FBK. Nguyễn Chương-Mt: ĐỌC SỬ CHO KỸ

 ĐỌC SỬ CHO KỸ

Bài của FBK Nguyễn Chương-Mt 

* Tên gọi "VIETNAM" không xuất hiện trong văn kiện của Đồng Minh phân công ủy nhiệm quản trị sau khi đánh bại quân phiệt Nhựt Bổn (1945). Vì sao? Lãnh thổ lúc bấy giờ được gọi ra sao?

/1/ Trong cuốn “Nội các Trần Trọng Kim, bản chất, vai trò và vị trí lịch sử” (NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2009), tác giả Phạm Hồng Tung đã có sự thừa nhận khách quan: 

"Thực tế không ở đâu trên toàn quốc, Việt Minh giành chính quyền từ Nhật hoặc bắt Nhật giao chính quyền. Thực tế Việt Minh giành chính quyền từ tay chính phủ Trần Trọng Kim."

* "Nhựt Bổn tuyên bố đầu hàng", tại... VN? Không phải. Ngày 15/8/1945, trên đất Nhựt Bổn, Nhựt hoàng Hirohito tuyên bố đầu hàng Đồng Minh (sau đó có lễ ký chánh thức đầu hàng vô điều kiện vào 2/9/1945 trên chiến hạm USS Missouri tại Vịnh Tokyo). 

Ngoài ra, còn có lễ ký đầu hàng diễn ra tại Trung Hoa ngày 9/9/1945. Nhựt Bổn đầu hàng ... quân đội Mao Trạch Đông? Không. Nhựt Bổn, đại diện là tướng Okamura Yasuji, ký đầu hàng trước quân đội Trung Hoa dân quốc (ROC), đại diện là tướng Hà Ứng Khâm. 

Về sau, năm 1949, quân đội của Mao Trạch Đông giành chính quyền từ tay chính phủ Trung Hoa dân quốc của Tưởng Giới Thạch. 

/2/ Theo Tuyên bố Postdam (tháng 7/1945), Đồng Minh dự liệu về phương cách giải giáp quân đội Nhựt Bổn một khi Nhựt đầu hàng, phân công ủy nhiệm quản trị đối với "Indochina" (Đông Dương), chú ý, tại "Parallel 16 of Indochina"!

(Phía nam vĩ tuyến 16 trở vào, ủy nhiệm cho Anh quản trị; phía bắc vĩ tuyến 16 trở ra, ủy nhiệm cho Trung Hoa dân quốc quản trị)

2a) Trước hết, xin nói ngay. