYỆT LOGISTIC - VÌ SAO TÀU SÂN BAY MỸ THẤT THẾ TRƯỚC IRAN?

TỬ HUYỆT LOGISTIC: VÌ SAO TÀU SÂN BAY MỸ THẤT THẾ TRƯỚC IRAN?

- FB. Pham Trung Linh -

Bài trước đã phân tích cách Iran sử dụng các giải pháp bất đối xứng rẻ tiền để khóa chặt Hormuz thì bài này sẽ đi sâu vào "khớp xương" yếu nhất trong bộ máy chiến tranh của Mỹ: hệ thống Logistics. Tàu sân bay – biểu tượng kỳ vĩ của sức mạnh Hoa Kỳ – đang đứng trước một phép thử nghiệt ngã mà ở đó, hỏa lực không còn là yếu tố quyết định thắng bại.

Nước Mỹ - phiên bản của đế chế La Mã vĩ đại

Nhìn nước Mỹ qua lăng kính lịch sử, chúng ta thấy những người lập quốc không chỉ xây dựng một quốc gia mới mà còn là những fan cuồng của nền cộng hòa La Mã. Thủ đô Washington D.C được thiết kế như một "Rome mới" bên bờ sông Potomac. Từ cấu trúc chính trị tam quyền phân lập đến kiến trúc điện Capitol (đặt theo đồi Capitoline) với mái vòm hàng cột, từ biểu tượng quốc gia là biến thế của đại bàng Aquila đến các thuật ngữ như Senate (thượng viện), Veto (phủ quyết), tất cả đều mang hơi thở của La Mã cổ đại.

Khi coi Mỹ là người kế thừa La Mã và Iran là sự tiếp nối của các đế chế Ba Tư (Achaemenid, Parthia, Sasanid), sẽ thấy cuộc đối đầu trăm năm nay thực chất là chương tiếp theo của một thiên sử thi kéo dài hàng nghìn năm. Mục tiêu vẫn không đổi, kiểm soát con đường tơ lua hoặc các tuyến đường thương mại huyết mạch và ngày nay là tài nguyên dầu khí chiến lược.

Có rất nhiều trận đánh La Mã thắng Ba Tư và ngược lại. Nhưng cuộc chiến hiện nay, những gì nước Mỹ và Iran đang thể hiện cho thấy giống một trận đánh kinh điển năm xưa đến kỳ lạ.

Bài học xương máu từ quân La Mã trên đất Ba Tư

Lịch sử thế giới là vòng lặp nghiệt ngã. Những đế chế hùng mạnh thường gục ngã không phải vì thiếu gươm giáo hay lòng dũng cảm, mà vì sự đứt gãy của mạch máu hậu cần.

Hơn 2000 năm trước, Marcus Crassus – người giàu nhất La Mã, một tài phiệt cao tuổi khao khát vinh quang quân sự – dù không được Thượng viện cho phép nhưng tự dẫn các quân đoàn tiến đánh Ba Tư. Crassus sở hữu cỗ máy chiến tranh bộ binh hạng nặng (được ví như xe tăng thời cổ đại), đòi hỏi hệ thống tiếp tế khổng lồ về lương thực và nước uống giữa sa mạc. Ông tin vào chiến lược đánh nhanh thắng nhanh để bù đắp thiếu hụt nhu yếu phẩm.

Nhưng người Ba Tư không chơi theo luật đôi công trực diện của La Mã. Họ sử dụng kỵ xạ cơ động, thoắt ẩn thoắt hiện, chuyên bắn cung tên vào quân đoàn La Mã. Bí mật chiến thắng của Ba Tư nằm ở chuỗi cung ứng lạc đà, bổ sung cung tên dường như vô tận cho đội kỵ xạ. La Mã có hỏa lực mạnh, nhưng Ba Tư có hệ thống tiếp tế bền bỉ trên sân nhà. Crassus tiến không được, rút không xong, thảm bại dưới tay người Ba Tư, kéo theo sự hỗn loạn tại Rome.

