Ngô Nhật Đăng: HITLER, POLPOT VÀ LÃNH TỤ TỐI CAO

HITLER, POLPOT VÀ LÃNH TỤ TỐI CAO

- Ngô Nhật Đăng -

Phương Tây tê liệt khi chứng kiến Khmer Đỏ tàn sát một phần tư dân số Campuchia. Và chỉ được quân đội Việt Nam cứu giúp sau vài năm Mỹ rút khỏi Đông Nam Á. Tuy nhiên:

Iran hiện nay cũng tương tự, các giáo sỹ tông phái 12 đã tàn sát người dân của mình cho đến khi Trump ném bom và hiện phong tỏa cho đến khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn vĩnh viễn mà không cần đổ quân như Việt Nam từng làm. 

Các phương tiện truyền thông thổ tả và đám não ngắn không muốn ám chỉ rằng Hệ tư tưởng Hồi giáo Mười Hai tông đồ có bất kỳ trách nhiệm nào đối với hành vi của chính phủ Iran. Có một lý do đen tối hơn : Đó là tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt đạo đức nảy sinh khi thừa nhận bản chất thực sự của những người theo phái Mười Hai tông đồ.

Những người theo phái Twelver khác với  Quốc xã và Angkar vì họ thực sự muốn một ngày tận thế ngay bây giờ, và tin rằng "Imam ẩn danh" của họ sẽ không xuất hiện nếu không có sự kiện Thời kỳ Tận thế diễn ra. Đây là sự biện minh của họ cho việc phá hủy Jerusalem, cùng với phần còn lại của Israel, và tất nhiên, chiến tranh hạt nhân. Xin hãy tin các giáo sĩ: nếu họ có vũ khí hạt nhân, họ sẽ sử dụng chúng, ngay lập tức.

Khi tổng thống Trump và hội đồng chiến tranh của ông được thông báo rằng Iran đã tích trữ đủ uranium làm giàu 60% để chế tạo 10 hoặc 11 quả bom, đó là tất cả thông tin họ cần để tiến hành một cuộc tấn công phủ đầu.

Bất cứ ai có chút lý trí đều biết rằng mối đe dọa thực sự sắp xảy ra . Bất kỳ chính trị gia nào tranh luận ngược lại đều ngu ngốc, thiếu hiểu biết hoặc không trung thực về mặt trí tuệ. Đám não ngắn gốc Mít thì có cả 3 - Đám này không đủ tư cách nói chuyện chính trị vì mù loà lịch sử - họ chưa bao giờ tìm hiểu cái giá phải trả của thế hệ chúng tôi trong việc cứu một dân tộc hiền lành dễ mến khỏi hoạ diệt chủng bởi chính những đồng bào của họ. Và Trump đã học được bài học Việt Nam, ông tiết kiệm xương máu thanh niên Mỹ nhưng vẫn tiêu diệt được kẻ ác.

Người Iran nổi tiếng với việc kéo dài các cuộc đàm phán hàng tháng, thậm chí hàng năm. Họ đàm phán để câu giờ, và họ đã có được cả thời gian lẫn tiền bạc từ các nhà đàm phán thời Obama. Bây giờ, họ đang rất muốn đạt được một thỏa thuận, bất kỳ thỏa thuận nào.

Nhưng đây là Donald Trump. Rất giỏi duy trì một kiểu hiện trạng nhất định làm cho đối thủ khó chịu và công chúng thấy thoải mái.

Trump chơi golf nhiều nhất có thể, nên chắc chắn ông ấy biết về việc "được phép đánh lại" - được phép đánh thêm một cú nữa mà không bị phạt sau khi đánh hụt một cú đánh tệ. Khi nói đến đàm phán với các giáo sĩ Hồi giáo và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, ông ấy áp dụng chiến thuật "mullah-gan", kéo dài cuộc đàm phán vượt xa những gì hầu hết mọi người trông đợi.

Hoa Kỳ đã tạo ra một thế bế tắc hoàn hảo: giữ cho eo biển Hormuz mở cửa với quyền tự do đi lại đến và đi từ mọi cảng không thuộc Iran, đồng thời duy trì lệnh phong tỏa hiện tại đối với Iran ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Tiếp tục đàm phán một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn với Iran, nhưng kiên quyết rằng lệnh phong tỏa của Mỹ phải tiếp tục cho đến khi Iran đồng ý với mọi yêu cầu của Hoa Kỳ, bằng văn bản. Trump có thể đưa ra một danh sách dài đến vô tận các chi tiết để có thể thảo luận không ngừng, mỗi lần lại đưa ra một yêu cầu mới. Ông ấy có thể kéo dài nó hàng tháng nếu muốn.

Không có nguồn thu từ dầu mỏ và không có ngân hàng nước ngoài để sử dụng, Iran sẽ phá sản trong vài tuần. 

Hoa Kỳ sẽ tiếp tục gây áp lực, bởi vì Tổng thống Trump thực sự muốn tước bỏ mọi quyền lực khỏi tay những người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan, ngay cả khi ông ấy không nói ra điều đó. Ông ấy biết rằng đó là cách duy nhất để giải quyết vấn đề, không chỉ cho chúng ta mà còn cho con cháu chúng ta và các thế hệ sau nữa.

Iran thực sự là "kẻ thù lớn nhất" của thế giới hiện nay, tàn bạo không kém gì Đức Quốc xã trong Thế chiến II.

Những người theo giáo phái Twelver khác với Đức Quốc xã ít nhất ở một điểm: Không giống như Đức Quốc xã, những kẻ muốn thống trị và chiếm đoạt chiến lợi phẩm, những người theo giáo phái Twelver tin rằng cái chết của chính họ sẽ mang lại chiến thắng và đưa họ đến Thiên đường, nơi họ có thể tiếp tục hãm hiếp những trinh nữ mà họ chưa hành quyết. Allah đã phán rằng trinh nữ không thể bị hành quyết, vì vậy họ thường xuyên bị hãm hiếp nhiều lần trước khi bị hành quyết.

 Đây là một tập tục đã tồn tại ở Iran hàng thập kỷ nay. Vị thần của các giáo sĩ Hồi giáo vừa thù hận vừa khắt khe. Luật lệ của nó phải được tuân thủ.

Trump thực sự giỏi hơn họ, và hệ tư tưởng của họ đáng bị tiêu diệt.

NGUYÊN VĂN MỘT BÀI BÁO CỦA TRUNG QUỐC

NGUYÊN VĂN MỘT BÀI BÁO CỦA TRUNG QUỐC

Từ UnveiledChina, như sau:

“Trung Quốc vừa đề nghị Việt Nam cùng thỏa thuận mà họ đã đưa ra cho Kenya, Indonesia và Lào. Hãy hỏi những quốc gia đó xem điều đó đã diễn ra như thế nào.

Tuần này, Chủ tịch Tập Cận Bình đã gặp Tổng Bí thư Tô Lâm, người mới nhậm chức của Việt Nam, và đề nghị các khoản vay, công nghệ, cùng xây dựng đường sắt như một "điểm sáng mới" trong quan hệ song phương. Việt Nam đã ký 32 văn kiện hợp tác, bao gồm nghiên cứu khả thi về đường sắt. Bắc Kinh gọi đó là quan hệ đối tác chiến lược. Chiến lược này giờ đây trông quen thuộc rồi.

