FBK. Nguyễn Chương-Mt:Kỳ 1: ĐÀNG TRONG là một "ĐỊNH PHẬN TẠI THIÊN THƯ":

Kỳ 1: ĐÀNG TRONG là một "ĐỊNH PHẬN TẠI THIÊN THƯ":

MỘT KHÔNG GIAN NƯỚC NAM, MỘT SỨC SỐNG MỚI !

I/ TĨNH HẢI QUÂN - CHIÊM THÀNH - ĐẾ QUỐC CAO MIÊN  

1) Sau khi Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, năm 938, lập nên Nhà Ngô, cương vực lãnh thổ về phía nam là "xứ Nghệ" - Nghệ An, Hà Tĩnh - mà biên giới được dựa theo ngọn núi Hoành Sơn (đèo Ngang). 

Bước qua đèo Ngang là lãnh thổ của một quốc gia KHÁC. 

Lúc bấy giờ nhà Ngô chưa đặt tên nước (qua thời Đinh kế tiếp mới đặt tên nước Cồ Việt), toàn bộ lãnh thổ vẫn còn gọi là "TĨNH HẢI QUÂN" 靜 海 軍 - đây là tên gọi dưới thời Tàu đô hộ (nhà Nam Hán) đặt ra.

("quân" 軍 là một đơn vị hành chánh lãnh thổ, dựa theo cách tổ chức quân sự mà phân giới, đừng lộn với "quận" 郡)

2) Vào thời điểm năm 938, bên kia đèo Ngang là quốc gia nào? 

Hết thảy các tỉnh từ Quảng Bình cho tới Bình Thuận (gọi theo tên sau này cho dễ hình dung) đều thuộc về lãnh thổ của VƯƠNG QUỐC CAMPANAGARA (chuyển ngữ qua chữ Hán ghi như ri: 占城 , "CHIÊM THÀNH"). Lúc bấy giờ, ở Chiêm Thành do nhà vua Indravarman III cai quản.

3) Còn miền châu thổ Đồng Nai - Cửu Long, thời xưa lắc, thuộc quốc gia nào? 

Vào thời điểm năm 938 (Ngô Quyền dựng nghiệp), bấy giờ vùng phương Nam này thuộc lãnh thổ của ĐẾ QUỐC KHMER (chuyển ngữ Hán tự là 高 棉, "CAO MIÊN"), còn gọi là Đế quốc Angkor. Bấy giờ do nhà vua Jayavarman V cai trị. 

Ủa, sao nói vùng này là "Thủy Chân Lạp" thuộc Vương quốc Chân Lạp? Chân Lạp là âm Việt đọc cho hai chữ Hán như sau 真 臘, từ "Chenla" mà thành. Vương quốc Chân Lạp tồn tại từ năm 627 đến năm 802, sau đó đổi tên là "Đế quốc Cao Miên" (Khmer Empire).

Nói nào ngay thì cũng vẫn lãnh thổ do người Khmer cai quản, nhưng tên gọi của quốc gia thì đổi (từ "Chenla" thành "Khmer", "Chân Lạp" thành "Cao Miên"), chúng ta quen gọi "Chân Lạp" cũng không sai (nhưng nếu ưa chuộng tính chính xác lịch sử thì thời điểm nào nên gọi đúng tên tồn tại vào lúc đó). 

[Nguyên ủy lãnh thổ phương Nam, xa xưa hơn nữa, thuộc Vương quốc Phù Nam (xuất hiện vào thế kỷ thứ 1) mang tính chất văn hóa Nam đảo, giao thương nhiều với Java, Indonesia, Malaysia... Chân Lạp của người Khmer đã từng là "chư hầu" của Phù Nam; nhưng vào thế kỷ thứ 7, Chân Lạp bật ngược trở lại mà "xóa sổ" Phù Nam luôn.]

II/ ĐÀNG NGOÀI - ĐÀNG TRONG: 

Dưới đời Lý, Trần, Hậu Lê có sự mở rộng lãnh thổ, vượt qua Đèo Ngang, tiệm tiến theo hướng Nam .... Và rồi, xảy ra sự định cõi Đàng Trong và Đàng Ngoài vào cuối thế kỷ 16 - đầu thế kỷ 17. 

Rất bất ngờ, rất kỳ lạ! Hai Đàng không phân ranh tại Quảng Trị, hay tại Huế... - mà trở lại ĐỊNH CÕI trùng khớp với sự định cõi từ thời Ngô Quyền (năm 938) với "Tĩnh Hải Quân", chỉ đến Hà Tĩnh là dứt! 

Đàng Ngoài là vậy, cũng Hà Tĩnh trở thành vùng biên cương. 

(nói cho thực đúng, là có xê xích chút ít thôi: thay vì phân đôi tại đèo Ngang thì phân đôi nơi sông Gianh chỉ cách đèo Ngang khoảng 30km, phần lớn Quảng Bình thuộc Đàng Trong) 

* Thấy gì? 

- Lãnh thổ Đàng Ngoài cũng là lãnh thổ "TĨNH HẢI QUÂN" (tên gọi do bên Tàu đặt ra mà thời Ngô Quyền vẫn giữ, chưa đổi tên khác).  

- ĐÀNG TRONG (từ Quảng Bình trở vô, theo dòng thời gian sau đó đã mở rộng tới tận Cà Mau), như vậy, hoàn toàn là một không gian lãnh thổ KHÔNG DÍNH DÁNG GÌ ĐẾN & KHÁC với "Tĩnh Hải quân"! 

"Thiên thư định phận" như vậy, để chi? 

Từ đây, dẫn đến sự khác biệt trong mô thức phát triển văn hóa & kinh tế của ĐÀNG TRONG: 

Nhờ vào sự tiếp biến với văn hóa của cư dân bản địa (người Chàm, người Khmer, một số sắc tộc từ Phù Nam còn định cư tại đây...) / tiếp nhận kinh nghiệm hàng hải rất giỏi của người Chàm / và rồi kinh nghiệm thương mại từ người Minh hương.v..v... mà ĐÀNG TRONG sở hữu một nội lực đa dạng. 

* Mời đọc Kỳ 2: https://www.facebook.com/nguyenchuong158/posts/1293346071099370

--------------------------------------------------------

Ghi chú: 

Ban đầu, lúc chúa Nguyễn Hoàng khởi lập Đàng Trong, bấy giờ biên cương phía nam giáp với Vương quốc PANDURANGA, bao gồm (nói theo tên sau này cho dễ hình dung) Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận. 

Còn "Thủy Chân Lạp"? Không còn đế quốc Khmer nữa (suy tàn) mà đã chuyển sang "Thời kỳ hậu Angkor" gồm các triều đại: Chaktomuk => Longvek => Srey Santhor => triều đại Oudong.  

Lúc chúa Nguyễn khởi lập Đàng Trong, bấy giờ xứ Chùa Tháp đã bước vào TRIỀU ĐẠI OUDONG (kinh đô Oudong nằm ở Phsar Daek, nay thuộc tỉnh Kandal).  

----------------------------------------------------------------

Hình ảnh: Bản đồ TĨNH HẢI QUÂN thời Ngô Quyền (năm 983); 

Bản đồ năm 1611, giai đoạn đầu của ĐÀNG TRONG (chúa Nguyễn) / ĐÀNG NGOÀI (chúa Trịnh, vua Lê).