Nguyên Quang

🇵🇱BA LAN — QUỐC GIA MÀ NĂM 1990 CÒN NGHÈO HƠN UKRAINE, NAY NGANG TẦM NHẬT BẢN  Có một câu hỏi mà Armenia và Ukraine đang tự hỏi mỗi ngày: "Liệu chúng tôi có thể thoát khỏi quỹ đạo Nga và thực sự thịnh vượng không?" Câu trả lời đã có từ lâu. Nó mang tên Ba Lan. Năm 1990, tổng GDP của Ba Lan là 66 tỷ USD — thấp hơn Ukraine. Đến năm 2026, con số đó đã đạt 1,1 nghìn tỷ USD — tăng gần 17 lần trong vòng 36 năm, lớn hơn tổng GDP của 14 quốc gia Đông Âu cộng lại. Năm 2026 thu nhập bình quân đầu người tính theo sức mua PPP của Ba Lan là 59.792USD/người — ngang tầm với Nhật Bản là 59.207USD/người. Nhà kinh tế học Mỹ Noah Smith gọi Ba Lan là: "Kỳ tích kinh tế vĩ đại thứ hai của thời hiện đại, chỉ sau Hàn Quốc." Nhưng đây không phải là may mắn. Đó là kết quả của những quyết định dũng cảm đến mức gần như điên rồ. Tháng 1/1990, ngay sau khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ, Bộ trưởng Tài chính Leszek Balcerowicz thực hiện chương trình cải cách nổi tiếng được gọi là **"liệu pháp s...

Mỹ vừa mở cánh cửa chiến tranh nơi máy móc tự chọn mục tiêu +Ngày 21-4-2025, trước các nhà đầu tư và giới quân sự Mỹ, Giám đốc điều hành Lockheedmartin, Jim Taiclet mô tả một cảnh tượng từng nằm trong phim khoa học viễn tưởng, hàng chục máy bay không người lái lao tới cùng lúc, trí tuệ nhân tạo tự tính toán đường bay, tự phân biệt mục tiêu thật giả, rồi chọn cách tiêu diệt mà không cần con người bóp cò. 🛑Khi chiếc máy bay giá 500 USD làm cả thế giới run tay +Tên của hệ thống ấy là Sanctum. Cùng lúc, Lockheed Martin cũng công khai MORFIUS, loại vũ khí phát xung vi sóng công suất cao để “đốt cháy” hệ thống điện tử của bầy máy bay không người lái đang áp sát căn cứ quân sự Mỹ. +Những gì đang diễn ra cho thấy một bước đi lớn, chiến tranh hiện đại đang rời khỏi thời đại “đạn đấu đạn”, chuyển sang thời đại “thuật toán đấu thuật toán”. +Cuộc chiến tại Ukraine đã khiến nhiều tướng lĩnh Mỹ mất ngủ. +Năm 2022, nhiều chuyên gia quân sự phương Tây vẫn tin xe tăng, pháo phản lực và chiến đấu cơ sẽ...

KIEVAN RUS. 2026/05/31 Kievan Rus, đó là tên của một tộc người sống ở vùng đất rộng lớn phía Đông châu Âu và Bắc châu Á bao gồm Ukraine, Belarus và Nga ngày nay. Họ là một tộc người và có chung một ngôn ngữ Slav cổ, các khác biệt chỉ là yếu tố vùng miền giống như tiếng Bắc, Trung và Nam ở ta mà thôi. Như tên gọi của tộc người này đã cho ta thấy rõ trung tâm của dân tộc này là Kyiv và những vùng lân cận thuộc Ukraine hiện nay chứ không phải là Nga. Kể cả những người dốt nhất về lịch sử thì ai cũng nhớ rõ thế kỷ thứ 13 quân Nguyên Mông đánh chiếm Đại Việt ta ba lần. Cả ba lần đều bị thua, đó là thời nhà Trần, khi mà Đại Việt mới chỉ tới quãng Đèo Ngang thuộc Hà Tĩnh hôm nay. Cùng thời gian ấy, Đại Công Quốc Kievan Rus rộng lớn thất bại hoàn toàn ngay ở trận đánh thứ hai của Nguyên Mông. Đó là dấu ấn lớn nhất trong lịch sử người Kievan Rus xưa mà ngày nay ta gọi là Ukraine, Belarus và Rasiya (Россия). Năm 1237 tới 1240, quân đội Mông Cổ do Bạt Đô, cháu nội Thành Cát Tư Hãn đã san phẳng Ki...