Đây là những gì chiến lược đó thực sự mang lại. Kenya đã nhận khoản vay 3,2 tỷ USD từ Trung Quốc cho tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn, với 90% được tài trợ bởi Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc. Nó được hứa hẹn sẽ cắt giảm chi phí logistics 40%. Ngày nay, Kenya chi hơn 1 tỷ USD mỗi năm chỉ để trả lãi nợ, gánh khoản gốc 741 triệu USD nợ các ngân hàng Trung Quốc chỉ riêng cho giai đoạn 2025-2026, và IMF đã phân loại Kenya ở mức rủi ro cao về căng thẳng nợ. Tuyến đường sắt chỉ vận chuyển khoảng một phần tư lượng hàng hóa dự kiến.

Indonesia chọn khoản vay của Trung Quốc thay vì đề nghị lãi suất 0,1% từ Nhật Bản cho tuyến đường sắt cao tốc Jakarta-Bandung. Khoản vay Trung Quốc có lãi suất 2%. Tuyến đường khai trương năm 2023 và trung bình chỉ chở 16.400 hành khách mỗi ngày so với dự kiến 77.000. Chính phủ giờ đang đàm phán tái cơ cấu nợ với Bắc Kinh. Lào nhận thỏa thuận đường sắt Boten-Vientiane trị giá 6 tỷ USD. Đến năm 2024, nợ nước ngoài của nước này đạt 130% GDP, lạm phát vượt 40%, và đồng tiền sụp đổ.

Các quốc gia đang phát triển giờ nợ Trung Quốc ít nhất 1,1 nghìn tỷ USD các khoản nợ chưa thanh toán liên quan đến những thỏa thuận kiểu này.

Các khoản vay của Trung Quốc đi kèm với nhà thầu Trung Quốc, lao động Trung Quốc, thiết bị Trung Quốc, điều khoản Trung Quốc, và các hợp đồng thường được giữ bí mật với chính quốc hội của nước chủ nhà. Cơ sở hạ tầng được xây dựng. Nợ thì vẫn còn đó. Đòn bẩy thì chuyển giao một cách lặng lẽ.

Việt Nam là một quốc gia tự hào đã đấu tranh cho chủ quyền qua hàng thế kỷ, bao gồm cả chống lại chính Trung Quốc. Nước này xứng đáng đặt một câu hỏi trước khi ký bất cứ thứ gì: ai thực sự hưởng lợi nhiều nhất khi khoản vay đến hạn trả?”

msn.com/en-us/news/wor… 

#Vietnam #China #BeltAndRoad #BRI #DebtTrap #CCP #Geopolitics #Infrastructure #SoutheastAsia #XiJinping

Phạm Phú Thép: Việt Nam sẽ có kỳ tích sông Hồng

- Phạm Phú Thép -

Hôm qua, quan hệ Việt Nam và Hàn Quốc đã nâng lên một tầm cao mới, kim ngạch thương mại song phương hai nước lên đến 150 tỷ Usd vào năm 2030. Một con số quá ấn tượng đưa hai nền kinh tế không chỉ hợp tác đơn thuần mà thành hai nền kinh tế "cộng sinh", đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao.

Đặc biệt là Hàn Quốc đang hướng đến đầu tư công nghệ nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2. 

Hai bên đang cùng nhau: "Nương tự về kinh tế- Chung sức về thể thao- Thấu hiểu về văn hóa- Chia sẻ về tầm nhìn".

Nhân sự kiện nay, Thép xin đăng lại tút xưa: 

"Việt Nam sẽ có kỳ tích sông Hồng"

Việt Nam và Hàn Quốc đặt quan hệ ngoại giao từ năm 1992. Xưa ta hay gọi là Nam Triều Tiên, khi đặt quan hệ bên bạn yêu cầu ta gọi cho đúng tên là Đại Hàn dân quốc (Hàn Quốc). Tuy có ngại với Bắc Triều Tiên tý nhưng Việt Nam cũng phải gọi Nam Triều Tiên là Hàn Quốc.

10 năm trở lại đây quan hệ Việt Hàn gắn chặt và trở nên mật thiết

Hàn Quốc gia tăng sự hiện diện tại Việt Nam trên 2 lĩnh vực kinh tế và văn hóa.

Kinh tế thì những công ty lớn của Hàn Quốc như Samsung, LG, KiA... xem Việt Nam là thị trường đầu tư số 1 ở châu Á. Năm 2019, Hàn Quốc là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam sau Trung Quốc và Mỹ. Năm 2019, Samsung tuyển chọn tại Việt Nam 160 ngàn người, 50% điện thoại thông minh của Samsung cung cấp cho thế giới được sản xuất tại Việt Nam. Hiện nay, làn sóng chuyển dịch đầu tư vào Việt Nam thay thế các nhà xưởng tại Trung Quốc đang diễn ra mạnh mẻ, nhất là công nghệ bán dẫn, chíp.

Có khoảng 160 ngàn người Hàn Quốc sinh sống tại Việt Nam với 8.000 công ty Hàn Quốc hoạt động tại Việt Nam tính theo thống kê năm 2019.

Năm 2019, có 18 triệu du khách đến Việt Nam thì trong đó cao nhất là Trung Quốc 5,8 triệu người và thứ hai là Hàn Quốc 4,3 triệu người, thứ 3 là Nhật với 950 ngàn người.

Chuyến bay thương mại Việt Hàn tần suất 618 chuyến bay/ tuần trong khi đó Nhật là 157 chuyến/tuần.

Về văn hóa thì phong cách giới trẻ Việt Nam có nhiều cái bắt nguồn từ Hàn Quốc từ thời trang, phim ảnh, ca nhạc đến cả món ăn. Kể cả thần tượng trẻ tuổi. Nó ảnh hưởng đến Việt Nam rất lớn minh chứng là trong bóng đá và nhóm nhạc trẻ biểu diễn hôm qua.

Trong 10 năm từ 2010 đến 2020 có khoảng 100.000 phụ nữ kết hôn với nam giới Hàn Quốc bình quân mỗi năm là 10 ngàn cuộc hôn nhân gái Việt trai Hàn.

Vấn đề lớn nhất giữa hai nước đang tìm cách tháo gỡ xoa dịu nỗi đau của quá khứ là dưới thời tổng thống Park Chung Hee, Hàn Quốc tham gia vào cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Bắt đầu là gửi lực lượng phi chiến đấu gồm  đội quân y  tế nhưng từ năm 1964, chiến tranh leo thang Hàn Quốc đã cử lữ đoàn chiến dấu 10 ngàn lính vào Việt Nam năm 1965. Tính đến năm 1973, khi ngừng bắn thì Hàn Quốc gửi trên 320 ngàn lính đến Việt Nam. Đội quân Hàn bới danh nghĩa là lính đánh thuê cho Mỹ. 

Lính Hàn đã gây 13 cuộc thảm sát lớn giết hại người dân vô tội. Mỗi vụ thảm sát làm chết 100 dân thường, 1 vụ  làm chết 500 dân thường. 