Hậu cần - tâm điểm của mọi cuộc chơi sinh tồn

Câu nói "Kẻ nghiệp dư bàn chiến thuật, người chuyên nghiệp nói chuyện hậu cần" luôn đúng. Từ đời sống thường nhật đến thể thao cực hạn hay quân sự, hậu cần là hơi thở của sự thành bại.

Một runner chạy ultra trail xuyên đêm trên các cung đường khắc nghiệt không chỉ cần đôi giày tốt. Đó là hệ thống tính toán chi tiết từng gram điện giải, từng ml nước và calo nạp vào mỗi giờ để tránh sập nguồn. Một sai sót nhỏ như quên đèn pin hay áo gió có thể biến cuộc đua thành tình huống sinh tồn.

Hay với người leo núi, lượng oxy, thực phẩm mang theo từ các trạm Base Camp chính là ranh giới giữa vinh quang và tử nạn. Chiếc ba lô leo núi chuyên dụng hay vest chạy bộ với đủ các túi trong, túi ngoài chính là hỗ trợ công tác hậu cần tiện lợi nhất. 

Tương tự trong Ironman, khu vực chuyển tiếp (Transition Area) chính là một tổng kho hậu cần thu nhỏ. Một quy trình sắp xếp đồ đạc khoa học, từ mũ bảo hiểm đến dinh dưỡng trên xe giúp VĐV duy trì từng giây lợi thế. Hay cuộc đua F1, thay 4 bánh xe ô tô chỉ trong 3 giây đòi hỏi sự chuẩn bị chỉnh chu đến từng mili giây của hàng chục con người, tập luyện nhiều tháng trời.

Điểm chung của các môn này là tính bất đối xứng giữa nỗ lực và sai lầm. Bạn có thể tập luyện cả năm, nhưng mục tiêu sẽ sụp đổ trong 10 phút nếu hậu cần gặp lỗi.

Tư duy hậu cần trở nên khốc liệt hơn trong ngành dầu khí và mở rộng ra là hải quân. Một giàn khai thác ngoài khơi là một ốc đảo cô lập, nơi hậu cần là mạch máu xuyên suốt. Chỉ cần chậm một chuyến tàu cung ứng thiết bị thay thế hoặc sai sót trong chuỗi tiếp tế nhiên liệu, toàn bộ hệ thống triệu đô sẽ tê liệt.

Đặc điểm của công tác hậu cần là tính mong manh của hệ thống. Bạn thua không phải thiếu sức mạnh mà vì chuỗi cung ứng bị đứt gãy. Là quốc gia chinh chiến khắp thế giới, Mỹ duy trì 800 căn cứ quân sự toàn cầu là để quản trị rủi ro đứt gãy cung ứng khi có chiến sự. Iran khá hung hăng khi đặt đất nước trong lòng hàng chục căn cứ quân sự Mỹ, từ hải quân, không quân, lục quân, kho đạn dược, kho nhiên liệu. Vì thế, Iran đã đặt mục tiêu tối thượng: đánh gãy chuỗi cung ứng hậu cần của quân đội Mỹ.

Tàu sân bay - Gót chân Achilles của La Mã hiện đại

Hãy hình dung một hòn đảo như Lý Sơn hay Côn Đảo với 5.000 dân, đầy đủ nhà máy điện, nước sạch, xử lý rác, sân bay, bến cảng, nhà hàng, khách sạn và trung tâm điều hành. Từng hạng mục trên đều cần nhiên liệu và hàng nghìn công nhân vận hành, bảo dưỡng. Nếu có ô tô thì thêm cây xăng, kho xăng, gara, thợ bảo dưỡng, sửa chữa, kho vật tư. Thu nhỏ hòn đảo đó 100 lần, thay ô tô bằng máy bay chiến đấu và đặt lên mặt nước, bạn có một tàu sân bay.

Dù chạy bằng năng lượng hạt nhân, tàu sân bay vẫn cần nhiên liệu máy bay cho hàng trăm lượt bay mỗi ngày, dầu Diesel cho đội tàu hộ tống, nhu yếu phẩm cho 5000 con người. Đó là những hoạt động logistics khổng lồ, tốn kém và rất phức tạp. Tất cả phụ thuộc vào đội tàu vận tải (Supply ships) chậm chạp từ bờ ra. 

