FB. Tran Thanh Truc: Tại sao Mỹ không đóng hòm Hormuz ngay lập?

Tại sao Mỹ không đóng hòm Hormuz ngay lập?

Đây chính là "nghệ thuật vắt kiệt" trong địa chính trị. 

Có 3 lý do chiến lược mà Trump và các nhà hoạch định chính sách Mỹ đã tính toán để đạt được lợi ích tối đa:

​1. Cái bẫy "Để Iran tự lộ diện"

​Nếu Mỹ phong tỏa ngay từ 2 tuần đầu, Iran sẽ có lý do để đóng vai "nạn nhân" và kêu gọi sự ủng hộ từ khối Hồi giáo và các nước trung lập.

* ​Chiến thuật: Mỹ để Iran "vùng vẫy" một thời gian để các nhóm ủy nhiệm (proxies) của họ tại Lebanon, Yemen và Iraq lộ diện hoàn toàn.

* ​Mục tiêu: Khi các căn cứ và mạng lưới này phơi bày để tấn công Israel, Israel và Mỹ mới có đủ dữ liệu mục tiêu để xóa sổ tận gốc thay vì chỉ đánh vào phần ngọn.

​2. Chờ đợi sự ổn định của thị trường năng lượng

​Dầu mỏ là "mạch máu" của thế giới, và Mỹ không muốn tự bắn vào chân mình bằng một cú sốc giá dầu đột ngột trong khi chưa chuẩn bị xong phương án thay thế.

* ​Tăng sản lượng nội địa: Trong vài tuần đầu, Mỹ cần thời gian để đẩy mạnh khai thác dầu đá phiến và điều phối với các đồng minh như Saudi Arabia để bù đắp sự thiếu hụt nếu Hormuz bị đóng.

* ​Kiểm soát lạm phát: Trump hiểu rằng giá dầu vọt lên $150/thùng ngay lập tức sẽ gây bất ổn kinh tế Mỹ. Họ chờ đến khi các nguồn cung từ Venezuela và Guyana bắt đầu sẵn sàng tràn vào thị trường mới thực hiện đòn quyết định.

​3. Đợi Nga và Trung Quốc "lộ bài"

​Đây là điểm quan trọng nhất trong phân tích của mình về việc "người Trung Quốc âm thầm".

* ​Mỹ muốn xem Nga và Trung Quốc sẽ phản ứng thế nào để cứu Iran. Khi Nga quá đuối sức ở Ukraine và Trung Quốc không dám can thiệp quân sự trực tiếp mà chỉ dám dùng "ngoại giao mõm", Mỹ mới ra đòn phong tỏa.

* ​Đòn chí mạng: Phong tỏa bây giờ là lúc Iran đã cạn kiệt vũ khí và tài chính sau giai đoạn đầu của cuộc chiến. Đánh vào lúc đối phương yếu nhất và đơn độc nhất luôn hiệu quả hơn đánh khi họ còn đang hăng máu.

Kết luận :

​"Sự chậm trễ của Mỹ không phải vì yếu hèn, mà là một sự tàn nhẫn đầy tính toán. Họ để Iran tiêu tốn hết đạn dược và sự kiên nhẫn của thế giới, rồi mới đặt dấu chấm hết tại Hormuz. Đây là cách Mỹ 'dọn sân' cho một trật tự mới, nơi mà năng lượng không còn là vũ khí để tống tiền thế giới tự do, và cũng là cách để Trump gián tiếp đưa giá dầu về mức $40 sau cuộc chiến - với mức giá này, các bạn đã biết mục tiêu "tiêu hao" năng lực đối tượng này là ai rồi phải không? Mr. Pu

#TinQuocTe ​#DiemNongToanCau ​#ShadowFiles ​#PhanTichQuocTe #TranThanhTruc

Vũ Thế Thành: Cảnh báo quá mức về cá “ngậm” thủy ngân

 Cảnh báo quá mức về cá “ngậm” thủy ngân

- by Vũ Thế Thành -

Thông tin trên mạng cảnh báo “Tám loại cá ngậm thủy ngân nhiều nhất” gồm: cá hồi nuôi, cá rô phi, cá trê, cá thu, cá ngừ, cá da trơn, cá chình, cá tuyết Chile. Cảnh báo làm người tiêu dùng trong nước hoang mang. Sự thật thế nào?

Ai cũng ít nhiều bị nhiễm thuỷ ngân. Nhiễm qua đường hô hấp, qua da (xài mỹ phẩm), nhưng phần lớn là do ăn uống. Hơn 90% thuỷ ngân có trong cơ thể người Mỹ là do ăn hải sản, đặc biệt là cá biển.

#- Thuỷ ngân chạy lòng vòng

Hàng năm có khoảng 7.000 tấn thủy ngân phát thải ra không khí, đất đai, sông hồ ao biển… Thủy ngân dù ở dạng nguyên tố (Hg) hay dạng muối vô cơ, khi đi vào nguồn nước, phần lớn đều bị các vi sinh vật chuyển hoá thành methyl thủy ngân, tích tụ trong rong tảo. Đây là dạng độc hại nhất của thuỷ ngân.

Thế rồi, nghêu sò ốc hến, cua bé, cá bé ăn rong rêu, cá lớn nuốt cá bé, chim chóc ăn cá, cá làm thức ăn gia súc. Đến lượt người ăn cá, ăn thịt… Tất cả đều mang theo và tích lũy methyl thủy ngân.

Nói lòng vòng như thế để thấy rằng tôm, cá, nghêu, sò…, thậm chí thịt heo bò gà và ngay cả con người, nếu nhiễm thủy ngân cũng là chuyện… thường.

Một khi thủy ngân đã đi vào chuỗi thực phẩm thì chạy đâu cũng chẳng thoát. Hải sản là loại nhiễm methyl thủy ngân nhiều nhất. Còn các thực phẩm khác như trứng, thịt gà bò, rau quả… không đáng kể. Vấn đề là ăn thứ gì thì bị nhiễm nhiều, và ăn nhiều tới cỡ nào thì có hại cho sức khỏe?

#- Cá càng lớn càng nhiều thủy ngân

Hàm lượng thủy ngân tự nhiên trong cá biển trung bình khoảng 0,1- 0,3 ppm (1 ppm = 1mg/kg). Đó là mức trung bình, nhưng thực tế dư lượng thủy ngân dao động rất lớn tùy loại cá, tùy vùng biển, tùy mức ô nhiễm…

Cá sống ở biển sâu và cá săn mồi (cá ăn thịt) có dư lượng thủy ngân từ trung bình đến cao. Cá càng lớn xác, tích lũy thủy ngân càng nhiều. Điều này được giải thích là do cá nhỏ ăn rong rêu (có thuỷ ngân), cá nhỏ bị cá vừa ăn, cá vừa bị cá lớn ăn, và cứ thế tích lũy dần. Khoa học gọi hiện tượng này là tích lũy sinh học (biomagnification).

Nghiên cứu mới đây của đại học Hawaii và Michigan cho biết, 80% methyl thủy ngân ở tầng nước mặt bị ánh sáng phá hủy (1). Do đó cá biển sống ở vùng biển sâu nhiễm thuỷ ngân nhiễm nhiều hơn cá vùng nước bề mặt.

Thảm hoạ xảy ra ở Minamata (Nhật Bản), được xem là thí dụ kinh điển về cá nhiễm thủy ngân diện rộng, do nhà máy hóa chất Chisso xả chất thải thủy ngân ra biển. Thảm họa làm 1.784 người chết, vài chục ngàn người bị ngộ độc với di chứng kéo dài. Mức nhiễm thủy ngân trong cá ở Minamata được xác định là từ 5,61 to 35,7 ppm, gấp cả trăm lần so với cá biển bình thường (0,1- 0,3 ppm).

#- Nhiễm thủy ngân cỡ nào được xem là có hại?

Cá nhiễm thủy ngân cỡ nào thì có hại, coi vậy cũng… khó nghĩ, vì tùy “quan điểm” của mỗi nước. Cơ quan FDA (Mỹ) và Úc cho rằng không quá 1 ppm là an toàn. Canada chỉ 0,5 ppm. Việt Nam cũng áp luôn con số 0,5 ppm.

Trong thực tế, khi đưa ra quy định dư lượng thủy ngân để kiểm tra, đa số các nước thường phân hải sản làm hai loại để áp ngưỡng giới hạn:

- Loại hải sản nhiều thủy ngân như cá kiếm (swordfish), cá mập (shark), cá thu vua (king mackerel), cá ngừ vây xanh (bluefin tuna), cá ngừ albacore (albacore tuna), cá chấm vàng (tilefish)… không được phép quá 1 ppm với Mỹ, Úc. Với Canada thì gắt hơn, không quá 0,5 ppm.

