Lê Trọng Kha: ĐỪNG ĐỂ LÒNG THAM BẤT ĐỘNG SẢN BỨC TỬ "LÁ PHỔI XANH" VÀ DI SẢN TRI THỨC CỦA TP.HCM

ĐỪNG ĐỂ LÒNG THAM BẤT ĐỘNG SẢN BỨC TỬ "LÁ PHỔI XANH" VÀ DI SẢN TRI THỨC CỦA TP.HCM

Gần đây, "âm mưu" xóa sổ trường Đại học Bách Khoa TP.HCM tại khu đất 268 đường Lý Thường Kiệt và Tô Hiến Thành lại được xới lên. Trong mắt những tập đoàn bất động sản đang khát quỹ đất trung tâm, đây là một "miếng mồi ngon" mà những con hổ đói không bao giờ muốn từ bỏ.

Nay, Kha viết bài này không chỉ với tư cách là một cựu sinh viên mang lòng biết ơn với ngôi trường cũ, mà cao hơn, là tiếng nói của một công dân, một người làm quản trị đang trăn trở về sự phát triển bền vững của thành phố yêu thương này.

Nhìn vào bản đồ quy hoạch TP.HCM hiện tại, những mảng xanh và không gian công cộng quy mô lớn như Thảo Cầm Viên, Đầm Sen đang ngày càng trở nên hiếm hoi và quý giá. Trong bối cảnh đó, khu đất rộng lớn tọa lạc tại vị trí "kim cương" của Đại học Bách Khoa đủ sức khơi dậy lòng tham của bất kỳ nhà phát triển bất động sản nào. Họ nhìn vào đó và thấy những dự án chung cư chọc trời, những khu thương mại sầm uất mang lại lợi nhuận khổng lồ. Chính vì lẽ đó, đây không phải là lần đầu tiên "miếng đất" này bị dòm ngó. Hơn chục năm qua, những phác thảo, những lời rỉ tai nhằm bứng rễ ngôi trường này đi nơi khác vẫn luôn âm ỉ.

Thế nhưng, tư duy đập bỏ di sản để xây những khối bê tông vô hồn là một tư duy quy hoạch thiển cận, đi ngược lại hoàn toàn với xu hướng phát triển đô thị xanh và thông minh của thế giới.

1. Phá vỡ ngụy biện "Giảm tải hạ tầng nội đô"

Những người ủng hộ việc di dời thường vịn vào cái cớ lối mòn cũ: một ngôi trường lớn trong nội thành sẽ gây kẹt xe, quá tải hạ tầng do sinh viên đông đúc.

Đây là một sự ngụy biện mang tính lấp liếm! Thực tế hiện nay, phần lớn sinh viên đại trà đã được dời ra học tập tại cơ sở 2 (Dĩ An, Bình Dương) và các phân hiệu khác. Cơ sở 268 Lý Thường Kiệt hiện tại mang một sứ mệnh hoàn toàn khác và tinh gọn hơn rất nhiều: Đây là trung tâm đào tạo sau đại học, nơi ươm mầm các lớp kỹ sư tài năng, và là trụ sở chiến lược cho các chương trình hợp tác nghiên cứu quốc tế. Số lượng người lưu thông không hề gây áp lực lên hạ tầng giao thông như những dự án siêu đô thị hay trung tâm thương mại mà các nhà đầu tư bất động sản đang vẽ ra để thế chỗ.

2. Bức tử "Lá phổi xanh" là tội ác với hệ sinh thái đô thị

Giá trị lớn nhất, hiện hữu nhất của Đại học Bách Khoa tại khu vực này không chỉ là những tòa nhà giảng đường, mà là một hệ sinh thái xanh vô giá. Ngôi trường đóng vai trò như một lá phổi xanh khổng lồ điều hòa không khí cho toàn bộ khu dân cư Bảy Hiền, Bắc Hải và khu vực Quận 10 vốn đã ngột ngạt vì kẹt xe và khói bụi.

Ở đây, những hàng cây cổ thụ trăm năm tuổi vẫn đang vươn mình tỏa bóng. Trong quy hoạch đô thị hiện đại, việc giữ gìn đa dạng sinh học và cảnh quan tự nhiên trong lõi trung tâm là nguyên tắc sống còn để chống biến đổi khí hậu và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Chặt hạ những hàng cây trăm tuổi để ép xuống những cọc nhồi bê tông không chỉ là sự tàn phá môi trường, mà còn là một tội ác với thế hệ tương lai.

3. Đánh đổi di sản ngàn vàng lấy những dự án vô hồn?

Giá trị cốt lõi thứ hai của 268 Lý Thường Kiệt chính là bề dày lịch sử. Một thành phố đẳng cấp thế giới không chỉ được đo lường bằng số lượng các tòa cao ốc chọc trời, mà bằng những di sản văn hóa, giáo dục tồn tại qua nhiều thế hệ.

Đại học Bách Khoa TP.HCM không chỉ là cái nôi đào tạo ra bao thế hệ chuyên gia, kỹ sư, nhà quản lý tinh hoa cho đất nước, mà còn là niềm tự hào của cả Việt Nam trên bản đồ xếp hạng học thuật thế giới. Giữ lại ngôi trường ở vị trí trung tâm chính là cách thành phố thể hiện sự tôn trọng tri thức, định vị thương hiệu của một trung tâm kinh tế – khoa học hàng đầu, thay vì biến mình thành một đô thị thương mại trọc phú, rỗng tuếch về mặt văn hóa lịch sử.

4. Tọa độ vàng của Đổi mới Sáng tạo và Hội nhập Quốc tế

Cuối cùng, dưới góc độ của một nhà quản trị chiến lược, vị trí của cơ sở Lý Thường Kiệt là một "tọa độ vàng" không thể thay thế cho các hoạt động R&D (Nghiên cứu & Phát triển).

Với khoảng cách cực kỳ gần sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, đây là điều kiện tiên quyết và thuận lợi nhất để tiếp nhận chuyển giao công nghệ, tổ chức các hội thảo toàn cầu, và làm việc với các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế. Đưa những bộ óc vĩ đại, những phòng lab nghiên cứu công nghệ cao ra khỏi trung tâm thành phố là tự cắt đi lợi thế cạnh tranh về địa lý trong thu hút chất xám và dòng vốn FDI công nghệ cao.

Cuối cùng: 

Miếng đất 268 Lý Thường Kiệt có thể là "vàng" trong mắt những tập đoàn bất động sản chỉ biết nhìn vào bản báo cáo tài chính quý. Nhưng đối với TP.HCM và cả nước, đó là "Kim Cương" của tri thức, di sản và sự sống đô thị.

Chúng ta không chống lại sự phát triển của bất động sản, nhưng sự phát triển đó phải phục vụ con người, không phải bức tử tương lai. Xin đừng để lòng tham ngắn hạn của một nhóm lợi ích xóa sổ biểu tượng tri thức và lá phổi xanh của hàng triệu người dân thành phố. Đã đến lúc dư luận, các chuyên gia và những người yêu mến Sài Gòn - TP.HCM phải lên tiếng mạnh mẽ để bảo vệ những giá trị cốt lõi không thể đo đếm bằng tiền!

Thành phố chúng ta không thiếu đất để xây nhà. Nhưng chúng ta chỉ có một Đại học Bách Khoa, và chỉ có một khu đất mang cả lịch sử, tri thức và hơi thở xanh như thế này.

Đừng để họ cướp mất!

Lê Trọng Kha - 10/3/2026