Trước xung đột, Mỹ rút toàn bộ đội tàu chiến ở Hạm đội 5 tại Bahrain ra ngoài biển khiến ngoài khơi Arab còn thêm hàng chục tàu chiến lênh đênh cùng đội tàu hộ tống tàu sân bay. Khi Iran phong tỏa Hormuz, họ đã cắt đứt tuyến đường từ các Supply Base chính ở Bahrain, UAE, Qatar, Arab Saudi, Kuwait. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln buộc phải lấy nhiên liệu từ các cảng xa xôi, có nhà máy lọc dầu để cấp được xăng máy bay như Duqm (Oman), Mogadishu (Somali) hay Diego Garcia, cách vị trí tác chiến từ 1.000 - 2.500 km. Còn thực phẩm, vật tư thay thế chắc sẽ phải theo giải pháp mới nào đó vì các cảng trên chỉ có xăng, dầu.

Nếu chưa có kinh nghiệm logistic trên biển, có thể nhờ AI tính lượng nhiên liệu cho máy bay và đội tàu hộ tống, sẽ thấy tiêu thụ nhiên liệu khổng lồ, ~ 4000 m3 /ngày. Một tàu dầu vận tải chứa 28.000 m³ chỉ đủ dùng trong 7 ngày. Nhưng thời gian di chuyển đi/về và nạp xả mất hơn 6 ngày. Tử huyệt nằm ở đội tàu vận tải chậm chạp (20-25km/h) đang chở nhiên liệu, vũ khí. Đây là những đoàn lạc đà hiện đại, nhưng thay vì chở cung tên cho kỵ binh, chúng chở sự sống còn cho máy bay và tàu chiến.

Tại biển Arab, chúng là mục tiêu lý tưởng cho chiến thuật bất đối xứng bởi UAV và tên lửa hành trình giá rẻ của Iran. Khi các trạm xăng nổi bị đánh chìm, siêu hạm tỷ đô sẽ sập nguồn ngay lập tức. Ngoài xăng dầu, tàu Lincoln chưa có nguồn tiếp tế vũ khí, vì các căn cứ trên bờ đã bị Iran phá cũng như phong tỏa đường biển. Việc chở vũ khí lấy từ các căn cứ quân sư ở Israel, Arab Saudi qua biển Đỏ sẽ phải dè chừng với đội quân Houthi ở Yemen, eo Bab Al-Mandab. Còn chở qua mũi Hảo Vọng sẽ cần vài tháng cho 1 chuyến tàu mà tiêu thụ chỉ trong vài đợt không kích.

Trong quân sự, thống chế thiên tài người Đức Erwin Rommel từng nói: trận đánh được quyết định bởi các nhà hậu cần trước khi phát súng đầu tiên bắn ra. Hậu cần không chỉ là việc tiếp tế, mà là bài toán khoa học về không gian, thời gian và lưu lượng.

Khó khăn bủa vây và sai lầm chiến lược

Nếu tàu chở xăng dầu là mạch máu dưới biển thì phi đội KC135 là cuống phổi trên trời. Iran cũng áp chiến thuật đó, khi họ phá hủy các bồn xăng dầu tại các căn cứ dưới đất ở GCC và ráo riết săn đuổi máy bay tiếp dầu. Vì thế các máy bay tiếp dầu bị Iran đánh hỏng nhiều nhất. Thiếu KC-135, các máy bay ném bom chiến lược B-2/B-52 không thể vươn tới mục tiêu từ các căn cứ xa xôi.

Địa hinh Iran quá rộng lớn. Tàu sân bay đậu cách bờ Iran cả nghìn km, mất lợi thế tấn công và tiêu hao nhiên liệu. Nhưng quan trọng là vũ khí tiêu hao không thể bù đắp vì Mỹ không có nhiều năng lực huy động sản xuất do chuỗi cung ứng thu hẹp. Một ô tô Vinfast cần 700 nhà cung cấp, đồng bộ. Thiếu 1 cái nhỏ xíu như gương, gioăng kính, gạt mưa, đèn pha, cảm biến điều hòa, van xe là ô tô nằm im tại chỗ. Những vũ khí hàng triệu USD cần hàng nghìn nhà cung cấp.

Năm 2024, tổng công suất đóng tàu của Mỹ ~ 50.000 tấn, bằng ½ khối lượng một tàu chở dầu thông thường, bằng 1/230 năng lực Trung Quốc và thua xa Việt Nam. Từ năng lực đóng tàu, nội suy sự hạn chế sản xuất trong chuỗi cung ứng vũ khí của Mỹ. Trong logistic, đánh trận đầu khá dễ vì vũ khí còn đầy kho, nhưng càng kéo dài, năng lực bổ sung vũ khí tiêu hao là yếu tố sống còn để có thể chiến thắng. Mỹ và đồng minh đã bắn gần 1000 quả patriot trong 1 tháng, khi năng lực sản xuất là 100 quả/năm. Cả sản xuất lẫn hậu cần đều đang là điểm nghẽn của quân sự Mỹ trong chiến dịch với Iran.

Ngoài ra sự chuẩn bị của Mỹ cho chiến dịch này thật sự tệ. Việc tàu sân bay Ford gặp sự cố, phải quay đầu là minh chứng cho sự thiếu hụt năng lực tự hỗ trợ (self support). Giống 1 vận động viên đi thi nhưng hỏng xe ngay vạch xuất phát vì thiếu miếng vá.

Vết xe đổ của những tài phiệt 

Mở chiến dịch tất công một quốc gia là một trong những thử thách phức tạp nhất của nhân loại. Nó không đơn thuần bắn tên lửa qua biên giới, bao vây biển hay đánh phá hạ tầng. Nó là tổng hòa của khoa học tổ chức, hậu cần và thậm chí là tâm lý.

Ông Trump, cũng giống như Crassus, mang tư duy của một nhà tài phiệt: tự hào về tài sản cố định là những khí tài đắt tiền. Nhưng ông quên rằng sức mạnh của doanh nghiệp nằm ở dòng tiền. Trong chiến tranh, dòng tiền chính là tức dòng chảy của nhu yếu phẩm.

Có một so sánh khá gần gũi chúng ta ở phương Đông. Trong Tam Quốc, trận Quan Độ siêu kinh điển giữa Tào Tháo và Viên Thiệu. Quân số Viên Thiệu và chư hầu đông gấp 5 quân Tào Tháo nhưng chỉ 1 hành động đốt kho lương Ô Sào khiến quân Viên Thiệu tự vỡ trận, đưa Tào Tháo nắm trọn vùng phía Bắc với hàng chục chư hầu trong tay.

Nhìn rộng hơn, cuộc đối đầu Mỹ, Iran ngày nay không đơn thuần cuộc chiến giữa 2 quân đội mà là cuộc va chạm giữa 2 triết lý vận hành. Mỹ đại diện cho mô hình siêu dự án, tập trung quyền lực, cứng nhắc và tốn kém. Iran đại diện cho mạng lưới phân tán, linh hoạt rẻ tiền và bền bỉ. Hai hệ thống đó dẫn đến những hệ quả như chi phí bất đối xứng. Mỹ phải tiêu tốn hàng tỷ USD để duy trì hệ thống mà đối phương chỉ cần vài triệu USD là vô hiệu hóa.

Ông Trump hay các lãnh đạo tương lai của Mỹ nếu tin rằng có thể dùng tàu sân bay áp đặt lên ý chí Tehran thì họ đang đi vết xe đổ của Crassus năm xưa. Ba Tư hiện đại không mạnh hơn Mỹ nhưng họ đang chơi quân bài là cái giá của việc mở eo biển Hormuz trở nên đắt đỏ đến mức kinh tế Mỹ không thể gánh vác được. Hiểu chiến lược này của Iran sẽ thấy xung đột còn kéo dài, giá dầu còn lên, đến khi Mỹ thỏa hiệp với Iran. Trong lúc đó, các nước muốn dòng chảy dầu từ Trung Đông nhanh chóng, nên nộp phí cho Iran để sớm mang tàu nhiên liệu về.