- Loại hải sản ít thủy ngân như cá hồi, cá tuyết (cod), cá ngừ trắng đóng hộp, các loại cá nước ngọt và tôm cua, nghêu sò ốc hến, mực bạch tuộc. các loại này quy định gắt hơn, không quá 0,5 ppm với Mỹ, Úc. Còn với các nước khó tính như Canada chỉ 0,3 ppm.

Xin nhắc lại, dư lượng thủy ngân trong cá biển chỉ ở khoảng 0,1- 0,3 ppm, còn khá xa so với quy định gắt gao nhất của Canada. Dĩ nhiên có những trường hợp ngoại lệ. Cụ thể hơn, có thể xem thống kê của FDA (Mỹ) về mức thủy ngân trên các loại hải sản thương mại theo đường link này (2).

#- Có cần phải hạn chế tiêu thụ cá biển?

May mắn là ngộ độc thủy ngân qua ăn uống ít khi xảy ra. Dân Âu Mỹ thường ăn cá biển đánh bắt xa bờ hơn là ăn cá nước ngọt vì họ chê là có mùi bùn. Những khuyến cáo về thủy ngân trong hải sản nhắm vào giới tiêu thụ cá biển là chính.

Nhưng Việt Nam thì khác. Các loại cá nước ngọt như cá tra, cá rô, cá hú, tép nhảy, tôm đất… đầy chợ. Có cần phải hạn chế tiêu thụ gắt gao vì dư lượng thủy ngân như thế không? Còn cá biển Việt Nam, đa số là loại đánh bắt ven bờ. Ngộ độc thủy ngân do ăn hải sản ở VN hầu như không được ghi nhận (trừ vùng ô nhiễm nặng do xả thải công nghiệp). Người mình, nếu khỏe mạnh, có thể ăn nay cá này, mai cá khác. Không có gì phải ngại “cá ngậm thủy ngân”.  

#- Nhưng mấy bà bầu thì nên thận trọng

Tuy nhiên, phụ nữ mang thai, bà mẹ đang cho con bú và trẻ em rất nhạy với ngộ độc thủy ngân. Mấy bà ăn cá thì chưa đến nỗi, nhưng thủy ngân có thể truyền từ mẹ qua nhau thai, rất hại cho sự phát triển não và hệ thần kinh của thai nhi. Sau này, trí nhớ của trẻ sẽ có vấn đề, giảm khả năng tập trung, ngôn ngữ, chức năng vận động.

Thủy ngân được đào thải (90%) qua phân với chu kỳ bán hủy sinh học khoảng 65 ngày, và cũng phải mất cả năm mới thải hết thủy ngân trong người, nếu không nhiễm tiếp. Do đó, mấy bà mưu tính có bầu cũng phải có kế hoạch từ xa (ít ra cũng cả năm), chứ không chỉ đợi có bầu rồi mới hạn chế ăn cá biển loại “ngậm”nhiều thủy ngân.

Cá biển là nguồn dinh dưỡng cao: nhiều protein tuyệt hảo, ít chất béo xấu, nhiều chất béo tốt, và nhất là có nhiều chất béo omega-3, loại DHA và EPA rất cần cho phát triển não của thai nhi và trẻ em. Do đó, không có nhà khoa học nào đủ can đảm khuyên mấy bà bầu không nên ăn cá, mà chỉ khuyên nên hạn chế ăn cá biển.

Cơ quan Quản lý Thực phẩm Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyên mấy bà bầu, bà mẹ đang cho con bú và trẻ em không nên ăn các loại cá nhiều thủy ngân (xem phân loại ở trên). Còn các loại khác như cá hồi, cá trích, cá nục…chỉ nên ăn khoảng 300g mỗi tuần. Tôm cua sò, cá nước ngọt có thể thoải mái hơn.

#- Về cảnh báo “Tám loại cá ngậm thủy ngân”

Trở lại cảnh báo tám loại cá “ngậm thủy ngân nhiều nhất” (ngoài cá tuyết Chilê là loại cá nhập vào Việt Nam, miễn bàn),  thì có tới năm loại đang nuôi ở Việt Nam, hầu hết là cá nước ngọt: cá hồi, cá rô phi, cá trê, cá chình, cá da trơn (cá tra, cá hú, cá kèo, cá bông lau, cá dứa…). Cảnh báo dựa trên số liệu nào để nói năm loại cá này “ngậm thủy ngân nhiều nhất” để cần hạn chế tiêu thụ? Do ô nhiễm nguồn nước? Nên nhớ các loại cá trên là thế mạnh xuất cảng thủy sản của Việt Nam. Cơ quan hữu trách kiểm tra khu vực nuôi định kỳ, không chỉ kiểm thủy ngân, mà còn kim loại nặng, kháng sinh, độc tố… Nếu ô  nhiễm thì đã bị cảnh báo rồi.

Cá chình có loại nước ngọt, có loại nước mặn. Đa số cá chình ở thị trường trong nước là cá nước ngọt. Còn cá thu, cá ngừ? Hai loại cá này lại gồm cả trăm loài, loại to, loại nhỏ; loại nhiều, loại ít thủy ngân. Đa số đánh bắt ven bờ, có loại xa bờ. Phổ biến ở thị trường Việt Nam chỉ khoảng 5-6 loài cho mỗi loại cá. Ăn cá nhỏ chừng 3-5 kg thì có sao không? Tham khảo thêm link (2). Gom sòng để gọi chung là cá thu, cá ngừ, rồi ra “phán quyết” cảnh báo thì có hợp lý không?

Sai lầm có lẽ là do nhắm mắt dịch bừa, không phân biệt từng chủng loài cá, rồi đem cảnh báo Tây áp cho cảnh báo ta mà không đánh giá tình trạng cụ thể thủy sản trong nước. Không chỉ báo chí online, điều đáng tiếc là cảnh báo “Tám loại cá ngậm thủy ngân” này còn xuất hiện trên trang web các bệnh viện lớn, có hiệu đính của dược sĩ, bác sĩ, và cứ thể sao chép lan truyền.

Cảnh báo rủi ro an toàn thực phẩm là điều cần thiết, nhưng cảnh báo “giựt gân” kiểu này không chỉ làm hoang mang người tiêu dùng, mà còn ảnh hưởng đến phát triển thủy sản trong nước.

--------------------

(1) Mercury levels in Pacific fish likely to rise in coming decades – https://news.umich.edu/mercury-levels-in-pacific-fish-likely-to-rise-in-coming-decades/

(2) Mercury Levels in Commercial Fish and Shellfish (1990-2012) -https://www.fda.gov/food/environmental-contaminants-food/mercury-levels-commercial-fish-and-shellfish-1990-2012

Vũ Thế Thành

SARAH KIM: 🔴CĂNG THẲNG TỘT ĐỘ: KHI DÒNG MÊ KÔNG BỊ VŨ KHÍ HOÁ!

🔴CĂNG THẲNG TỘT ĐỘ: KHI DÒNG MÊ KÔNG BỊ VŨ KHÍ HOÁ! 

Ván cờ sinh tử giữa Tập Cận Bình, Donald Trump và Putin tại "Biển Đông trên đất liền"

Dòng sông Mê Kông, từ bao đời nay vốn được ví như "Dòng sông Mẹ" (Mae Nam), là huyết mạch hiền hòa nuôi dưỡng hơn 60 triệu sinh mệnh. 

Thế nhưng, trong chương mới nhất của lịch sử thế kỷ 21, dòng nước ấy không còn đơn thuần là tài nguyên; nó đã bị "vũ khí hóa". Những rặng phù sa đang biến thành bãi chiến trường không tiếng súng nhưng đầy sát thương, nơi các cường quốc đang xâu xé một "tử huyệt" địa chính trị mới.

1. Thượng nguồn "khóa van": Khi bê tông thay thế đại bác

Nếu thế kỷ 19, thực dân Pháp dùng tàu chiến ngược dòng Mê Kông để tìm đường sang Trung Hoa, thì thế kỷ 21, Bắc Kinh đã đảo ngược thế trận. Với 11 siêu đập thủy điện tại Vân Nam và Tây Tạng, Trung Quốc đã thiết lập một hệ thống "vòi phun nước" khổng lồ mà họ nắm quyền kiểm soát tuyệt đối.

Việc tích trữ 47 tỷ mét khối nước không chỉ là câu chuyện năng lượng. Đó là một nút bấm sinh tử. Khi Trung Quốc đóng cửa xả, hạ nguồn "trắng tay" như cơn đại hạn lịch sử 2019-2020. Ngược lại, một lệnh xả lũ bất ngờ có thể biến cả một vùng hạ lưu thành biển nước.

🧐 Nhìn lại Đoàn thám hiểm sông Mê Kông (1866-1868) của Francis Garnier. Người Pháp từng tin Mê Kông là con đường tơ lụa dẫn vào trái tim Trung Hoa, nhưng họ đã gục ngã trước thác Khone hùng vĩ – một bức tường đá tự nhiên không thể khuất phục. 