Điều nữa là trong chiến tranh lính Hàn đã cưỡng bức phụ nữ Việt và để lại thế hệ thứ 2, những đứa trẻ này họi là "con lai Đại Hàn" tính tổng cộng có khoảng gần 30 ngàn đứa trẻ sinh ra trong cuộc chiến.

Và với chủ trương của hai nước hai vấn đề trên là quá khứ và tìm cách tháo gỡ dần dần, còn quan điểm đối ngoại là Hướng tới tương lai không khơi dậy nỗi đau thương của quá khứ.

Và quan điểm này xuyên suốt đến tận ngày hôm nay. Mối quan hệ Việt Hàn ngày càng phát triển.

Theo quan điểm Thép đây là một đường lối tư duy ngoại giao cực kỳ hiện đại. Nếu ta vẫn ôm nỗi đau quá khứ thì các mối quan hệ với Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Anh, Mỹ hay Cam pu chia... sẽ như thế nào. Vì họ là các nước đã xâm lược, gây chiến với Việt Nam.

Giới trẻ đã xoa dịu nỗi đau đó. Văn hóa đã xóa đi những khoảng cách hận thù. 

Muốn phát triển phải nhìn về phía trước. Ôm thù hận và nỗi đau quá khứ không còn phù hợp với xu thế thời đại nữa.

Và chính Hàn Quốc đã xóa hận thù bắt tay với Nhật Bản để tạo nên những thành quả kinh tế vượt bậc. 

Và cả thế giới phải khâm phục Hàn Quốc trong sự phát triển thần kỳ dưới thời Tổng thống Pắc Chung Hy đã biến Hàn Quốc một nền kinh tế nghèo đói lạc hậu thành cường quốc của Đông Á và của cả thế giới. 

Thủ tướng Lý Quang Diệu từng nói với Thủ tướng Võ Văn Kiệt rằng, các anh có thể học tập mô hình Hàn Quốc và Đài Loan trong việc phát triển kinh tế vì có nhiều yếu tố tương thích. 

Chủ tịch nước Tô Lâm  đã nói, Hàn Quốc có Kỳ tích sông Hàn (sông Hán giang) thì Việt Nam sẽ có kỳ tích sông Hồng. 

PPT

#quanhe #hanquoc

FB. Cu Làng Cát: Từ Shiraz đến Buenos Aires kiến trúc sư của mạng lưới khủng bố nhà nước

Từ Shiraz đến Buenos Aires kiến trúc sư của mạng lưới khủng bố nhà nước

Ngày 1-3-2026, Ahmad Vahidi, cựu chỉ huy đầu tiên của Lực lượng Quds, cựu Bộ trưởng Quốc phòng, cựu Bộ trưởng Nội vụ chính thức trở thành Tư lệnh tối cao Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). 

Người đàn ông nằm trong danh sách truy nã đỏ của Interpol vì vai trò trong vụ đánh bom AMIA Argentina 1994, nay nắm trong tay bộ máy quân sự hùng mạnh nhất Iran, giữa lúc đất nước đang kiệt quệ sau chiến tranh và nhân dân mệt mỏi với những lời kêu gọi “Cái chết cho nước Mỹ”.

Vahidi không phải là một tướng lĩnh thông thường. Ông là sản phẩm thuần của Cách mạng Hồi giáo 1979, một kiến trúc sư đã xây dựng từ những năm 1980-1990 mạng lưới “xuất khẩu cách mạng” bằng bom mìn, ám sát và các nhóm ủy nhiệm (proxy). 

Trước khi Qassem Soleimani nổi tiếng, Vahidi đã là người đặt nền móng cho cái gọi là “Trục Kháng cự” một hệ thống gây chiến tranh ủy nhiệm khiến Trung Đông chảy máu suốt bốn thập kỷ. 

Giờ đây, ở tuổi 68, ông không chỉ chỉ huy IRGC mà còn là một trong những tiếng nói quyết định liệu Iran có ký hòa ước thực sự hay tiếp tục đẩy khu vực và chính nhân dân mình vào vòng xoáy mới. 

Lịch sử của ông là cuốn sổ cái ghi chép bằng máu, máu của người Argentina, máu của lính Mỹ, máu của dân thường Lebanon, Yemen, Syria, và máu của chính người Iran.

Bằng chứng rõ ràng và tàn khốc nhất là vụ đánh bom AMIA ngày 18 tháng 7 năm 1994 tại Buenos Aires, Argentina. Một quả bom xe tải nổ trước trung tâm cộng đồng Do Thái AMIA, giết chết 85 người (bao gồm nhiều trẻ em) và làm bị thương hơn 300 người. Đây vẫn là vụ khủng bố đẫm máu nhất lịch sử Argentina. 

Các công tố viên Argentina, sau điều tra kéo dài, cáo buộc chính quyền Iran đứng sau, với Vahidi khi ấy là chỉ huy Quds tham gia cuộc họp phê duyệt kế hoạch năm 1993. Ông bị xác định là một trong những “kẻ đứng đầu”. Interpol phát hành truy nã ông từ năm 2007. Đến năm 2026, Argentina vẫn duy trì lệnh bắt giữ, thậm chí chỉ định toàn bộ IRGC là tổ chức khủng bố. Công tố viên đặc biệt Sebastián Basso tiếp tục yêu cầu truy tố Vahidi cùng các nghi phạm khác. Iran luôn phủ nhận, nhưng hồ sơ của công tố viên Alberto Nisman (bị sát hại năm 2015) và tài liệu tình báo Mỹ, EU đều chỉ thẳng vào ông.

Không dừng lại ở Nam Mỹ, Vahidi bị liên hệ với vụ đánh bom doanh trại lính Mỹ tại Beirut năm 1983, khiến 241 thủy quân lục chiến Mỹ thiệt mạng, một trong những thảm kịch quân sự nặng nề nhất của Mỹ sau Thế chiến II. 

Năm 1996, vụ nổ bom Khobar Towers tại Saudi Arabia giết chết 19 lính Mỹ và làm bị thương hàng trăm người. Năm 2008, tấn công Đại sứ quán Mỹ ở Yemen cũng nằm trong chuỗi hoạt động mà các nhà phân tích quy trách nhiệm cho mạng lưới do Vahidi xây dựng. 

Theo một số ước tính từ nguồn Mỹ, các hoạt động khủng bố do Iran hậu thuẫn trong 40 năm qua đã trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra cái chết của gần 1.000 công dân Mỹ.

+Những con số ấy không phải là ngẫu nhiên. Chúng là kết quả của một chiến lược có chủ đích, sử dụng proxy để tránh đối đầu trực tiếp, đồng thời lan tỏa ảnh hưởng và ý thức hệ “Death to America”. Vahidi chính là người đã biến ý thức hệ ấy thành công cụ chiến tranh thực tế, với Quds Force làm trung tâm.

Trung Đông hóa thành biển máu di sản proxy wars và hàng trăm nghìn nạn nhân

Vai trò của Vahidi không dừng ở các vụ đánh bom riêng lẻ. Ông là một trong những người kiến tạo “Trục Kháng cự”, hệ thống proxy mà Iran dùng để thống trị khu vực mà không cần đưa quân chính quy ra mặt trận. Hậu quả là Trung Đông trở thành bãi chiến trường kéo dài, với hàng trăm nghìn người chết.