Cuối cùng, lịch sử sẽ lặp lại: siêu cường viễn chinh sẽ rút lui trong sự ngỡ ngàng, để lại vùng biển cho mọi người hiểu rằng logistics mới là ông vua thực sự của chiến trường.

Phạm Dương Ngọc: XIN CHIA BÙN VỚI ÔNG NÀO TUYỂN VỢ VỀ LÀM CÔNG TY, VÀ CHỊ NÀO TUYỂN CHỒNG VỀ LÀM NHÂN SỰ

XIN CHIA BÙN VỚI ÔNG NÀO TUYỂN VỢ VỀ LÀM CÔNG TY, VÀ CHỊ NÀO TUYỂN CHỒNG VỀ LÀM NHÂN SỰ 

Mình không thích bàn luận việc này. Chỉ kể mấy câu chuyện vui vui.

Một anh bạn khá thân, có công ty con con làm điện nước. Vù cái thành cty khá lớn, doanh thu gần ngàn tỷ/năm. Toàn làm đối tác cho các dự án lớn. Vài trăm nhân viên.

Anh bảo vợ nghỉ việc ở cty bảo hiểm lương 20 triệu, về làm văn phòng công ty nhà.

Vợ về, từ nhân viên văn phòng, đòi làm thủ quỹ. Từ đó, vợ quyết hết luôn cả tuyển nhân sự, trả lương. Em nào xinh xắn, mắt ướt, môi dày, đít cong đuổi hết. Chồng đòi tuyển trợ lý, nàng bảo “em làm trợ lý cho, ko cần tuyển”.

Công ty thì hiện vẫn thế, nhưng vợ chồng lục đục, cãi nhau suốt. Trước cãi vã suốt chuyện ở nhà, giờ lại cãi nhau cả chuyện cty.

Vợ ko những làm cái giỏ giữ hết tài khoản, còn định hướng luôn hoạt động doanh nghiệp. Anh bạn về hình thức là giám đốc, nhưng thực quyền thì dưới trướng mẫu hậu.

Phì phèo điếu cigar, anh bảo: “Ngu nhất là thằng đưa vợ về cty làm việc. Ngu nhì là thằng khởi nghiệp cùng vợ...”.

Anh bạn đang tính lập cty khác, giao luôn cty đó cho vợ, cho nó phá sản dần. Quá trình sửa sai đầy đau thương nước mắt.

Nhắc lại chuyện vợ chồng cùng khởi nghiệp, lại nhớ đến chuyện ba ông bạn. À mà thôi, vợ chồng Đặng Lê Nguyên Vũ y hệt thế, chả kể nữa.

Giới làm báo đều biết đến một đại gia, từng làm về truyền hình. Anh này làm ăn kiếm tiền thì ngàn tỷ. Anh ta ung dung một vài năm tuyển thêm một vợ chính danh. Giờ cỡ 7-8 vợ gì đấy. Giỗ chạp, có việc chị em tíu cả tít lên.

Ở dưới Quảng Ninh cũng có anh đại gia, cũng cưới đàng hoàng 5 vợ, toàn á hậu hót gơn, tài sắc vẹn toàn. Ấy thế mà đố có cô nào dám hăm he quát nạt chồng, đấu đá với nhau.

Ở Ba Vì thì anh bạn mình từng viết bài, chủ mấy khu du lịch to, nghĩa trang khủng, hồi mình gặp là 7 vợ, cứ chị em răm rắp. Thấy bảo giờ lên 9 vợ rồi. Các vợ vẫn rất ngoan hiền mẫu mực.

Ông chủ một tập đoàn hàng đầu Việt Nam thì 5 vợ. Mỗi vợ một biệt thự. Toàn dạng siêu mẫu, tài sắc vẹn toàn cả.

Hôm rồi, vào Sài Gòn, gặp ông em, sinh năm 1984. Cậu em này có cty lớn về phần mềm, doanh thu cũng cỡ ngàn tỷ/năm.