Ngày nay, Trung Quốc không chinh phục dòng sông bằng tàu chiến, mà họ "thiến" đi sức mạnh của nó bằng những khối bê tông vô cảm. Nếu Bức tường Berlin chia cắt con người bằng gạch đá, thì những con đập này là những "bức tường lỏng" chia cắt sự sống.

2. Võ đài của những gã khổng lồ: Tập, Trump và bóng dáng Putin

Mê Kông hiện nay chính là một "Biển Đông trên đất liền".

• Tập Cận Bình 

dùng cơ chế Hợp tác Lan Thương - Mê Kông (LMC) để biến dòng sông thành "ao nhà", dùng "cây gậy thủy văn" để ép các nước ASEAN vào quỹ đạo của mình. Đây là chiến thuật "chia để trị" điển hình: gạt bỏ các tổ chức quốc tế và chỉ đối thoại trực tiếp để dễ bề mặc cả.

• Donald Trump và Washington không đứng ngoài cuộc. 

Họ không bán máy bay F-5 như thập niên 80, mà họ bán "sự minh bạch". Thông qua vệ tinh Eyes on Earth, Mỹ lột trần những tuyên bố "thiếu mưa" của Bắc Kinh, biến dữ liệu thủy văn thành vũ khí tình báo để kích hoạt làn sóng phản kháng tại hạ lưu.

• Vladimir Putin

Dù không ồn ào, vẫn hiện diện qua các dự án năng lượng và vũ khí tại Lào và Việt Nam, tạo nên một thế chân vạc phức tạp. Mê Kông đã trở thành nơi hội tụ của những tham vọng bá quyền từ Đông sang Tây.

3. Bi kịch "Trái tim ngừng đập" và Cái bẫy "Cục pin châu Á"

Lào, trong khát vọng thoát nghèo, đã rơi vào cái bẫy nợ để trở thành "Cục pin của Đông Nam Á". Những con đập mọc lên không chỉ biến Lào thành con nợ của Trung Quốc mà còn biến họ thành "kẻ tội đồ" trong mắt láng giềng.

Nhưng đau đớn nhất là Biển Hồ Tonle Sap. 

Hãy nghĩ về “Nhịp đập dòng chảy" (Flood Pulse): 

hiện tượng dòng sông chảy ngược độc nhất vô nhị. Khi thượng nguồn bị chặn, "lá phổi" này ngừng co bóp. 

Khi trái tim của Campuchia ngừng đập, cả một hệ sinh thái nghìn năm và an ninh lương thực của những người nghèo nhất sẽ sụp đổ.

4. Việt Nam: Tiền tuyến cuối đường ống và bản năng sinh tồn

Việt Nam đứng ở vị trí ngặt nghèo nhất – cuối dòng chảy. Khi phù sa bị kẹt lại sau những "sợi dây thừng bê tông", Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ khát nước mà còn "khát máu của đất". Đất lở, mặn xâm nhập sâu hàng chục km. Tử huyệt an ninh lương thực của chúng ta đang bị đe dọa trực tiếp.

🇻🇳Tuy nhiên, trong cái khó ló cái khôn, Việt Nam đang tiến hành một "cuộc đại phẫu" nông nghiệp:

👍. Quốc tế hóa vấn đề Mê Kông: 

Đưa Nhật, Úc, Mỹ và EU vào cuộc để phá vỡ thế độc quyền của Trung Quốc.

👍. Thích nghi kiên cường: 

Chuyển từ "chống mặn" sang "sống chung với mặn", biến nước lợ thành vàng thông qua thủy sản giá trị cao.

👉🏻Hãy nhớ về Điện Biên Phủ hay Thành cổ Quảng Trị. Người Việt chưa bao giờ khuất phục trước hỏa lực hay cơ bắp. Nếu ngày xưa chúng ta dùng hầm hào để thắng đại bác, thì nay chúng ta dùng sự linh hoạt của chính sách và sự bền bỉ của người nông dân để thắng những khối bê tông lạnh lùng

5. Tầm nhìn toàn cầu: Từ sông Nile đến "Chiến tranh Nước"

⚠️Mê Kông đang trở thành một "sông Nile của Đông Nam Á". Sự tương đồng với Đập Đại Phục Hưng của Ethiopia đang khiến Ai Cập đứng ngồi không yên là một lời cảnh báo: 

“Ở đâu có dòng sông đi qua nhiều quốc gia, ở đó có mầm mống của "Water Wars" (Chiến tranh Nước).”

Nếu ĐBSCL sụp đổ, chuỗi cung ứng gạo toàn cầu sẽ đứt gãy, gây ra bất ổn xã hội từ châu Á đến tận châu Phi. Đây không còn là chuyện nội bộ của 6 quốc gia, mà là bài toán an ninh toàn cầu. 

🔴 Bản sắc và Dòng chảy

Dòng sông có thể bị chặn bởi đập cao, nhưng lòng dân và khát vọng tự chủ của các quốc gia hạ nguồn là dòng chảy không gì ngăn nổi. Lịch sử sẽ không ghi danh những kẻ xây đập để bức tử sự sống, mà sẽ ghi nhớ những dân tộc đã kiên cường thích nghi và đấu tranh để giữ lấy màu xanh cho dòng sông Mẹ.

Trong ván cờ tàn khốc này, Tập Cận Bình nắm giữ "van khóa", Trump nắm giữ "ánh mắt vệ tinh", và Putin nắm giữ "trọng pháo năng lượng". 

Nhưng quyền quyết định cuối cùng thuộc về sự đoàn kết của các quốc gia hạ nguồn. Liệu chúng ta sẽ chọn bị "xé lẻ" để rồi cùng chết khát, hay sẽ tạo nên một "Liên minh nước" đủ mạnh để bẻ gãy lưỡi dao bê tông đang kề vào cổ mình?

♣️Câu hỏi lớn đặt ra: Trong ba vị lãnh đạo này, ai mới thực sự là người đang giữ "quân cờ" hiểm hóc nhất khi mà biến đổi khí hậu đang dần biến nước thành một loại "vàng xanh" quý hiếm hơn cả dầu mỏ?

🤝Phù sa có thể bị giữ lại sau những bức tường lạnh lẽo, nhưng niềm tin và tri thức thì không. Mỗi lượt chia sẻ của bạn hôm nay chính là một giọt nước góp vào dòng chảy đại ngàn, để nỗi đau của dòng sông Mẹ không bị lãng quên trong yên lặng. 

Hãy Follow để cùng tôi bảo vệ những giá trị thuộc về bản sắc, trước khi những gã khổng lồ kịp định đoạt thay chúng ta. Cảm ơn bạn vì đã ở đây!

#vietnam #chinhtri #xahoi #tintuc

 #tinnongtinnong #SARAH KIM #tin

- ẢNH NGUỒN COPY-

FB. Can Pham: Liên Xô – Trung Quốc – Mỹ: Vì sao “khoa học lớn” luôn chạm trần?

Phần 2: Liên Xô – Trung Quốc – Mỹ: Vì sao “khoa học lớn” luôn chạm trần?

1. Một quy luật ít được nói thẳng

Thế kỷ 20 và 21 đã cung cấp ba thí nghiệm quy mô lớn về tổ chức khoa học:

Liên Xô

Trung Quốc

Hoa Kỳ

Ba hệ thống này khác nhau về ý thức hệ, nhưng cùng chạm vào một câu hỏi:

Khoa học nên được tổ chức như một hệ thống quyền lực, hay như một không gian tự do?

2. Liên Xô: Đỉnh cao của khoa học quyền lực – và điểm gãy tất yếu

Trong thế kỷ 20, Liên Xô là hình mẫu hoàn chỉnh nhất của “khoa học lớn”:

Chinh phục không gian (Sputnik, Gagarin)

Công nghiệp quân sự vượt trội

Hệ thống viện nghiên cứu khổng lồ

👉 Logic vận hành:

khoa học = công cụ của nhà nước

nhà khoa học = cán bộ chiến lược

Nhưng điểm gãy xuất hiện ở đâu?

Không phải ở tên lửa. Không phải ở vật lý.

Mà ở khoa học sự sống.

Ví dụ điển hình:

Trofim Lysenko

Ông ta phủ nhận di truyền học Mendel vì “không phù hợp ý thức hệ”.