Tại Lebanon, Hezbollah, “viên ngọc quý” của Quds Force nhận vũ khí, huấn luyện và tài trợ từ Iran. Các cuộc xung đột với Israel năm 2024-2025 và sau đó đã khiến hàng nghìn dân thường Lebanon và Israel thiệt mạng, hàng trăm nghìn người phải di tản. 

Tại Syria, Iran chi hàng tỷ đô la, cử hàng nghìn cố vấn Quds cùng proxy để cứu Bashar al-Assad. Cuộc nội chiến kéo dài hơn thập kỷ cướp đi hơn 600.000 sinh mạng, trong đó hàng chục nghìn dân thường chết dưới bom đạn của lực lượng do Iran hỗ trợ.

Tại Yemen, Houthis được Tehran vũ trang và chỉ đạo biến Biển Đỏ thành vùng nguy hiểm, tấn công tàu bè quốc tế và gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn nhất thế kỷ 21. 

Theo số liệu Liên Hợp Quốc, chiến tranh Yemen khiến hơn 377.000 người chết vì giao tranh, nạn đói và bệnh dịch. Hàng triệu người khác rơi vào cảnh thiếu đói triền miên. Tại Iraq, các nhóm dân quân Shiite do Quds hậu thuẫn đã gây bất ổn, tấn công lực lượng Mỹ và góp phần vào vòng xoáy bạo lực giáo phái.

Tất cả những dòng máu ấy đều chảy từ kho vũ khí, tiền bạc và chỉ đạo chiến lược mà Vahidi đã thiết kế từ những năm 1990. IRGC dưới ảnh hưởng của ông kiểm soát từ 30-50% nền kinh tế Iran qua các tập đoàn khổng lồ, dùng nguồn lực quốc gia để nuôi dưỡng chiến tranh ủy nhiệm thay vì phát triển đất nước. 

Kết quả là Iran ngày càng cô lập, kinh tế kiệt quệ, rial mất giá thê thảm, lạm phát phi mã, trong khi hàng triệu người Iran phải sống trong nghèo đói và tuyệt vọng.

Chiến tranh 2026 càng làm lộ rõ cái giá. Hàng nghìn người Iran chết, hạ tầng bị tàn phá nặng nề, kinh tế thiệt hại hàng trăm tỷ đô la. Và Vahidi, thay vì suy ngẫm, lại được đưa lên để tiếp tục con đường cứng rắn.

Trở về Tehran đàn áp đồng bào và quyền lực tối thượng giữa đống tro tàn

Nếu ở nước ngoài Vahidi là kiến trúc sư khủng bố, thì ở trong nước ông là người thực thi đàn áp tàn bạo. Từ năm 2021 đến 2024, ông giữ chức Bộ trưởng Nội vụ dưới thời Tổng thống Ebrahim Raisi. Khi phong trào “Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do” bùng nổ sau cái chết của Mahsa Amini (Jina Amini) ngày 16 - 9 - 2022 một cô gái 22 tuổi người Kurd bị bắt vì “hijab không đúng quy định” và chết trong đồn cảnh sát, Vahidi trực tiếp chỉ huy lực lượng an ninh NAJA.

Kết quả, theo Iran Human Rights và HRANA, hơn 500 người biểu tình bị giết chết (bao gồm ít nhất 69 trẻ em), hàng chục nghìn người bị bắt giữ, tra tấn, giam giữ tùy tiện. Một số nguồn ghi nhận con số lên đến hơn 530 người chết. 

Vahidi ra lệnh cắt internet toàn quốc để che giấu tội ác, đồng thời phủ nhận mọi cáo buộc đánh đập Mahsa Amini. Mỹ và EU đã áp đặt trừng phạt ông lần nữa vì “vi phạm nghiêm trọng nhân quyền”, bao gồm sử dụng đạn thật, bắt giữ tùy tiện và đàn áp biểu tình ôn hòa.

Dưới sự kiểm soát của IRGC và Vahidi, nền kinh tế Iran bị thao túng, tham nhũng tràn lan. Thay vì đầu tư vào giáo dục, y tế, phát triển, nguồn lực bị đổ vào chương trình tên lửa, hạt nhân và nuôi dưỡng proxy. Nhân dân Iran phải trả giá bằng nghèo đói, thất nghiệp và hy sinh con cái trên các mặt trận xa xôi.

Năm 2026, sau khi nhiều tướng lĩnh IRGC thiệt mạng trong chiến tranh với Mỹ-Israel, Vahidi được bổ nhiệm làm Tư lệnh. Ông trở thành một trong những nhân vật có thực quyền lớn nhất, ảnh hưởng đến cả quyết định quân sự lẫn đàm phán ngừng bắn. 

Trong khi Tổng thống Masoud Pezeshkian được cho là ôn hòa hơn, Vahidi và phe cứng rắn trong IRGC vẫn ưu tiên đối đầu, sẵn sàng hy sinh thêm sinh mạng để bảo vệ “cách mạng”.

Hơn 40 năm, Ahmad Vahidi đã góp phần biến Iran từ một quốc gia đầy hy vọng sau cách mạng thành một cường quốc khủng bố bị cô lập. 85 người chết ở Buenos Aires, 241 lính Mỹ ở Beirut, hàng trăm nghìn nạn nhân ở Trung Đông, hơn 500 người Iran bị bắn trên đường phố năm 2022 tất cả là cái giá đắt mà thế giới và chính nhân dân Iran phải trả cho tham vọng của ông và chế độ.

Giờ đây, khi Vahidi nắm quyền tối cao trong IRGC giữa đống tro tàn của chiến tranh, câu hỏi không còn là ông từng làm gì, mà là ông sẽ tiếp tục gây ra bao nhiêu thảm kịch nữa. Iran có thể chọn con đường hòa bình, nhưng với một bàn tay đẫm máu như Vahidi ở vị trí then chốt, bóng ma của bom mìn, máu me và đàn áp vẫn còn rất dài và tối tăm.

Số liệu dựa trên báo cáo của Interpol, công tố viên Argentina, HRANA, Iran Human Rights, Liên Hợp Quốc, Bộ Ngoại giao Mỹ và các nguồn tình báo phương Tây được công bố công khai. Iran luôn phủ nhận mọi cáo buộc, coi đó là “âm mưu thù địch

Nguồn: Cu Lang Cat

Thơ của Thái Bá Tân về đạo Hồi

Thái Bá Tân: Vậy là Kabul thất thủ. Taliban lên cầm quyền và dùng luật Sharia khét tiếng để quản lý xã hội thay cho hiến pháp. 

Mời xem qua đôi nét về luật này.

*

LUẬT SHA-RI-A

Sha-ri-a có nghĩa

Là Đạo, là Con Đường,

Là bộ Luật Cơ Bản

Áp dụng trong đời thường.

Bộ luật này qui định

Nhiều điều cấm khắt khe

Mà nếu ai vi phạm

Sẽ bị phạt nặng nề.

Các quốc gia Hồi Giáo,

Cả xưa cũng như nay,

Có khác nhau khi hiểu

Và thực hiện luật này.

Xin sơ bộ tóm lược

Một số điều như sau

Áp dụng cho phụ nữ

Và cho đấng mày râu.

