KS. Mai Triệu Quang: Hiện tượng mặt đường lồi lõm, xô dồn, hư hỏng...

 Khi tham gia giao thông trên các trục đường có nhiều xe nặng chạy, tại các vị trí xe dừng chờ trước đèn tín hiệu, chúng ta sẽ thường thấy hiện tượng mặt đường lồi lõm, xô dồn, hư hỏng...trong khi đoạn đường trước đó,cũng do dùng một Nhà thầu thi công với cùng thời gian khai thác lại vẫn bằng phẳng. Cùng phân tích và thảo luận tại sao xảy ra hiện tượng này.

Vị trí đặc biệt của các điểm hư hỏng sớm nằm ở đoạn xe thay đổi vận tốc (giảm tốc độ và dừng lại trước đèn đỏ, và khởi động chạy khi có đèn xanh). Mặc dù lưu lượng xe như nhau và cả đoạn đường do một Nhà thầu thảm trong cùng ngày công tác, nhưng hư hỏng xuất hiện trước trong đoạn xe chạy chậm và thay đổi tốc độ. Trong điều kiện này, lực cắt từ tải trọng bánh xe xuất hiện trong các lớp bê tông nhựa lớn hơn nhiều so với các đoạn thông thường khác, làm phát sinh biến dạng dẻo trong các lớp bê tông nhựa và gây ra hiện tượng lún vệt bánh xe sớm hơn các đoạn khác. Việc này thực ra đã xảy ra từ lâu trên thế giới, và cách đây gần 20 năm đã có thể quan sát thấy ở các Dự án nâng cấp quốc lộ đầu tiên ở Việt Nam. Tuy nhiên ở thời điểm đó lưu lượng và tải trọng xe cũng nhỏ nên việc lún vệt bánh xe không phát triển nhanh như hiện nay, với lượng xe quá tải rất lớn và chưa được ki ểm soát thì hư hỏng phát triển rất nhanh, gây bức xúc cho xã hội và cũng làm mang tiếng cho anh em làm nghề Cầu đường chân chính.

Với lực cắt rất lớn từ tải trọng xe lên BTN tại các vị trí có điều kiện khai thác đặc biệt như trên, có thể nói việc áp dụng kết cấu mặt đường tại các vị trí đèn tín hiệu và vòng xuyến trên các trục đường có xe nặng chạy giống y như trên các đoạn trước đó là không còn phù hợp và lún vệt bánh xe hoặc hư hỏng mặt đường dạng xô dồn trước thời hạn tính toán chắc chắn sẽ xảy ra, nhanh hay chậm tùy vào lưu lượng xe và tải trọng thực tế. Do vậy trong điều kiện vẫn chưa thể có biện pháp kiểm soát tải trọng xe hữu hiệu như ở các nước phát triển, cần đưa ra kết cấu mặt đường đặc biệt ngay từ bước thiết kế hoặc gia cường kết cấu mặt đường tại các điểm này (trước đây việc này đã xảy ra ở đoạn đường vào các trạm thu phí trên Quốc lộ và hiện nay hầu như đã được thay bằng mặt đường bê tông xi măng). Tuy nhiên với diện tích không lớn thì kết cấu bê tông xi măng có giá thành khá cao và thời gian thi công lâu, các hư hỏng trên mặt đường BTXM nếu xảy ra khó sửa chữa. Do vậy việc nghiên cứu áp dụng kết cấu tối ưu hơn và cần có các Chỉ dẫn kỹ thuật để cởi trói cho các Đơn vị Tư vấn Thiết kế khi đưa ra kết cấu mặt đường đặc biệt cho các vị trí như thế này là cần thiết.