Kết quả:

sinh học Liên Xô tụt hậu hàng thập kỷ

nông nghiệp bị phá hoại

👉 Bài học cốt lõi:

Khi quyền lực can thiệp vào chân lý khoa học

thì hệ thống bắt đầu tự phá hủy từ bên trong

3. Trung Quốc: Bản nâng cấp tinh vi hơn của Liên Xô

Trung Quốc đã học rất kỹ bài học Liên Xô:

Họ KHÔNG:

áp đặt ý thức hệ thô vào khoa học tự nhiên

phá hủy các ngành khoa học nền tảng như thời Lysenko

Họ CÓ:

đầu tư khổng lồ

giữ linh hoạt trong ứng dụng

cho phép cạnh tranh nội bộ có kiểm soát

👉 Đây là phiên bản “khoa học lớn 2.0”

Nhưng giới hạn vẫn tồn tại – chỉ tinh vi hơn

Không còn là “cấm đoán”, mà là:

định hướng ngầm

ưu tiên an toàn chính trị

tối ưu hóa thay vì khám phá

👉 Hệ quả:

Trung Quốc rất mạnh ở việc giải những bài toán đã biết

nhưng chưa chắc là nơi đặt ra câu hỏi mới cho nhân loại

4. Hoa Kỳ: Hỗn loạn có kiểm soát

Hoa Kỳ chọn con đường gần như ngược lại:

không tối ưu hóa toàn hệ thống

chấp nhận lãng phí

dung nạp hỗn loạn

Nhưng có một cơ chế cực kỳ quan trọng:

tách quyền lực chính trị khỏi chân lý khoa học

Ví dụ:

NASA vẫn là “khoa học lớn”

nhưng song song tồn tại:

đại học độc lập

startup

cá nhân dị biệt

👉 Điều này tạo ra:

một hệ sinh thái có thể vừa kỷ luật, vừa nổi loạn

5. Quy luật chung: Vì sao “khoa học lớn” luôn chạm trần?

Từ ba trường hợp, có thể rút ra một quy luật mang tính cấu trúc:

(1) Khoa học lớn tối ưu hóa cái đã biết

Nó rất mạnh khi:

mục tiêu rõ

đường đi xác định

Nhưng yếu khi:

cần đặt câu hỏi mới

(2) Quyền lực luôn có xu hướng “ghét rủi ro”

Mà khoa học đột phá lại chính là:

rủi ro cao

xác suất thất bại lớn

👉 Mâu thuẫn này là không thể giải quyết hoàn toàn

(3) Khi hệ thống quá hiệu quả, nó triệt tiêu dị biệt

Đây là nghịch lý:

hệ thống càng tối ưu

thì càng ít khả năng sinh ra thiên tài

6. Điểm tinh tế nhất: Trần của khoa học chính là trần của tự do

Không phải ngẫu nhiên mà:

Albert Einstein

Richard Feynman

đều xuất hiện trong môi trường:

phi chuẩn

ít kiểm soát

thậm chí hỗn loạn

👉 Điều này dẫn tới một kết luận khó chịu với mọi nhà nước:

Không thể “lập kế hoạch” cho thiên tài

7. Vậy Trung Quốc sẽ đi về đâu?

Có ba kịch bản:

Kịch bản 1: Giữ mô hình hiện tại

→ Kết quả:

siêu cường công nghệ

dẫn đầu ứng dụng

nhưng không dẫn dắt tri thức nền tảng

Kịch bản 2: Mở tự do học thuật sâu hơn

→ Có thể:

bùng nổ đột phá

→ Nhưng:

rủi ro chính trị tăng

Kịch bản 3: Lai ghép (khả thi nhất)

giữ kiểm soát ở tầng trên

thả lỏng ở các “vùng sáng tạo”

👉 Đây là hướng Trung Quốc đang thử nghiệm

8. Kết luận: Cuộc chiến thật sự không phải là công nghệ

Nhiều người nghĩ thế kỷ 21 là cuộc đua:

AI

chip

dữ liệu

Nhưng sâu hơn, đó là cuộc đua:

mô hình tổ chức trí tuệ của loài người

Liên Xô thất bại vì kiểm soát quá chặt

Mỹ thành công vì chấp nhận hỗn loạn

Trung Quốc đang tìm điểm cân bằng

9. Nối lại  đặt vào bối cảnh ta đang phân tích:

nhà nước

dữ liệu

quyền lực

thì có thể nói thẳng:

“Khoa học lớn” chính là đỉnh cao của nhà nước kỹ trị

và giới hạn của nó cũng chính là giới hạn của mọi hệ thống quyền lực:

không thể kiểm soát hoàn toàn trí tuệ mà không làm nó suy yếu

Link: https://www.facebook.com/share/1J9yb7yrRA/

Nguyễn Gia Việt: Những ông vua Việt Nam nhục nhã vì dính Tàu

Những ông vua Việt Nam nhục nhã vì dính Tàu

- Nguyễn Gia Việt -

Việt tộc là dân văn minh lúa nước, biết đúc trống đồng làm tế khí, biết chia thời gian xuân hạ thu đông, biết nhìn tinh tú trên bầu trời, nhìn nước lớn nước ròng, chim bay cò bay mà làm ra Kinh Việt và Tàu sau này kêu là Kinh Dịch.

Việt nằm về phía nam Tàu, một nước rất lớn, rất thâm độc bạo tàn.

Giống Việt đã cố gắng trường tồn, tranh đấu cho sự độc lập, giữ vững văn hóa Việt của mình hàng ngàn năm nay.

Triệu Võ Đế Triệu Đà (207-137 TCN) là vị Hoàng Đế Việt để lại cho con cháu lòng tự trọng thinh thang một cõi.

Nam Việt ban đầu không chịu thần phục nhà Hán, Triệu Đà xưng Đế, khi sứ nhà Hán qua Phiên Ngung phong vương cho Triệu Võ Đế khinh khi tới mức ngồi quay mặt vô vách, ngồi chàng hảng (xổm) trên bộ ngựa mà nói chuyện.

Rốt cuộc nhận ra người phía bắc nếu đánh hoài thì mệt nhọc, Triệu Võ Đế làm bộ nhún nhường nhận Vương của Tàu. Tuy nhiên là danh nghĩa vì trong nước vua Việt vẫn xưng Hoàng Đế, ấn triện là Đế.

Chúng ta là một dân tộc có văn hiến, qua nhiều triều đại,từ Nam Việt, Đại Cồ Việt tới Đại Việt, Đại Nam (Đại Việt Nam), Việt Nam đều đề cao chữ Việt linh thiêng của giống dòng máu đỏ da vàng này.

Người Việt sống với Tàu 1050 năm Bắc thuộc nhưng không bị đồng hóa. Có bốn chiêu để chiếm đóng một dân tộc, người Tàu xài:

-Mỹ nhân kế 

-Chánh sách đồn điền 

-Chiêu tằm thực 

-Đồng hóa bằng văn hóa, chữ viết.

Rút kinh nghiệm vụ Cù Thị mà Nam Việt bị mất nước, sau này triều đình Việt có ba không:

-Không bao giờ nạp phi tần người Tàu 

-Không cho thái tử qua Tàu làm con tin

-Hoàng đế Việt không bao giờ bước chưn qua Tàu chầu.

Trung Hoa là một quốc gia phong kiến lớn với thể chế tập trung chuyên chế cao độ, luôn thể hiện tư tưởng bá quyền thôn tính nước khác. Thành ra người Việt phải nhún nhường. Việt tộc phải thực hiện những lễ nghi như triều cống, xin phong vương, báo tang, chúc  mừng Thiên Tử lên ngôi hay chia buồn.

Vua Tàu sắc phong Vương cho vua Việt, ban cho cái ấn. Nhưng vua Việt chỉ xài cái ấn đó khi thông thương với Tàu, với các nước khác xài ấn Đế của riêng Việt.

Nhưng đọc sử chúng ta cũng "lượm" được ra 4 ông vua "có vấn đề" với người Tàu, người thứ 4 là Lê Chiêu Thống, nhưng ông này thực ra chẳng có thực quyền, nên không kể chi tiết.

1. Hoàng Đế Việt mà tự mình quì xuống ở Nam Quan dâng bản đồ cho Tàu: Mạc Đăng Dung 

Nhân vật này sử ít ai xài miếu hiệu, xài tên cúng cơm ra nói mới xứng.

Mạc Đăng Dung (1483 – 1541) là người lập ra nhà Mạc (1527-1592).

Năm 1527 Mạc Đăng Dung giết vua Lê Chiêu Tôn cướp ngôi nhà Lê thì hoàng tử Lê Duy Ninh còn nhỏ được bồng chạy trốn sang Ai Lao (Lào). Sáu năm sau, năm 1533 Nguyễn Kim thủ lãnh nhóm cựu thần nhà Lê dựng cờ chống Mạc đã đích thân qua Ai Lao đón Lê Duy Ninh về làm vua –đó là vua Lê Trang Tôn.

Nguyễn Kim tạo ra một thời kỳ lịch sử mà sử gia Việt Nam gọi là Nam-Bắc triều (1533 - 1592).