VỚI ĐÀN ÔNG

Một, tụng kinh thành kính

Đúng năm lần mỗi ngày.

Thực hiện các qui định

Về tháng Lễ Ăn Chay.

Hai, tuy không bắt buộc,

Đàn ông để râu cằm.

Ba, đọc Kinh chăm chỉ,

Toàn ý và toàn tâm.

Bốn, trừ bọn phá Đạo,

Không được phép giết người.

Năm, khi nghe múa, nhạc,

Không nhảy nhót, vui cười.

Sáu, bị ném đá chết

Nếu mắc tội dâm tà.

Tội ngoại tình bị đánh

Đúng một trăm roi da.

Bảy, nghiêm cấm đánh vợ.

Trường hợp vợ quá hư,

Thì lựa lời khuyên bảo

Với thái độ nhân từ.

Tám, không được ăn cắp.

Nếu ăn cắp tay nào,

Sẽ bị chặt tay ấy,

Chặt thấp hoặc chặt cao.

Chín, nghiêm cấm uống rượu

Hoặc các chất có men.

Mười, vào ngày cưới vợ,

Phải nộp một khoản tiền.

Khi không thể chung sống,

Phải nhẹ nhàng chia tay.

Nếu được vợ đồng ý,

Chồng giữ khoản tiền này.

Mười, không ăn thịt lợn,

Cũng như thịt chó mèo,

Là giống ăn đồ bẩn

Và các thứ ôi thiu.

VỚI PHỤ NỮ

Một, ra đường nhất thiết

Phải có người đi cùng.

Người đó là nam giới,

Đằng mình hoặc đằng chồng.

Hai, đeo khăn Hijab,

Trùm đầu, bịt kín tai,

Để tránh sự thô lỗ

Cái nhìn của người ngoài.

Ba, tụng kinh đều đặn

Đúng mỗi ngày năm lần.

Không tụng cùng nam giới,

Kể cả với người thân.

Bốn, khi chồng nói đúng,

Tuyệt đối phải nghe chồng.

Năm không được nhìn thẳng

Vào mắt người đàn ông.

Sáu, bị ném đá chết

Nếu mắc tội dâm tà.

Tội ngoại tình bị đánh

Đúng một trăm roi da.

Bảy, lấy chồng cùng đạo.

Tám, không tô móng tay,

Cười to nơi công cộng,

Đeo trang sức hàng ngày.

Chín, trẻ con nam nữ

Không được ngồi chung bàn,

Không được học chung lớp

Và không chơi cùng sân.

Mười, khi chồng đi vắng,

Phụ nữ làm việc nhà,

Chăm con, lo nội trợ

Và cầu Đức A-la.

*

SU-NI VÀ SHI-A

Hồi Giáo có hai nhánh,

Su-ni và Shi-a.

Dù cùng chung một gốc,

Nhưng thường hay bất hòa.

Sự bất hòa không phải

Ở tôn giáo, tinh thần,

Mà toan tính chính trị,

Sau thành nghiêm trọng dần.

Nguồn gốc chia rẽ ấy

Đã nẩy sinh từ ngày

Đức Mu-ha-mat chết

Và ai sẽ lên thay.

Một trong những chiến hữu

Thân cận nhất của Ngài,

Abu Bakr được chọn,

Thành Caliph 1) thứ hai.

Người chọn ông tự nhận

Là tín đồ Su-ni,

Nghĩa là theo truyền thống

Mu-ha-mat tiên tri.

Nhưng nhiều tín đồ khác

Lại chọn con rể Ngài,

Ali bin Abu Talib

Thành Caliph thứ hai.

Shi-a, tên đầy đủ

Là “Shia-t-Ali”

Tức Nhóm người ủng hộ

Con rể Đức Tiên Tri.

Vậy là một tôn giáo,

Hai lãnh tụ tinh thần.

Và cái hố ngăn cách,

Rất tiếc, cứ lớn dần.

Hiện nay trên thế giới,

Số tín đồ Đạo Hồi

Dòng Su-ni vượt trội,

Khoảng hơn tám phần mười.

Dòng Shi-a chủ yếu

Ở I-rắc, I-ran.

Cả hai dòng, tuy vậy

Vẫn dùng chung Cô-ran.

Chỉ khác nhau chút ít 

Về đời sống tâm linh, 

Các cách thức hành lễ,

Và lãnh tụ của mình.

Phần vì chiếm đa số,

Các tín đồ Su-ni

Tự nhận mình chính thống,

Theo truyền thống tiên tri.

Họ phân biệt đối xử

Với tín đồ Shi-a,

Ngăn không cho tham dự

Vào đại sự quốc gia.

Tiếc là cùng một Đạo,

Mà xưa nay hai dòng

Có nhiều cuộc xung đột

Đẫm máu và đau lòng.

1. Vua, cũng là giáo chủ, lãnh tụ tôn giáo cao nhất của một nước thời ấy.

ĐỂ TRẢ THÙ BÀ TRƯNG TRẮC - NGƯỜI TÀU ĐÚC TƯỢNG MÃ VIỆN ĐẠP LÊN LƯNG NGƯỜI GIAO CHỈ

ĐỂ TRẢ THÙ BÀ TRƯNG TRẮC - NGƯỜI TÀU ĐÚC TƯỢNG MÃ VIỆN ĐẠP LÊN LƯNG NGƯỜI GIAO CHỈ 

Trần Hữu Tư

Đăng trên Tạp chí Phổ thông số 30 ngày 30.6.1960

 Mông-cấy là tỉnh lị tỉnh Hải Ninh, có dinh quan Sứ và dinh quan Đạo.Trước mặt Mông-cấy có sông Na-lương là con sông chia nước Tàu và nước Việt Nam ta. Ngang mặt Mông-cấy là làng Đông-hưng thuộc tỉnh Quảng-Đông. Đông-hưng vui vẻ, phố xá nhiều, buôn bán coi mòi phát đạt, cảnh vật khả quan. Nhơn dịp tàu đậu, ông Turion dắt quan Giám đốc và bỉ nhơn lên viếng quan Sứ và đi luôn qua Đông-hưng chơi. Trước hết ông đưa chúng tôi đến xin phép quan Doanh trưởng, là quan Tàu cai trị Đông-hưng, đặng đi quan sát cảnh vật. Xin phép xong, ông Quan ba dắt chúng tôi lại xem đền thờ của Mã Viện.

Đền thờ này cất trên một hòn núi con đối diện với hòn Hổ-sơn bên ta. Vào trong đền thấy tại căn Chánh điện, trên bàn thờ có cái tượng ngồi lớn bằng đứa trẻ lối 12, 13 tuổi, chơn mặt đạp trên lưng tượng đứa nhỏ chừng bằng đứa con nít mới đẻ được vài tháng. Tượng đứa nhỏ này, nằm sấp ngóc đầu lên và le lưỡi ra. Tượng lớn tay cầm cây đoản giơ lên, một tay nắm tóc cái tượng nhỏ. Trước bàn thờ có treo một tấm hoành thêu bốn chữ: “Oai trấn Nam bang”. Tưởng không cần cắt nghĩa, người mình ai xem cái tượng nhỏ cũng biết ngay là để ám chỉ vào nước Nam ta.

