FB Duan Dang: Chiến tranh Iran khi nào kết thúc, anh yêu?

- FB Duan Dang -

Chiến tranh Iran khi nào kết thúc, anh yêu?

Gì vậy mẹ, sao nay tự nhiên quan tâm nhân loại vậy? Anh yêu nữa, nghe ớn lạnh!

Ừ thì em hỏi thật mà. Đi uống trà sữa, tụi nó cũng bàn nữa.

Được rồi, chắc giá trà sữa cũng tăng nên lo lắng chứ gì? Ngồi xuống đây. Muốn biết khi nào nó kết thúc, trước tiên em phải hiểu vì sao nó bắt đầu.

Vì sao nó bắt đầu?

Từ nay hãy gọi bổn vương là thầy. Ok? Trình độ như em trong chuyện này thì phải đi từ lớp mẫu giáo mới được. Em có thích đô la Mỹ không?

Đm anh, đương nhiên là thích rồi!

Vì sao em thích đô la?

Vì nó có giá, nó ổn định, đổi lúc nào, ở đâu cũng được.

Đúng rồi! Hãy bắt đầu tuyển tập câu hỏi vì sao. Vì sao nó có giá, ổn định, đổi ở đâu cũng được?

Vì Mỹ mạnh?

Mỹ mạnh là một phần. Nhưng có một thứ cụ thể hơn, một thỏa thuận, một cái bẫy khéo léo được dựng lên từ năm 1974, mà cho đến tận hôm nay toàn bộ kinh tế thế giới vẫn đang chạy bên trong đó.

Bẫy gì?

Petrodollar.

Nghe giống tên trùm cuối vậy.

Vì nó là trùm cuối. Nhưng để hiểu petrodollar, thì phải biết chuyện xảy ra trước đó. Em biết trước 1971, đô la Mỹ được đảm bảo bằng cái gì không?

Không biết. Vàng hả?

Chính xác. Hệ thống Bretton Woods, từ sau Đệ nhị thế chiến quy định mỗi 35 đô la Mỹ có thể đổi lấy 1 ounce vàng. Nghĩa là đô la không phải tờ giấy, nó là vàng được ghi thành giấy cho dễ bỏ túi. Nó gọi là bản vị vàng. Đồng đô la được tin tưởng, vì Mỹ khi đó sở hữu đa số vàng trên thế giới.

Cũng ổn mà!

Ổn, cho đến khi Mỹ in quá nhiều tiền để chi trả cho chiến tranh Việt Nam, cho chương trình Đại xã hội, cho đủ thứ. Vàng trong kho không đủ đảm bảo nữa. Các nước châu Âu nghe được mùi bắt đầu mang đô la đến đổi vàng thật, khiến Tổng thống Nixon lúc bấy giờ hoảng. Và năm 1971, ông ta làm một việc mà cả thế giới không ngờ...

Làm gì?

Bãi bỏ bản vị vàng và thả nổi đô la. Tuyên bố thẳng đô la không còn đổi được vàng nữa. Xong. Đô la từ đó chỉ còn là tờ giấy xanh, lập tức mất giá.

Ủa, vậy sao cả thế giới không bỏ đô la luôn?

Câu hỏi hay, xứng đáng lên lớp một. Họ không thể bỏ được vì Nixon sau đó cử lão cáo già Kissinger, ngoại trưởng lúc đó, bay sang Ả Rập Xê Út, gặp hoàng gia và hai bên ký một loạt thỏa thuận, trong đó có một thỏa thuận bí mật đến tận năm 2016 mới được công khai.

Thỏa thuận gì?

Các thứ công khai thì nghe rất nhàm, hợp tác kinh tế, viện trợ kỹ thuật, trang thiết bị quân sự. Nhưng cái bí mật mới là thứ thay đổi thế giới, Ả Rập dùng toàn bộ doanh thu dầu để mua trái phiếu Mỹ. Đổi lại, Mỹ cam kết bảo kê cho vương triều Saudi. Các thỏa thuận tạo ra một hệ sinh thái mà sau này người ra gọi là petrodollar.

Và từ đó?

Từ đó, đô la không cần vàng nữa. Giá trị nội tại được thay thế bằng giá trị niềm tin. Thương mại dầu mỏ toàn cầu về cơ bản được định giá và thanh toán bằng đô la.

Bắt buộc phải vậy hay sao?

Không nhất thiết bắt buộc tuyệt đối, mà vì cả thế giới đều thấy tiện khi làm vậy. Muốn mua dầu thì cần đô la, muốn có đô la thì phải làm ăn với Mỹ, mua trái phiếu Mỹ, giữ dự trữ bằng đô la. Cả thế giới trở thành con tin của một tờ giấy xanh không có vàng đảm bảo, chỉ có dầu và súng.

Thật thiên tài!

Vì vậy, Kissinger là lão già điếm thúi bị cả thế giới nguyền rủa nhưng nước Mỹ thì vẫn tôn sùng. Nhưng đây mới là phần thú vị, để cái hệ thống này chạy được, Mỹ phải đảm bảo một điều kiện sống còn.

Điều kiện gì?

Vùng Vịnh phải luôn cần Mỹ, cần mãi mãi. Và muốn vậy...

Thì vùng Vịnh không bao giờ được ổn định hoàn toàn?

Đúng rồi. Phần này là thuyết âm mưu, muốn cho vùng Vịnh không ổn định thì phải duy trì hai thằng đầu gấu trong khu vực là Israel và Iran. Một thằng phải nuôi báo cô, một thằng lâu lâu phải chọc điên cho nó sủa.