Tức là nhà Mạc cầm quyền tại Thăng Long gọi là Bắc triều và nhà Lê trung hưng trị  từ Thanh Hóa trở vào Nam gọi là Nam triều.

Thế lực Nguyễn Kim ngày càng mạnh. Cha con Mạc Đăng Dung bị kẹp ở giữa, nam có Nguyễn Kim, phía bắc có nhà Minh của Tàu.

Và Mạc Đăng Dung chọn một cách đê hèn dơ dáy để giữ quyền lực dòng họ mình, hành động này sau được các sử gia "không biết nhục" khen là “vì quốc gia quên mình”(??)

Trấn Nam Quan năm 1540 sứ thần triều Minh đi qua và vua tôi nhà Mạc hơn 40 người ở trần, tóc xoã đi chưn không,tự trói nhau như tù binh bằng một cọng dây dài, quì hai tay dâng biểu, dâng bản đồ Đại Việt, quì trước mặt sứ nhà Minh xin đầu hàng và thần phục.

Khâm định Việt sử thông giám cương mục ghi như sau:

"Đăng Dung cùng cháu là Văn Minh và bè đảng là bọn Vũ Như Quế hơn 40 người do đường Nam Quan đi sang; ai nấy buộc dây vào cổ, đi chân không, gieo mình vào mạc phủ tướng Minh, khúm núm, phủ phục, khấu đầu lạy, dâng tờ biểu xin hàng, nộp trình sổ sách đất đai và nhân dân do mình cai quản.

Đăng Dung lại xin hàng, dâng đất các động Ti Phù, Kim Lặc, Cổ Sâm, Liễu Cát, La Phù, An Lương thuộc châu Vĩnh An ở An Quảng để lệ thuộc vào Khâm Châu.

Lại xin nhà Minh ban cho chính sóc và ấn chương đã làm từ trước để Đăng Dung coi giữ việc nước trong khi chờ đợi mệnh lệnh có thay đổi hoặc quyết định ra sao.

Nhà Minh đổi nước An Nam làm An Nam đô thống sứ ty, trao cho Đăng Dung chức Đô thống sứ, đổi đặt toàn quốc làm mười ba tuyên phủ ty, cho lệ thuộc vào đất nhà Minh."

Tức là nhà Minh ban cho vua Bắc Triều Mạc Đăng Dung chức Đô thống sứ và nhận bảo hộ họ Mạc.

Trí thức và sử gia VN xưa rày mạt sát Mạc Đăng Dung dữ nhứt vì cái quì gối này. Trần Trọng Kim viết:

”Làm ông vua mà không giữ được cái danh giá cho trọn vẹn, đến đỗi phải cởi trần ra trói mình lại, đi đến quì lạy ở trước cửa một người tướng của quân nghịch để cầu lấy cái phú quí cho một thân mình và một nhà mình, ấy là một người không biết liêm sỉ.”

Năm 1793 Ngô Thời Nhiệm đi sứ cho Tây Sơn, đi ngang qua Nam Quan chổ cái nơi Mạc Đăng Dung quì năm xưa tức cảnh làm bài thơ Thụ hàng thành tức là thành đầu hàng.

Chép ra hai câu cuối như sau:

"Đô thống Hàng Thành thành thậm sự

Linh nhân thiên tải mạ Nghi Dương."

(Đô thống xin hàng, trò khốn nạn

Ngàn năm bán nước tiếng Nghi Dương.)

Kinh Dịch nói: "Biết khiêm nhường thì ngôi tôn mà đức sáng, ngôi thấp mà không ai dám vượt qua."

Khiêm nhường giữ nước, hòa hiếu để tránh binh đao là làm bộ nhận Vương của Tàu và các vua Việt sau này cũng làm cái thủ thuật đó với Tàu, nhưng thực chất bên trong vẫn là Hoàng Đế.

Chứ quì xuống đê hèn mà rốt cuộc Tàu ban cho chức "Đô thống sứ" thì không giống ai. Nhìn cái đường Mạc Đăng Dung mà ghi là Mạc Thái Tổ chình ình ngoài Hà Nội mà phát ớn lạnh!

2.Vua Việt lưu vong sang Tàu, chết bên Tàu: Hồ Quý Ly

Hồ Quý Ly (1336–1407).

Hồ Quý Ly dựng lên nhà Hồ (1400-1407) nhờ mấy chục năm làm gian thần, cướp ngôi vua của cháu ngoại là vua Trần Thiếu Đế mới 3 tuổi, trước đó giết con rể là vua Trần Thuận Tôn, giết tôn thất nhà Trần cả thảy hơn 370 người.

Quản lý kinh tế lạm phát nên đồng bạc không còn, in tiền giấy như đồ mã.

Thôi thì, chuyện cung đình, đảo chánh, cướp ngôi là chuyện thường. Trần Thủ Độ cướp ngôi giết tôn thất nhà Lý, dù có công đánh Nguyên Mông lần nhứt nhưng lịch sử vẫn chép là “lộng thần”, gian hùng kia kìa!

Hồ Qúy Ly tự lập làm vua, niên hiệu Thánh Nguyên, quốc hiệu Đại Ngu.

Hồ Qúy Ly có một số cải cách về giáo dục, ruộng đất,quan lại thi cử như thi tuyển có môn toán vào, nhưng không có tác dụng chi hết.

Kinh tế cuối Trần suy vi, Hồ Qúy Ly lên không làm cho nó sáng sủa thêm mà còn góp tay làm nát bấy.

Hồ Qúy Ly lo củng cố ngai vàng, xây đắp triều đại nhà Hồ trước sự xầm xì của dân chúng và họa xâm lăng từ nhà Minh. 

Ông nuôi quân đội đông hơn, nuôi an ninh dò xét dân đông hơn, chi phí bộ máy an ninh cao hơn, tăng cường xây dựng thành lũy, tính kế dời đô.

Tiền đâu ra? Đó là tăng thuế.

Thuế, sưu, lao dịch của nhà Hồ nặng nề hơn cả nhà Trần, thuế điền gấp ba bốn lần nhà Trần.

Nhà Hồ vét sạch đồng, sắt rèn binh khí, lấy tiền đồng đúc binh khí luôn, thành ra cùng đường in tiền bằng giấy.

Phát hành tiền giấy “Thông Bảo hội sao” gồm ba mệnh giá là quan, đồng và mạch thay thế tiền đồng. Tức là dân chúng phải đổi tiền.

"Thông Bảo hội sao" là tiền giấy đầu tiên trong lịch sử tiền tệ Việt Nam phát hành vào năm 1396 không phải vì "tiến bộ văn minh" mà do suy thoái kinh tế, cùng đường mà in giấy lộn.

Hồ Qúy Ly tự định giá trị tiền giấy, một quan tiền đồng đổi được một quan hai mạch tiền giấy. Người dân nào không đi đổi tiền, cố tình cất giấu, tàng trữ tiền đồng sẽ bị xử chết.

Sau này mấy anh "fan đỏ" khen Hồ Qúy Ly “tiến bộ” vì xài tiền giấy, thực ra là giấy lộn, như tiền âm phủ không giá trị gì cả.

Thuế quá cao, lao dịch nặng nề, dân bị bắt lính thảm khốc, xã hội dần dần cùng kiệt. Do đó, những cái gọi là” cải cách kinh tế xã hội” của Hồ Quý Ly không có một biến chuyển gì, tình hình càng tệ hơn. 

Cho nên tháng 9 năm 1406 quân Minh qua lần thứ hai thì dân chúng xa lánh, cha con họ Hồ đánh không lại, bị bắt làm tù binh và dẫn về Tàu.

Hồ Qúy Ly không tôn trọng luật chơi, vua Việt không thể để bị bắt về Tàu, tất nhiên phải tự sát. Nhưng Hồ Qúy Ly lại không dám tự sát.

Tướng Ngụy Thức tâu rằng: “Nước đã mất, làm vua không nên để bị bắt, xin bệ hạ tự đốt để chết” làm Hồ Quý Ly nổi cơn rút kiếm chém chết Ngụy Thức tại chỗ.

Hồ Qúy Ly là ông vua duy nhứt trong sử Việt lấy tên nước là ”Đại Ngu” để nhắc gốc tích bên Tàu của dòng họ Hồ. Là ông vua duy nhứt bị bắt trói về Tàu làm tù binh.

Khi cha con họ Hồ bị bắt về Tàu thì cha con lại hợp tác cống hiến cho nhà Minh. Hồ Nguyên Trừng giúp nhà Minh hoàn thiện súng đại bác để mấy năm sau nhà Minh ôm súng qua Việt Nam nả vô binh lính kháng chiến của hai vua Hậu Trần là Giản Định Đế và Trùng Quang Đế.

Họ Hồ phản động.

Sử gia chánh thống VN xếp triều Hồ là ngụy triều.

3. Hoàng Đế Tây Sơn Nguyễn Huệ và chiêu Giả Vương trốn tránh trách nhiệm vang lừng trong lịch sử

Ngay sau khi đánh xong quân Thanh (1789), Quang Trung cử sứ sang Yên Kinh đưa thư cầu hòa.

Trong thư cầu hòa này, Quang Trung viết:

“Kể ra lấy đường thiên triều so được thua với nước mọi rợ nhỏ mọn, tất phải đánh đến cùng… chắc lòng thánh đế không nỡ thế. Lỡ ra quân đánh triền miên mãi không thôi… thật không phải lòng thần mong muốn.”

Tự nhận Việt tộc là "mọi rợ nhỏ mọn" nghe không vui, nhưng thôi,coi như nhún nhường để tìm hòa bình, cũng được.

Nhà Tây Sơn là triều đình siêng đi sứ qua Tàu nhứt trong lịch sử Việt Nam, năm nào cũng có đoàn qua Tàu và rất vui vẻ thích thú.

Xin nhắc lại nguyên tắc của Việt Nam xưa nay: "không nạp phi Tàu", "vua không qua Tàu chầu", "thái tử không qua Tàu làm con tin".

Lịch sử của thời Nguyễn Huệ mập mờ giữa giả và thực, ông này rất biết cách uốn éo đặng cố tình qua mặt lịch sử Việt Nam.

Trước đó khi dâng biểu cầu phong, Nguyễn Huệ xưng là "An Nam quốc tiểu mục thần Nguyễn Quang Bình cẩn tấu".

Càn Long gửi cho Nguyễn Huệ một dụ, nói là không phong vương, muốn phong thì Nguyễn Quang Bình phải đích thân sang Tàu chầu. 

Không thể sai cháu là Nguyễn Quang Hiển thay mặt đặng. Nhưng sau đó Càn Long lại đồng ý sắc phong cho Nguyễn Huệ ở VN và nhận là ở Thăng Long.

Nguyễn Huệ ba lần bảy lượt tìm cách không ra Thăng Long nhận sắc phong, thậm chí than bịnh hoạn, kêu sứ thần vô Huế phong, Nguyễn Huệ nói câu "Phú Xuân là đất đô hội, Thăng Long đã hết vượng khí."

Việc nhận sắc phong trễ một tháng trời.

Đó là năm 1789, phe Tây Sơn tung tin nói Quang Trung "giả" lại ra Thăng Long nhận sắc. Nhưng thực tế thì Nguyễn Huệ ra Bắc là  thiệt 100%.

Thanh sử khẳng định là Nguyễn Huệ (Nguyễn Quang Bình) thiệt, làm lễ tại điện Kính Thiên nhận sắc phong.

Dụ ngày 19-12-1789:

“Lại dụ rằng: “Tôn Vĩnh Thanh tâu: “Theo lời bẩm của Thành Lâm, Nguyễn Quang Bình đến thành nhà Lê vào ngày 14 tháng 10 (âm lịch), chọn giờ tốt vào ngày 15 làm lễ tuyên phong. Nguyễn Quang Bình hoan hỉ cảm động phát ra tự tấm lòng thành, định vào tháng 3 năm sau (Canh Tuất) đích thân đến kinh đô khấu đầu chúc thọ.”

Đó là 14/10/1789 Nguyễn Huệ đến Thăng Long, ngày hôm sau được phong làm An Nam quốc vương.

Nguyễn Huệ hứa là sẽ qua Tàu năm sau, Càn Long 55 (1790) để mừng lễ 80 tuổi vua Càn Long.

Nhiều sử gia khẳng định rằng người cầm đầu phái đoàn 1790 là một người đóng vai "giả vương" chứ không phải là Nguyễn Huệ.

Đã xuất hiện ba người được cho là đóng giả Quang Trung sang triều kiến Càn Long năm 1790, đó là Phạm Công Trị, Nguyễn Phước (Cửu) Trị và Nguyễn Quang Trực.

“Sang đến Yên Kinh, vua Càn Long nhà Thanh tưởng là Nguyễn Quang Trung thật, vời đến chầu ở Nhiệt Hà, cho vào làm lễ ôm gối, như là tình cha con một nhà, và cho ăn yến với các thân vương. Đến lúc về nước, vua lại sai thợ vẽ làm một bức ảnh truyền thần để ban cho ân lễ thật là hậu."

Khi quốc vương tới Yên Kinh, vua Thanh mừng lắm, không hề biết đó là Quang Trung giả. Lúc “quốc vương” vào yết kiến, vua Thanh cho cùng ăn yến với các vị thân vương, lại ban ơn đặc biệt cho làm lễ ôm gối hệt như tình cha con trong nhà… (Hoàng Lê Nhất Thống Chí) 

Sử nhà Nguyễn "nghe ngóng" cũng bị dính "chiêu" khi chép người đóng thế vua Quang Trung là Phạm Công Trị, cháu gọi vua Quang Trung bằng cậu.

Tuy nhiên sau này qua nhiều nguồn sử liệu khẳng định Càn Long không có ngu mà trọng thị "đồ giả", Càn Long không phải con nít mà Nguyễn Huệ lừa cho xài đồi giả. Thiên Triều Trung Hoa không phải là kẻ dưới tay của Nguyễn Huệ .

Càn Long tổ chức lễ khá linh đình rình rang đón Quang Trung, với sự hách dịch và cao ngạo của Càn Long cho thấy Càn Long không bao giờ chấp nhận  "vua giả" Quang Trung.

Cái cách ngoại giao mà nói là vua "giả" qua Tàu chỉ là chiêu Quang Trung lừa chánh sử VN để tìm cách chối trách nhiệm.

Nguyễn Huệ đi Tàu là thiệt. Trong phái đoàn dự bát tuần thượng thọ có cả Quang Trung lẫn Phạm Công Trị.

Trong cuốn "Đi tìm chân dung vua Quang Trung" ông Nguyễn Duy Chính khẳng định đích thân Quang Trung đã sang Thanh vào năm 1790 và quì xuống ôm chân Càn Long.

Nguyễn Duy Chính kết luận: "Người sang nhà Thanh chính là Quang Trung."

Sử Việt đã um sùm vụ giả hay thiệt, rồi còn um sùm vụ Nguyễn Huệ quì gối "ôm chân" hay "ôm lòng" Càn Long? 

Đại Nam liệt truyện chép bão tất 抱膝, tức Quang Trung quì "ôm đầu gối" thì nhiều sử gia theo phe Tây Sơn nói là thiên kiến, bôi bác.

Họ lôi ra cái "bão kiến thỉnh an-抱見請安" (ôm vào lòng để thăm hỏi) và lý luận rằng Càn Long ôm Quang Trung như đón thượng khách.

Việt Nam Sử lược của Trần Trọng Kim kêu là "ôm gối" nhưng làm nhẹ đi bằng "tình cha con"(??) : 

"Sang đến Yên Kinh, vua Càn Long nhà Thanh tưởng là Nguyễn Quang Trung thật, vời đến chầu ở Nhiệt Hà, cho vào làm lễ ôm gối, như là tình cha con một nhà." 

Hoa Bằng, một fan Tây Sơn viết trong cuốn "Quang Trung" rằng:

"Để tỏ ý ưu đãi khác thường, vua Càn Long, khi tiếp giả vương ở hành cung Nhiệt Hà, cho làm lễ “bão kiến, thỉnh an” trong một bầu không khí cực êm đềm, thân mật. Lễ đó, theo như lời dụ của vua Thanh Cao Tông, chỉ những ai trong bọn đại thần có nhiều huân lớn, công to mới được dùng."

Cái "có nhiều huân lớn, công to" là gì? là nhờ trận Đống Đa à?

Nhờ dí Lê Chiêu Thống chạy ngược qua Tàu mà trước đó đã được Càn Long phong là An Nam Quốc Vương à? 

Trong thế kỷ 18, Càn Long đã 4 lần dai nhách tấn công Miến Điện và Miến Điện đã  4 lần đánh tan 4 cuộc xâm lược của Thanh năm 1765, 1766, 1767 và 1769. Việc chinh phục Miến Điện nằm trong 10 chiến dịch lớn (Thập toàn võ công) dưới thời Càn Long.

Càn Long thua Miến Điện xiểng niểng. Trận cuối tướng Miến Điện Maha Thiha Thura đã chủ động đưa ra 4 điều khoản nghị hòa:

-Quân Thanh phải trao lại tất cả các chúa mường, những kẻ phản loạn, những kẻ lẩn tránh pháp luật Miến Điện và bỏ trốn vào lãnh thổ nhà Thanh

-Nhà Thanh phải công nhận chủ quyền của Miến Điện trên các tiểu quốc Shan vốn thuộc Miến Điện

-Tất cả tù binh chiến tranh phải được phóng thích

-Vua Tàu và vua Miến Điện duy trì quan hệ hữu hảo, thường xuyên trao đổi sứ thần mang quốc thư hữu nghị và tặng phẩm.