Chúng tôi còn đang đứng xem hình Mã Viện, ông Turion đi ngay lại ông Từ, dùng tiếng Quảng-đông nói chuyện với ông nầy rất lâu. Một lát sau bỉ nhơn hỏi ông Quan-ba nói chi với ông Từ, thì ông thuật lại cho bỉ nhơn nghe như vầy: Cách 18 tháng trước đó, trong lúc ông còn làm Quan hai trên chiếc tuần dương hạm, nhơn một lúc tàu về tập dượt tại vịnh Hải-long, ông có đến miễu này quan sát, thấy tượng Mã Viện và tấm hoành có cái ý nghĩa miệt thị nước Nam như thế nên ông có yêu cầu ông Từ dẹp tấm hoành đi, ông Từ đã hứa dẹp, nhưng đến ngày nay cũng không dẹp. Ông hỏi tại sao vậy, thì ông Từ nói: “Đền Mã Viện ngày nay đã thuộc về Chánh phủ Trung-huê làm chủ; nếu ông Turion muốn dẹp bỏ tấm hoành thì phải đến xin phép quan Doanh-trưởng mới được”.

Nghe vậy, ông Turion, ông Rotily và bỉ nhơn liền trở lại dinh quan Doanh-trưởng. Đến nơi ông Turion nói với quan Doanh-trưởng như vầy: “Thưa ngài, tôi nghe nói cái tượng Mã Viện và tấm hoành để thờ tại đền Mã Viện đó, là của Mã Viện tạo ra khi nước Tàu và nước Nam có việc bất hòa với nhau; ngày nay ông Mã Viện đã du tiên mà quí quốc và nước An Nam đã trở lại thân thiện với nhau lâu rồi. Nếu Quan lớn còn để tấm hoành và cái tượng như vậy hoài thì khó coi quá; tôi tưởng Quan lớn nên vị cái tình lân bang với nước An Nam, là nước của Đại Pháp bảo hộ, xuống lịnh dạy dẹp bỏ cái tượng và tấm hoành kia đi, thì chúng tôi cảm ơn Quan lớn biết dường nào”.

Ông Doanh trưởng suy nghĩ một chập, rồi trả lời với ông Turion như vầy: “Miếu Mã Viện thuộc về ngôi cổ miếu, để tôi hỏi lại ý kiến của vài ông kỳ lão tại đây, rồi sẽ cho quí chức hay, dầu thế nào chúng tôi cũng ráng làm vừa ý quí chức”.

Ông Turion để lời cám ơn trước quan Doanh trưởng, kế đó chúng tôi xin kiếu xuống tàu. Qua tháng sau chúng tôi trở lại đền Mã Viện, thấy tượng vẫn còn y như cũ, nhưng tấm hoành đa thay mới, lại có đổi chữ bang ra chữ biên, thành ra: Oai trấn Nam biên.

Thấy ông Turion đọc 4 chữ: “Oai trấn Nam biên”, rồi cười và khen khéo sửa nên bỉ nhơn liền hỏi: “Thưa ông Quan ba, cái tượng của Mã Viện đạp trên lưng chúng tôi còn đứng y nguyên tại giữa miễu đó, cớ sao ngài cười và dường như được thỏa nguyện?”

Ông Turion: “Cái tượng Mã Viện và thằng bé kia, bất quá là hai cái tượng bằng gỗ sơn đỏ đen vậy thôi, chớ có quan hệ gì tới nước An Nam. Chúng ta có trách người Tàu được là tại tấm hoành có chữ Nam bang kia. Ngày nay họ đã sửa chữ bang ra chữ biên rồi thì chúng ta chẳng còn chỗ nào mà trách họ được nữa; bởi vì Nam bang là nước Nam còn Nam biên là biên giới phía nam nước Tàu của họ kia mà”.

Còn về sự tôi cười là tại lẽ ngày: “Nguyên khi Mã Viện dạy khắc 6 chữ “ĐỒNG TRỤ CHIẾT GIAO CHỈ DIỆT”, vào cây súng đồng cậm tại biên giới thì va sợ người Giao chỉ (An Nam) không hiểu, nên va có cắt nghĩa cho người An Nam biết rằng; 6 chữ đó là va nói với người Giao chỉ, nếu ai nhổ mất trụ đồng thì va sẽ trở qua giết hết người Giao chỉ. Vậy mà đến khi người An Nam nhổ trụ đồng của va đem bán cho thợ đúc chuông. (Đây là do theo lời của quan Thái thú đương lúc ấy, bẩm tấu về cho Mã Viện hay như vậy) va không trở qua giết hết người Giao chỉ mà va lại trả thù bằng cách tạo ra cái tượng của va đạp trên lưng người Giao chỉ; nhưng ngày nay lại thành ra va đạp trên lưng đồng bào của va. Tôi cười là tại vậy đó”.

Đọc chuyện này, những người Nam có trí phán đoán, chắc ai ai cũng muốn hỏi: Mã Viện là tay thượng tướng của nước Đại Trung Quốc, 400 triệu dân, dầu có đánh thắng nước Nam ta mấy trăm trận cũng chẳng phải là giỏi giắn gì, cớ sao Mã Viện lại làm ra cái tượng quái gở như thế, để khoe khoang?

Ông Turion nhờ có xem Chính sử của Tàu nên mới biết rõ nguyên nhân của cái tượng là như vầy:

Hồi đời Đông Hán, bên Tàu, nhơn một buổi bàn luận quốc sự, vua Quan Vũ nhớ lại chuyện bà Trưng Trắc dấy loạn giết Tô Định nên liền sai Mã Viện qua Bắc Kỳ dẹp loạn. Dẹp xong, Mã Viện về tới biên giới, muốn dựng một cây trụ đồng để kỷ niệm cuộc thắng trận của va và cũng để hăm dọa người An Nam luôn thể, nhưng vì đang đi giữa đường làm sao đúc trụ đồng được; bởi vậy Mã Viện mới bảo lấy một cây súng đồng, dài lối 1 trước rưỡi, là thứ súng va có đem theo để dẹp loạn, giũa bằng mặt một khoản gần trên đầu súng và chạm vào 6 chữ: Đồng trụ chiết, Giao chỉ diệt; đoạn va bảo thợ lấy một viên đá lớn, đục một cái lỗ rồi cậm cây súng đồng vào. Nhưng vì súng vắn quá, không thể để ngay tại mặt đất được, nên Mã Viện phải bắt quân lính, vác đá chất thành một đống lớn, cao hơn 3 thước, đoạn va dạy đem cây súng để lên trên đầu đống đá đó. Kế vài tháng sau bị bọn dư đảng của Hai Bà Trưng nhổ súng liệng mất.

Đến chừng Mã Viện hay chuyện như vậy, va tức giận quá, quyết lòng trả thù, nên mới bảo thợ tạo ra cái tượng ghê gớm và tấm hoành thị oai như thế kia, để thay cho cây trụ đồng, đặng điếm nhục nước Việt Nam ta đó.