Đến nhà nhậu, thấy cô vợ hót gơn lấp ló tầng trên cứ như cung nữ trong cấm cung. Hỏi làm gì, hắn bảo “chả làm gì cả”. Mình hỏi “sao ko cho làm việc gì đó ở cty?”. Hắn bảo “có 1.000 bài học rồi”.

Quan điểm của hắn: ko bao giờ vợ chồng làm cùng nhau cả. Tốt nhất ko làm gì, còn muốn làm việc thì đi chỗ khác. Phụ nữ luôn có tâm lý muốn sở hữu. Ko chỉ sở hữu cả tinh thần, thể xác đàn ông, tiền bạc, quyền lực, mà còn muốn sở hữu cả thế giới. Đừng tin phụ nữ nói “em chỉ cần một nhành hoa”, tin là chết. Bởi, có được nhành hoa rồi, nàng sẽ muốn hái hoa cả thế giới.

Hắn bảo, một nhà thơ nổi tiếng, một nhà văn nổi tiếng, một nhà bác học nổi tiếng, một chính trị gia nổi tiếng, một đại tỷ phú... cũng chả là cái gì trong con mắt vợ. Bởi, người đàn bà ấy, biết hết ruột gan của những con người kia, trong ruột đúng là có cứt. Một vị hoàng đế hét ra lửa khi lột bỏ xiêm y thì cũng là thằng yếu sinh lý đáng thương. Một chuyên gia tâm lý xã hội, một nhà trị liệu thần kinh... có thể cũng chỉ là thằng nói phét trong con mắt vợ. Khi vợ vào cty, thì ko thể để cái thằng “ngu như bò, chuyên chém gió” đó điều hành được.

Kết thúc mấy mẩu chuyện, xin chia buồn với ông nào đã tuyển vợ về cty và chị nào đã tuyển chồng về làm nhân sự.

Góc nhìn của nhà báo Phạm Dương Ngọc

Nguồn: VIETNAM BUSINESSINSIDER

Sống ở Mỹ, căm thù Mỹ, chửi Mỹ, chống Mỹ

 THỜI LUẬN (8)

Sống ở Mỹ, căm thù Mỹ, chửi Mỹ, chống Mỹ. 

Iran có Đại tướng Qasem Soleimani, là người thân cận và trung thành với cố đại giáo chủ, lãnh tụ tối cao củan Iran Ayatollah Ali Khamenei. Là người thành lập và huấn luyện các nhóm khủng bố chư hầu lớn nhỏ khắp Trung Đông, sử dụng chư hầu khủng bố như một vành đai vùng đệm bảo vệ Iran bất khả xâm phạm. Các nhóm khủng bố chư hầu là công cụ của Iran để quấy phá các quốc gia láng giềng mỗi khi bất hòa. Đặc biệt Iran nuôi dạy dung dưỡng khủng bố với mục đích chính là để tiêu diệt kẻ thù không đội trời chung: Mỹ và Do Thái. 

Ngày 3 tháng 1 năm 2020 khoảng 1:00 giờ chiều, một đoàn xe ngoại giao cấp cao của Iran vừa rời phi trường Baghdad-Irag hướng về thủ đô. Đoàn xe đang thầm lặng di chuyển ngang qua khu vực vòng đai phi trường thì ầm ầm hai tiếng nổ lớn. Chiếc xe đi giữa đoàn tan tác, ầm tiếng nổ tiếp theo hất tung chiếc xe dẫn đầu và ầm lần thứ tư, chiếc xe bọc hậu bay liên văng ra từng mãnh. Theo lệnh của TT Trump (ở nhiệm kỳ đầu) bốn trái hỏa tiễn bắn từ Drone của Không Quân Mỹ đã tiêu diệt Đại tướng của Iran: Qasem Soleimani cùng với một vài tùy tùng dưới quyền. 

Ông tướng “oai hùng” nhưng yểu mệnh Qasem Soleimani có cháu gái ruột kêu bằng chú, cô tên là Hamideh Soleimani Afshar năm nay 47 tuổi đang sống sa hoa tại thành phố Los Angeles. Cháu gái ruột này cũng có một cô con gái tên Sarinasadat Hosseiny năm nay 20 tuổi kêu đại tướng bằng ông. 