Quân Thanh phải đồng ý.

Trong trận chiến lần thứ tư, quân Thanh bị Miến vây chặt không chỉ bị phải đầu hàng, mà còn bị bắt làm tù binh và phải chất đống đại bác, gươm giáo... đốt cho nóng chảy trước mặt quân Miến rồi lủi thủi về nước.

Vậy mà Càn Long cũng dám ghi đánh Miến trong "Thập toàn võ công" của ông ta, phim Hoàn Châu cách cách còn dám diễn tả 

Càn Long gián tiếp cứu Xiêm La.

Năm 1767 vua Miến là Hsinbyushin mang quân vây hãm Ayutthaya trong 14 tháng thành công. Miến cướp tất cả tài sản, đốt sạch kinh đô Ayutthaya kể cả các ngôi chùa và bắt theo tất cả hoàng gia Thái cùng 90 ngàn người, dẫn về Miến Điện.

Nền văn minh của Thái Lan trong 4 thế kỷ đã bị hủy diệt.

Trong khi kinh đô Ayutthaya bị vây hãm, một vị tướng trẻ vốn là xã trưởng gốc Tàu tên là Phya Taksin (Trịnh Quốc Anh) đem theo số ít quân chạy về Chantaburi ở bờ biển phía đông nam của vịnh Thái Lan.

Miến cử binh rượt theo truy sát, thời may, Càn Long đem đại binh qua đánh Miến nên Miến phải rút quân về gấp, Trịnh Quốc Anh thoát chết.

Taksin đã làm vua và lập kinh đô mới tại Thonburi, bên bờ phía tây của dòng sông Chao Phya.

Với Việt Nam, Càn Long cũng ghi trong 'Thập toàn võ công" nhưng tại sao Nguyễn Huệ phải qua Tàu "ôm gối ôm chân", trong khi vua Miến là Hsinbyushin thì không?

Trong lễ nghi nhà Thanh cũng chưa từng thấy có cái kiểu cách nào gọi là “ôm gối”, "ôm ấp" mà những sử gia Việt Nam thường “tám” thêm là “như tình cha con” để gỡ gạc thể diện cho Nguyễn Huệ.

Sau khi ba quì chín lạy, rồi bò tới "ôm chân", "ôm gối". Quang Trung giả ma giả quỷ tung ra cái vụ "giả" rồi bản thân lại qua Tàu, rồi lại cầu hôn công chúa Tàu??

Mà cứ cho "giả vương" đi thì cái nhục ôm chân, ôm gối đó là thực.

Cái khúc sử này cần làm lại cho rõ, viết lại cho đúng, không để con cháu cứ bị lừa mãi.

Anh hùng công trạng gì thì thẳng thừng nhìn nhận, không có anh hùng giả ma giả quỷ, thực thực hư hư che đậy.

Các vua Việt phải nhận cầu phong là một nguyên tắc ngoại giao, nhưng Mạc Đăng Dung, Hồ Qúy Ly và Nguyễn Huệ là ba trường hợp vượt qua sĩ diện tối thiểu của dân tộc.

Việt nhận cầu phong Tàu kết thúc năm 1885 với hoà ước Thiên Tân giữa Pháp và Tàu thì đã chấm dứt vĩnh viễn quan hệ thượng quốc – chư hầu giữa Việt Nam với Trung Quốc.

Hòa ước Giáp Thân (Hòa ước Patenôtre) ký kết ngày 6-6-1884 xác lập chế độ bảo hộ của Pháp đối với Bắc Kỳ và Trung Kỳ (Nam Kỳ là thuộc địa).

Cái ấn "An Nam Quốc Vương" của nhà Thanh phong cho vua Gia Long bằng bạc mạ vàng, hình lạc đà ngồi bị hủy vào ngày 6-6-1884 tại Huế chấm dứt sự dính líu của Tàu vào Việt.

Vài dòng nhắc lại lịch sử.

"Ta khuyên cháu con ta còn tiếp tục làm người 

Làm người huy hoàng phải chọn làm người dân Nam 

Làm người ngang tàng điểm mặt mày của trần gian 

Hỡi những ai gục xuống ngồi dậy hùng cường đi lên".

FB. Thầy Quang English: TRONG LỊCH SỬ, NGA ĐÃ "BÀO" LÃNH THỔ CỦA TRUNG QUỐC NHƯ THẾ NÀO?

TRONG LỊCH SỬ, NGA ĐÃ "BÀO" LÃNH THỔ CỦA TRUNG QUỐC NHƯ THẾ NÀO?

Theo "Sử Trung Quốc" của Nguyễn Hiến Lê

Nước Nga từ đầu thế kỉ XVIII, sau khi Đại đế Pierre biến pháp, thành một cường quốc ở Bắc Âu, muốn tranh giành ảnh hưởng với các nước Tây Âu như Anh, Pháp; nhưng vì tiến sau hai nước này, mà cũng vì vị trí của non sông, không dễ gì kiếm được một lối thoát ra biển: Thoát ra Đại Tây Dương thì bị Anh chặn, thoát xuống Địa Trung Hải thì bị cả Anh lẫn Pháp chặn (eo biển Dardanelles bị họ kiểm soát), biển phía Bắc băng đóng quanh năm, chỉ còn một cách là ngoi qua phía Đông, vượt Sibérie mà ra Thái Bình Dương.

Khoảng giữa thế kỉ XVII, Nga đã tiến tới Hắc Long Giang bị Mãn Thanh chặn lại, hai bên kí với nhau điều ước Nertchinsk. Thời Đạo Quang nhân dịp Trung Hoa bị nội loạn và ngoại ưu, Nga tìm cách lấn thêm đất của Trung Hoa. Năm 1847, Nga hoàng phái Mursvier qua Đông Sibérie, kinh doanh ở Viễn Đông. Mursvier lập thêm nhiều đồn doanh ở miền Hắc Long Giang, cắm cờ Nga, nhận đất làm thuộc địa của Nga, rồi yêu cầu Thanh đình định lại biên giới. Năm 1855, Thanh đương bối rối về loạn Thái Bình, Niệm, Hồi, vì yêu sách của Anh, nên thỏa mãn tất cả các điều Nga xin, và kí của họ điều ước Ái Huy, nhường cho họ phía Bắc Hắc Long Giang, lại cho họ được quản trị chung với mình miền đông Ô Tê Lí Giang (Ussuri).

Năm 1860, Nga viện cớ đã làm trung gian giúp Thanh điều đình với Anh Pháp, xin được đền công, thêm vào điều ước Bắc Kinh 15 khoản nữa, mà những khoản chính sau đây:

 1. Miền Đông Ô Tê Lí Giang cho tới bờ biển thuộc hẳn về Nga, chứ không phải của chung Nga và Trung Hoa.

 2. Mở một nơi ở Tân Cương cho Nga lập thương điếm.

 3. Thương nhân Nga được tự do ra vào Bắc Kinh.

Người Trung Hoa cho hai điều ước đó là nhục nhã nhất. Không tốn một viên đạn, không mất một tên lính mà Nga chiếm thêm được trên 2.000.000 dặm vuông, cổ kim chưa có trường hợp ngoại giao nào kì cục như vậy. Từ đó phía Bắc Trung Hoa bị Nga uy hiếp, sau này gây ra biết bao tai họa cho dân tộc Trung Hoa, hiện nay vẫn chưa chấm dứt.

Đó là phía Đông Bắc, phía Tây Bắc, Nga cũng dùng mánh khóe mà xé được của Trung Hoa nhiều miền lớn.

Đầu đời Đạo Quang, ở Tân Cương, người Hồi nổi loạn, Nga nhân đó bắt Thanh phải định lại biên giới, và Thanh phải dâng họ trên 30.000 dặm vuông.

Tám chín năm sau, lại có loạn Hồi ở Thiểm Tây, Cam Túc, Nga lại buộc định lại biên giới, và mỗi lần như vậy, Nga lại xé được của Thanh một miếng.