Có lẽ sau khi cây súng đồng bị nhổ liệng mất, rồi có người đến biên giới không thấy trụ đồng, chỉ thấy đống đá cao lớn kia thì họ tưởng cây trụ đồng đã bị đống đá chôn mất. Từ đó về sau họ đồn ra mãi, thế là cái tin cây trụ đồng bị chôn mất, được cả thảy người Việt Nam đều công nhận; bởi vậy lâu nay hễ nói đến chuyện trụ đồng của Mã Viện, thì người mình đều quả quyết rằng: nó đã bị đá của đồng bào chúng ta đến biên giới lượm liệng vào nên đã lấp mất rồi.

Ông Turion nói: “Chỗ cắm trụ đồng là nơi núi non vắng vẻ, có ai đi đến đó làm gì mà lượm đá liệng vào cho đến nỗi lấp mất trụ đồng được; đã vậy mà lúc bấy giờ người An Nam đương oán thù Mã Viện dữ lắm, thì có ai dại gì lại lượm đá liệng vào đặng bảo tồn cho cây trụ đồng của va, có cái ý nghĩa điếm nhục nước mình?”

Tại miễu Mã Viện còn một chuyện lạ này; xin thuật luôn ra đây để các bạn đọc chơi giải buồn.

Nguyên khi xem xét phía trước miễu rồi, bỉ nhơn nhìn ra phía sau vách, đâu lưng với tượng Mã Viện tướng quân, thấy có cái bàn thờ một bức họa hình người đàn bà rất xinh xắn. Ban đầu bỉ nhơn tưởng là hình bà Quan âm, đến chừng lại gần nhìn kỹ, té ra không phải. Cậy ông Turion hỏi, ông Từ trả lời rằng: “Bức hình đó là hình nàng Đắt Kỷ, ấy là một bức họa gia bửu, đã lưu truyền nhiều đời trong thân tộc của một bà mạng phụ hồi Thanh triều, hiện giờ bà cũng ở tại Đông-hưng này. Không rõ tại sao mấy lúc nay, tấm hình Đắt Kỷ đó dường như hóa ra linh ứng. Hễ ai muốn thấy nàng thì nhang đèn cầu xin, ắt sẽ chiêm bao thấy nàng về nói chuyện với mình rất vui vẻ, còn ai vô lễ nói xúc phạm khinh khi thì nàng về la rầy dữ lắm. Bởi có việc lạ như vậy, bà mạng phụ mới đem bức hình Đắt Kỷ cúng vào chùa, nên tôi mới để thờ tại đó”.

Nghe vậy bỉ nhơn rất mừng, vì muốn gặp cho được Đắt Kỷ, dầu nàng có rầy la bao nhiêu cũng không sao, nên bỉ nhơn mua nhang đèn đốt lên và lấy giấy viết vào một câu: “Vong thương tội chết đã đành, còn khoe nghiêng nước nghiêng thành với ai?”. Đoạn bỉ nhơn đem dán lên lư hương thờ Đắt Kỷ, nhưng sợ nàng không hiểu tiếng An Nam, bỉ nhơn bèn cậy ông Turion cắt nghĩa ra tiếng Quảng-đông. Kế đó chúng tôi nhờ một đứa bạn làm đèn giội cho ông Từ dắt tới nhà bà mạng phụ, hỏi thăm về sự linh ứng của bức họa hình Đắt Kỷ, thì bà cũng nói y như lời ông Từ đã thuật cho chúng tôi nghe.

Nhơn thấy bà mạng phụ và mấy người phụ nữ ở nhà bà đều bó cẳng nhỏ xíu. Bỉ nhơn hỏi họ bó cẳng chi vậy, ông Turion trả lời: “Đặng cho họ đừng chạy được”.

Từ giã bà mạng phụ, chúng tôi thả dong chơi một lát rồi xuống tàu. Tối đi ngủ, bỉ nhơn vẫn tin chắc sẽ gặp Đắt Kỷ về rầy lung; nhưng ngủ tới sáng bét, chuông dưới tàu đã kêu dùng điểm tâm, mà bỉ nhơn chẳng thấy ma nào về rầy la chi.

Nguồn: FB Le Van Quy.

Phạm Thanh Tùng: MÌNH ĐI HƠN 100 FARM KHẮP VIỆT NAM PHÁT HIỆN MỘT ĐIỀU RẤT ÍT NGƯỜI NÓI RA

MÌNH ĐI HƠN 100 FARM KHẮP VIỆT NAM PHÁT HIỆN MỘT ĐIỀU RẤT ÍT NGƯỜI NÓI RA

- Phạm Thanh Tùng -

Anh chị em hay hỏi mình: "Anh đi nhiều farm như vậy, anh thấy farm nào thành công nhất?" Câu hỏi đó mình nghe cả trăm lần rồi. Nhưng hôm nay, thay vì trả lời farm nào thành công nhất, mình muốn nói về điều ngược lại — tại sao rất nhiều farm thất bại. Hay cái nguyên nhân thật sự thì... rất ít người nói ra.

3 năm Xuyên Việt Farmstay, hơn 100 mô hình mình đặt chân đến còn chưa kể các farm/farmstay mà mình ghé trên quá trình tư vấn, từ Bắc đến Nam, từ Tây Nguyên ra duyên hải miền Trung. Mình ngồi với chủ farm, đi dạo trong vườn với họ, nghe họ kể từ ngày đầu khai phá đất hoang đến lúc đón khách đầu tiên, hỏi họ những cậu hỏi thật sâu. Có những câu chuyện khiến mình cảm phục đến rưng rưng, nhưng cũng có những câu chuyện khiến mình đau lòng... vì mình biết mô hình đó đang đi sai hướng, mà chủ farm chưa nhận ra.

Bài viết này nói về điều mình phát hiện ra mà có lẽ cũng không chắc nhiều người nhận thấy: phần lớn farmstay thất bại không phải vì không làm nông nghiệp, không phải vì đất xấu, không phải vì thiếu khách. Họ thất bại vì “tư duy đầu tư" sai ngay từ đầu.

1. Khi cảm xúc dẫn đường thay cho chiến lược.

Mình gặp không biết bao nhiêu anh chị em bắt đầu làm farmstay bằng một khoảnh khắc cảm xúc, có lẽ từ hình ảnh “đẹp” từ internet chăng. Đi du lịch thấy farm đẹp quá, ngồi uống cà phê giữa vườn thấy bình yên quá, lên mạng xem mấy cái clip triệu view về "bỏ phố về rừng" thấy lãng mạn quá... rồi quyết định: làm farm thôi. Bán nhà phố, gom vốn, mua đất, lúc ra quyết định nhanh lắm, quyết liệt lắm. Nhưng... không có chiến lược tài chính, không hiểu vùng đất mình đang đứng, không tính dòng tiền, không biết mùa vụ, không lường trước bao lâu mới hòa vốn. Đôi khi mình nghe chuyện kể lại mà thấy ngây ngô, tuy nhiên cảm phục những con người trên hành trình này. 

Cảm xúc thì đẹp, nhưng cảm xúc không nuôi nổi một mô hình qua 3 mùa mưa. Mình đã chứng kiến những farm đầu tư 5-7 tỷ hãy kể cả > chục tỷ mà vẫn phải vận hành một cách “què quặt”, xây dựng hoành tráng, hình ảnh trên mạng lung linh... nhưng sau 2 năm dòng tiền không cân nổi chi phí, chủ farm bắt đầu hoang mang, vay thêm, rồi bán tháo. Khổ thân vì tiền mất, mà giấc mơ cũng mất.