Hai mẹ con cháu gái này rất căm thù Mỹ, nhưng cũng rất thích sống ở Mỹ. Họ là cháu gái của kẻ thù nhưng Mỹ cũng rất nhân đạo và quân tử, Bộ Ngoại Giao đã cấp thẻ (thẻ xanh) cư trú cho hai mẹ con được định cư ở Mỹ. Đã là thân nhân ông tướng cấp cao của quốc gia đối nghịch với Mỹ, hai mẹ con cháu gái này dĩ nhiên là high profile trong tầm ngắm của Bộ Nội An & Bộ Ngoại Giao Mỹ, vì vậy hãy khôn hồn thầm lặng nhẹ nhàng mà sống như bao nhiêu người khác. 

Ô..! Không biết hai mẹ con cháu gái này ngây thơ hay là điếc không sợ súng. Kể từ sau TT Trump mở chiến dịch quân sự Epic Fury vô Iran (28-2-2026), hai mẹ con cháu gái này thường lên mạng chửi Mỹ. Họ gọi Mỹ là quỷ Sa-Tăn. Họ Trù lính Mỹ đi chiến đấu tất cả sẽ trở về trong quan tài. Rồi khi có quân nhân Mỹ bị tử trận thì hai mẹ con đăng tin vui mừng vv… 

Những hành động này của hai mẹ con cháu gái dĩ nhiên là Bộ Nội An & Bộ Ngoại Giao đã nắm rõ. Hôm qua ngày 4 tháng 4 năm 2026, Bộ trưởng Bộ Ngoại Giao ông Marco Rubio đã tuyên bố tước thẻ xanh của hai mẹ con, lập tức bị tạm giữ chờ trục xuất về Iran trong chuyến sớm nhứt có thể.

Dưới chánh quyền Trump, chửi Tổng Thống kiểu gì kiểu ông Trump còn nhịn được, nhưng đụng tới lính Mỹ là dứt.! 

Nay mai hai mẹ con cháu gái này trở về Iran, dưới chế độ thần quyền (nếu còn) thì tha hồ mặc quần Jean áo hai dây, tha hồ chưng diện đầm váy...

Mấy người đạo đức giả ý kiến ý cò về nhân quyền, về tự do ngôn luận muốn đem luật này nọ ra binh vực đồ… Nên nhớ là khi cấp thẻ xanh (cho ai đó) làm đơn xin, và thẻ xanh là sự cho phép, cấp phép, là ban tặng chứ không phải quyền. Không ai có tư cách gì đòi quyền được cấp thẻ xanh, đừng ở đó mà đòi hỏi quyền. Người ta cấp phép ban cho được thì người ta lấy lại được.

Tự do ngôn luận? Hai mẹ con cháu gái này không bị bắt về phát biểu của họ thì không có gì gọi là “vi phạm” tự do ngôn luận. Họ chỉ bị tước phép cư trú vì đã chọn đứng về kẻ thù và có hành động ủng hộ chánh quyền khủng bố chống Mỹ. Một khi đã không còn quyền cư trú thì sẽ bị (bắt giam) chờ trục xuất theo luật Di trú. 

Có những loại ký sinh trùng sống ở những quốc gia luật rừng như Việt Nam, Trung Quốc…, khi qua tới Mỹ đem rừng rú hành xử ở Mỹ rồi đòi được luật Mỹ bảo vệ thì còn khuya. Biết điều thì cho ở, không biết điều thì bấm nút. Ở Mỹ chửi Mỹ, chửi Tổng Thống Mỹ thì hăng lắm. Ngon thì làm một chuyến về quốc gia gốc mà chửi giống như vậy thử coi. 

**Cả hai phi công F-15 bung dù trên lãnh thổ Iran đã được đặc nhiệm cứu và đưa về căn cứ quân sự của Mỹ tại Irag an toàn rồi nha quý vị (phi công hôm thứ sáu gunner hôm thứ bảy). 

Đặng Minh Ty

April 5, 2026