Thấy dễ ăn quá, mà miếng nào cũng ngon cả, Nga lại càng tham, năm 1871 (đời Đồng Trị), mặc dầu chẳng có loạn gì cả, Nga cũng viện cớ để duy trì sự trị an ở biên cảnh, tiến quân vào I Lê (I-Li), tuyên bố “tạm chiếm I Lê, đợi khi nào Thanh đình có đủ khả năng thống trị miền đó thì sẽ trả lại”. Nga tốt bụng, như vậy Thanh lấy lẽ gì mà từ chối? Nhưng 7 năm sau 1878 (đời Quang Tự), Thanh đã bình định được Tân Cương rồi, xin Nga trả lại I Lê, Nga không chịu. Thanh phái một sứ thần qua Nga, Nga thản nhiên nuốt lời, bắt Thanh phải kí một điều ước gồm 18 khoản mà hai khoản chính là Thanh phải bồi thường quân phí 5.000.000 rúp (tiền Nga) cho Nga, và cắt nhượng Nga miền phú nguyên duy nhất của I Lê. Từ Hi Thái Hậu lúc đó cầm quyền, không chịu, chuẩn bị chiến tranh với Nga. Lần này Anh đứng giữa điều đình (nên hiểu là ép Thanh phải nhường) và sau 6 tháng đàm phán hai bên ký điều ước I Lê ở kinh đô Nga:

• Trung Quốc phải bồi thường 9 triệu rúp quân phí cho Nga.

• Cắt nhượng miền Tây I Lê cho Nga.

Vậy là bỗng dưng Trung Hoa mất trên 660.000 dặm vuông ở biên cương Tây Bắc. Nga trả cho Thanh một khu đất ở phía Nam, nhưng lại đòi thêm bốn triệu rúp. Đấy cũng vừa đấy.

Lạ lùng thay lũ cháu chắt của Khang Hi, Càn Long này, (cha ông) đã tiêu tốn bao nhiêu công của mới làm chủ được miền Tây Bắc đó, bây giờ nhường lại cho Nga cai trị. Y như bọn con nhà giàu tới thời suy, vung phí của cải tổ tiên cho mau hết, không hề tiếc.

(Hình chỉ có tính minh hoạ)

Jimmy Nguyen Nguyen: Mưu sâu kế hiểm

Mưu sâu kế hiểm

Trump đã phải xuống thang quân sự và bắt buộc phải ngồi vào bàn đàm phán với 10 điều kiện mà đất nước Iran anh dũng đưa ra. Sau khi hết lần này đến lần khác hăm he đưa Iran vào thời kỳ đồ đá. Nhân dân Iran kiên cường, sẵn sàng quyết tử cho tổ quốc quyết sưng. Đã đưa thân mình lấp… đầy các cơ sở quan trọng cũng như các cây cầu huyết mạch. Điều này khiến các phi công Mỹ quay đầu về nơi xuất phát vì không muốn vi phạm tội ác chiến tranh. Nội bộ nước Mỹ đang xào xáo vì cuộc chiến do Trump gây ra. Mỗi ngày chiến phí lên tới cả tỷ đô la, gây gánh nặng đè lên người đóng thuế Mỹ. Các dân biểu đang ủng hộ việc phế truất Trump ngay trong năm nay. Hàng triệu người biểu tình khắp nơi trong nước Mỹ. Mức ủng hộ chính quyền giảm rõ rệt và sẽ ảnh hưởng bầu cử giữa kỳ…Thế giới đang quay lưng với Trump. NATO đứng ngoài, Đức Giáo Hoàng chỉ trích. Lạm phát các nơi đều do nguyên nhân nguồn cung cấp dầu hạn chế. Mỹ đưa ông Vance, một người chưa có một kinh nghiệm về đàm phán là một ẩn ý của Trump. Giao khó khăn cho ông ta thay mình ký một hiệp ước đầu hàng. Mỹ muốn rút khỏi Trung Đông trong danh dự. Vance phải làm nhiệm vụ khó khăn này và lưu danh sử sách là một ứng cử viên tổng thống tiềm năng đã ký văn kiện  nhục nhã… Iran tuyên bố không biết thuỷ lôi rải ở đâu. Thực chất đây là lời răn đe rằng eo biển này là của Iran. Mọi tàu bè đều phải theo sự hướng dẫn, quản lý để được an toàn…. Bla, bla….

 Bình luận trên là tui tổng hợp của mấy báo mạng VN cũng như các YouTuber đang nổi lềnh bềnh. Nói y như thật. Nghe đã tai nhất là ông Tần N. Nghe chưa đủ. Phải vô đọc comments mới sướng. Nói chung, VN ta vẫn còn mang mặc cảm… “nước nhỏ”. Khi thấy “thằng lớn” uýnh “thằng nhỏ” là nhào vô binh thôi. Cầu cho Mỹ cút Do Thái nhào. Tự hào thắng Mỹ. Đâu biết “thằng Mỹ” mà sụp tiệm thì “thằng ta” ăn bo bo tiếp (nhiều bò chưa từng ăn bo bo).

Thật ra Mỹ đang đứng trên đầu cha người ta. Muốn làm gì thì làm với triết lý “kẻ mạnh luôn luôn đúng”. Hoặc có thể nói ngược lại : muốn đúng phải mạnh. Còn yếu ớt thì ta “uốn dẻo”. Gió chiều nào theo chiều ấy thì giữ được nồi cơm. Ở đó mà lý sự!

Ra đời mới biết đồng tiền là quan trọng. Nói theo kiểu “vĩ mô” hơn là “dòng tiền” chảy vô đâu?. Cứ xem các thị trường chứng khoán. Tiền đổ vô hay rút ra là biết. Mỗi ngày hỏi Chat GPT nó trả lời liền. Dạ dạ, dạo này nó đổ vô Mỹ. Mua các cổ phiếu Mỹ để đó. Dù có lên có xuống nhưng chắc chắn có lời. Cổ phiếu cũng là lá phiếu. Tui ở Úc đoán mò cũng trúng. Bầu cử giữa kỳ đảng CH thắng áp đảo, thắng tuyệt đối. Nếu thị trưởng chứng khoán cứ như hiện nay. Tiền là tất cả. Có tiền nói vạn người nghe. Mỗi ngày cả thế giới hóng xem “người khùng” Donal J Trump “Twitter” (chim hót) những gì trên Truth Social. Chớ Putin hay Tập đã chìm vào quên lãng.

Tựa bài “mưu sâu…” là nói ông dượng. “Sâu” cỡ nào?. Từ mấy chục năm trước khi “công tử Trump” với khuôn mặt “ngây thơ” (cụ). Ông đã nói về Iran rồi. Ý rằng nếu “em” làm tông tông thì sẽ làm gì? (lấy dầu hay chiếm cái đảo K của nó. Lúc ấy Iran chưa có chương trình nguyên tử). Ủ mưu cả mấy chục năm đúng là chỉ có Trump. Rất may ổng là Mỹ rặt. Nghĩa là việc ông làm, dẫu sao cũng nghĩ đến lợi ích dân Mỹ trước. Phe đảng (tài phiệt) của ổng sau. Phàm điều gì làm lợi cho dân (rồi ta kiếm chút cháo) mới được lâu dài và bền vững. Người khôn là như vậy.

Nhớ năm ngoái, khi vừa “lên ngôi”, là King Trump đến thăm Ả Rập Saudi liền. Họ trải thảm… tím từ phi trường đến dinh thự để tiếp đón. Đầu óc chim sẻ như tui chỉ đoán là ông kêu gọi đầu tư hay kêu họ tăng sản lượng dầu là cùng. Đâu biết rằng cả tháng nay. Họ có đường ống Đông Tây. Bơm một ngày bảy triệu thùng với mức giá… tương đương 14 triệu thùng. Đó! Trung thành với Trump giờ có kết quả. Biden hồi đó muốn thăm Saudi mà họ không thèm tiếp. Bà thủ tướng “thảo mai” (Nhật). Hổm rày kiêm luôn nghề …”bán dầu”.  Kiếm được hợp đồng với Úc rồi. Cũng nhờ bà ủng hộ Trump hết mình. Tàu dầu các nơi giờ lũ lượt đến Texas. Đi xa một chút mà chắc ăn. Đi gần có ngày nổ tàu hay mất hai triệu đô tiền “mãi lộ” cũng vậy thôi. Nhìn bản đồ thì ta thấy Châu Âu mua dầu Mỹ hay mua từ bến tàu Yanbu (Biển Đỏ) là tiện lợi. Các nước Châu Á mua của Nhật. Lòi ra anh Trung Cộng với Ấn Độ là khóc tiếng Mán nếu cái eo biển còn lộn xộn. Hai anh này ghét Trump xương tuỷ.

Khi viết bài này thì nghe tin Mỹ điều hai chiến hạm vào vùng vịnh. Đã đi qua eo biển. Trump đéo sợ thằng nào. Ngon bắn đi. Để biết ai là “mõm”. Để xem cánh Đông Lào bình lựn tiếp cái gì. Ngay cả bác TL coi vậy mà biết điều. Trump hô một tiếng là có bác liền. Kêu zero thuế là làm liền, kêu đóng một tỷ là có ngay. Không phải nịnh bợ gì Mỹ. Mà “phù thịnh chớ ngu gì phù suy”. Tất cả là… “dòng tiền”. Khi đồng đô la ngửi thấy… thơm. Thì nó vẫn là chân lý.