Trong khi đó, mình gặp những farm nhỏ xíu, mộc mạc, chủ farm không giàu, không có bằng MBA — nhưng họ ngồi tính rõ ràng: năm đầu đầu tư bao nhiêu, thu về từ đâu, bao lâu thì dòng tiền dương, lúc nào mở rộng lưu trú, lúc nào thêm sản phẩm trải nghiệm... Những farm đó sống khỏe. Sống bền. Vì người chủ hiểu mình đnag phải làm bài toán đầu tư nghiên túc, không phải đang "theo đam mê".

2. Farmstay là bài toán đầu tư — không phải bài toán cảm xúc.

Mình nói điều này không phải để dập tắt đam mê của anh chị em. Mình muốn đam mê của anh chị em được bảo vệ bởi một nền tảng chiến lược vững chắc, có học hành bài bản. Đam mê mà không có chiến lược thì giống như đi biển mà không có la bàn — nhiệt huyết thì đầy, nhưng không biết mình đang ở đâu, đang đi về đâu.

Farmstay là mô hình kinh tế đặc thù: vừa là nông nghiệp, vừa là du lịch, vừa là dịch vụ, vừa là thương hiệu,… Nhiều tầng chuyên môn cùng một lúc. Mà mỗi tầng đều cần kiến thức riêng, đều cần vốn để kiến tạo mảng đó, phần nào cũng cần sự hiểu biết nhất định. Ai đầu tư mà chỉ nhìn một chuyên môn chỉ nhìn cái nhà, cái phòng, cái hồ bơi hay chỉ nhìn thấy nông nghiệp, nông sản — thì đang đặt 100% rủi ro vào vài chục phần trăm, mà mảnh chuyên môn đang có chưa đủ. Nguy hiểm lắm!

Những farm thành công nhất mà mình gặp trên đường Xuyên Việt đều có một điểm chung: chủ farm nhìn farmstay như một danh mục đầu tư, không phải như một giấc mơ lãng mạn, không có đầu tư cho vui đâu, không phải kiểu làm đẻ gia đình có chỗ lui tới. Họ phải biết nông sản nào nuôi sống farm qua mùa thấp điểm, hay nói cách khác không có du lịch phần nông nghiệp vẫn sống khoẻ. Họ biết trải nghiệm nào tạo ra biên độ thu cao nhất, thiết kế trải nghiệm đa dạng, kiểu kịch bản. Họ biết mùa nào tập trung vào canh tác, mùa nào mở cửa đón khách. Họ có bảng tính, có lộ trình, có kế hoạch B. Đó mới là bản lĩnh thật sự — không phải bản lĩnh liều, mà bản lĩnh có chiến lược, không lý do “vui” làm bình phong cho thiếu hiểu biết đủ trong đầu tư.

3. Thiếu gì thì thiếu, đừng thiếu góc nhìn toàn cảnh.

Vấn đề lớn nhất mình thấy ở phần lớn nhà đầu tư farmstay đang là: họ không thiếu tiền, không thiếu đam mê, không thiếu đất, đương nhiên đừng nói là tôi luôn thiếu, vì không bao nhiêu là đủ đâu — họ thiếu “góc nhìn toàn cảnh". Họ chưa từng thấy đủ nhiều mô hình thật để so sánh. Họ chưa từng nói chuyện với đủ nhiều chủ farm để hiểu đâu là sai lầm phổ biến. Họ chưa từng đứng trên chính vùng đất đó để cảm nhận khí hậu, thổ nhưỡng, văn hóa bản địa trước khi rót vốn.

Đọc báo cáo thì biết con số, nhưng đứng trên đất mới biết câu chuyện. Nghe chuyên gia thì biết lý thuyết để tránh sai - biết đúng, nhưng ngồi với chủ farm thất bại, hay đang đầy tổn thương mới biết bài học. Mình hay nói với anh chị em: muốn đầu tư đúng, phải đi trước. Đi không phải để du lịch, mà để học cả cái sai và cái đúng. Thẩm định bằng mắt, bằng tai, bằng chính đôi chân của mình đặt trên đất.

Đã hàng trăm farm mình đi qua, mỗi farm là một bài học. Có farm dạy mình về cách đọc đất, có farm dạy mình về dòng tài chính, có farm dạy mình về cách xây dựng cộng đồng, có farm dạy mình rằng... đôi khi dừng lại đúng lúc cũng là một dạng thành công. Mỗi bài học đó, nếu phải trả bằng tiền đầu tư sai, sẽ tốn hàng tỷ đồng. Nhưng nếu học được từ người đi trước — từ chính những chủ farm đã thành công và đã thất bại — thì chi phí nhỏ hơn rất nhiều.

4. Điều rất ít người nói ra.

Quay lại câu hỏi ban đầu: điều gì rất ít người nói ra? 

Ai cũng nói "hãy đam mê, hãy bản lĩnh, hãy dám bỏ phố về rừng"... nhưng rất ít người nói rằng: đam mê mà không có chiến lược đầu tư thì chính đam mê sẽ giết chết mô hình. Không phải vì đam mê sai, mà vì đam mê chưa đủ. Phải có thêm tri thức, có thêm dữ liệu, có thêm góc nhìn từ thực tế... thì đam mê mới được bảo vệ.

Mình viết bài này không phải để dọa ai, mà để tỉnh nhũng người nghĩ nông nghiệp dễ hoặc coi thường farmstay dễ làm,.... Bởi vì mình tin du lịch nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn nhất trong lịch sử — chu kỳ 2024-2028 là cánh cửa đặc biệt cho những ai đi trước. Nhưng cánh cửa này chỉ dành cho người đi đúng hướng, sử dụng nguồn lực hiệu quả. Đi sai hướng thì cánh cửa ấy sẽ dẫn qua nơi khác, hãy học cùng cộng đồng dẫn dắt đúng, con người đi bạn đi cần hiểu rộng và sâu. Cảnh báo xong, có người lại ham đi học, ham đi tới các farm/farmstay mà thiếu lăng kính soi chiếu điều đúng thì còn nguy hiểm hơn, lúc đó học cái sai về làm theo còn nguy hiểm hơn.

Hãy chậm lại để tư duy thấu đáo hơn. Hãy đi nhiều hơn, thấy nhiều hơn, hỏi nhiều hơn — trước khi rót đồng vốn đầu tiên. Và nếu đã rót rồi, hãy dừng lại nhìn toàn cảnh một lần nữa... biết đâu góc nhìn mới sẽ cứu được cả mô hình. Điều chính trong bài viết này muốn nói rằng: hãy học nhiều hơn, tuy nhiên phải cẩn trọng vì học cái sai mà nghĩ đúng/phù hợp mà áp dụng không lý giải là sẽ hậu quả không lường lắm đó.

Chúc anh chị em mạnh mẽ, quyết đoán và đủ tỉnh táo trên hành trình xây dựng farmstay bền vững!

#xuyenvietfarmstay 

#baivietnhahoachdinh

#farmstay 

#dulichnongnghiep #thietlapfarmstaybenvung #vietnamquocgiadulichnongnghiep

Ps: 28/5 là xuất phát Xuyên Việt Farmstay 2026 nhé! #xuyenvietfarmstay2026