Brazil và ngày mafia phát lương thay chính phủ +Brazil đang chứng kiến một kiểu phân rã nguy hiểm, hơn 80 tổ chức mafia len vào 27 bang, kiểm soát từ ma túy, vàng lậu đến xe buýt và nhiên liệu. Ở nhiều khu ổ chuột Rio de Janeiro, người dân nhận internet, thức ăn và “công lý” từ các tay súng thay vì chính quyền. Khi mafia phát lương, phát luật và phát cả niềm tin, một quốc gia bắt đầu xuất hiện vết nứt từ bên trong. 🛑Khi xe bọc thép tiến vào khu ổ chuột +Tháng 10-2025, tại Rio de Janeiro, đoàn xe bọc thép của quân đội Brazil tràn vào các khu dân nghèo dưới chân núi như một cuộc hành quân ở Trung Đông. Trên bầu trời, máy bay không người lái quần thảo. Dưới những con hẻm chằng chịt dây điện, các tay súng đeo súng trường đứng gác như lính biên phòng. +Brazil từng quen với bạo lực. Nước này có hơn 203 triệu dân và nhiều thập niên chìm trong nạn buôn ma túy. Nhưng điều làm giới an ninh lo ngại hiện nay nằm ở tốc độ biến đổi của các tổ chức tội phạm. Chúng không còn là những băng nhóm đường ...

- Tạ Duy Anh - QUYỀN ĐƯỢC NÓI (Nhân rất nhiều chuyện liên quan đến viết và phát ngôn). Trong một cuộc phỏng vấn diễn ra khoảng năm 2004, thủ tướng sắp mãn nhiệm của Singapore lúc bấy giờ là ông Goh Chok Tong đã lấy thành tích thu nhập đầu người ở Singapore gần 30.000 USD một năm để phản bác lại các quy kết đất nước ông hạn chế quyền tự do ngôn luận và hội họp của công dân. Ý của ông Goh: Giữa việc mất một chút tự do, với mức thu nhập lớn như vậy giữa một thế giới còn nhiều nghèo đói, chắc chắn rất đáng để quý vị đánh đổi? Quả là rất khó bác bỏ, nếu chúng ta biết, tại thời điểm 2004 GDP đầu người  của Trung Quốc là gần 1300  USD, Việt Nam khoảng hơn 500 USD trong khi mức độ "đánh đổi" của công dân ở hai quốc gia sau còn có phần lớn hơn! Tôi đã đến Singapore và tận mắt thấy, tai nghe từ miệng người dân, khi họ thể hiện lòng biết ơn chính quyền, đặc biệt với ông Lý Quang Diệu. Phần lớn là tình cảm thật, tôi tin thế. Tuy nhiên, nếu tinh ý, vẫn thấy gợn lên trong họ sự gượng gạo, ...

Link: https://www.facebook.com/share/p/18kAuhyx2f/ ĐỊA CHÍNH TRỊ THEO QUÊ QUÁN TẠI TRUNG QUỐC: TẠI SAO CÁC ĐÔ THỊ LỚN LẠI VẮNG BÓNG? Trong văn hóa chính trị Trung Quốc, "quê quán" - tịch quán (籍贯) - không phải là nơi sinh mà là quê nội theo dòng phụ hệ, ghi vào lý lịch Đảng dựa trên hồ sơ đăng ký gia đình và được dùng nhất quán trong tiểu sử lẫn báo chí nhà nước. Một chính trị gia có thể chưa đặt chân đến tỉnh gốc lần nào trong đời, nhưng toàn bộ hệ thống vẫn tính ông ta là "người tỉnh đó". Tịch quán vừa là dữ liệu hành chính, vừa là căn tính chính trị được xây dựng có chủ đích - và chính sự dịch chuyển giữa hai chiều này tạo ra những nghịch lý thú vị nhất trong bức tranh địa lý quyền lực Trung Quốc. Hệ quả thống kê của quy tắc này cũng rất rõ: các đô thị lớn là nơi sinh thực tế của phần lớn giới tinh hoa chính trị, nhưng toàn bộ dòng chảy quyền lực đó - về mặt lý lịch - được tính trả về cho các tỉnh lẻ gốc. Tập Cận Bình sinh ra tại Bắc Kinh, nhưng lý lịch chính thứ...