Vậy chiến tranh bắt đầu vì vậy?

Chưa đâu, còn phải học qua lớp hai nữa. Cái hệ thống petrodollar đến lúc này đã bắt đầu lung lay, khi những thế lực như Trung Quốc bắt đầu hăm he. Các thỏa thuận hợp tác kinh tế công khai ký năm 1974 đó đã không được gia hạn vào tháng 6.2024, bản thân nó không phải thỏa thuận petrodollar, nhưng cái việc Ả Rập Xê Út chủ động không gia hạn lại là tín hiệu biểu tượng. Song song đó, Ả Rập cũng gia nhập BRICS và tham gia dự án mBridge của Trung Quốc, một hệ thống thanh toán quốc tế được thiết kế để bỏ qua hoàn toàn đô la. Trung Quốc bắt đầu thò bàn tay lông lá vào, làm trung gian để Iran và Ả Rập Xê Út bắt tay nhau vào tháng 3.2023.

Trung Quốc muốn Iran và Ả Rập hòa bình để Ả Rập không phụ thuộc Mỹ nữa?

Kế hoạch là như vậy. Nhưng để hiểu Trung Quốc đang chơi ván cờ gì, em cần biết BRICS là cái gì, và tại sao nó khiến Washington mất ngủ.

BRICS là gì?

Ban đầu chỉ là câu lạc bộ của mấy nước lớn không phải phương Tây, tập trung lại uống trà, nói phét, chửi Mỹ cho bỏ ghét. Họp hàng năm, ra tuyên bố chung, rồi ai về nhà nấy. Nhưng từ năm 2023, nó bắt đầu trở thành thứ gì đó có mối đe dọa hơn, một liên minh kinh tế đang cố tình xây dựng hạ tầng tài chính song song với Mỹ.

Song song nghĩa là sao?

Nghĩa là nếu Mỹ kiểm soát SWIFT, hệ thống điện báo tài chính mà mọi giao dịch ngân hàng quốc tế phải chạy qua, thì BRICS đang xây SWIFT của riêng họ. Và vũ khí sắc bén nhất trong tay họ lúc này là cái em vừa nghe tên: mBridge.

Cái mBridge đó là gì?

Hình dung thế này, hiện tại, khi Ả Rập Xê Út bán dầu cho Trung Quốc, tiền phải chạy qua hệ thống ngân hàng quốc tế mà Mỹ có thể theo dõi, phong tỏa, trừng phạt bất cứ lúc nào. mBridge là một nền tảng tiền kỹ thuật số, cho phép Trung Quốc, UAE, Thái Lan, Hồng Kông, và từ năm 2024 có thêm Ả Rập Xê Út, thanh toán trực tiếp với nhau bằng tiền tệ riêng, tức thì, không cần qua bất kỳ hệ thống nào của Mỹ. Không có SWIFT, không có đô la, không có gì để Mỹ kiểm soát. Trong khi đó, thị phần của đô la trong dự trữ ngoại tệ thế giới đã giảm dần.

Nghe ghê vậy. Đô la đang chết hả? Mỹ biết không?

Nó không chết, nhưng nó đang già đi. Mỹ đương nhiên biết rõ. Và Trump thì rất huỵch toẹt, ông dọa bất kỳ nước nào ủng hộ đồng tiền BRICS hoặc tìm cách thay thế đô la, sẽ bị áp thuế.

Vậy chiến tranh Iran liên quan gì?

Tất cả mọi thứ anh vừa nói, petrodollar, BRICS, mBridge, Ả Rập xoay trục đều đang đến hồi cao trào vào giai đoạn 2023-2024. Và Mỹ không thể để mất Ả Rập Xê Út. Không phải vì dầu nữa, vì Mỹ giờ dư dầu rồi. Mà vì nếu Ả Rập và các nước vùng Vịnh tách ra khỏi quỹ đạo của Mỹ thì toàn bộ cái lâu đài xây từ 1974 có nguy cơ bị sụp đổ, kéo theo đó là vị thế siêu cường đơn cực của Mỹ. Vì vậy, Mỹ không thể ngồi yên. Họ thúc đẩy loạt thỏa thuận Abraham để kéo các nước vùng Vịnh trở lại quỹ đạo của mình thông qua Israel. Viên ngọc trên chiếc vương miện của kế hoạch đó là hiệp ước bình thường hóa giữa Israel và Ả Rập Xê Út. Nhưng rồi...

Rồi sao?

Bùm, thỏa thuận bị đình trệ vì Hamas, theo thuyết âm mưu thì dưới sự chỉ đạo của Iran, tấn công Israel vào tháng 10.2023, mục đích là phá hoại nỗ lực hòa bình giữa Israel và các nước Ả Rập. Mọi chuyện bắt đầu kịch tính từ đây...

Nghe hấp dẫn quá, rồi sao nữa?

Thôi, đây là chuyện nghìn lẻ một đêm. Hầu hạ bổn vương cho cho tử tế rồi mới từ từ lên lớp được. Đêm mai, bổn vương sẽ giải thích vì sao đây không chỉ là cuộc chiến đơn thuần mà là cuộc chiến bảo vệ vị thế đồng đô la, là “khoảnh khắc Suez” của nước Mỹ và vì sao bọn châu Âu tụ thủ bàng quan, tọa sơn quan hổ đấu...

Đm anh. Lo mà đi kiếm đô la về cho bà chứ ở đó mà chém gió!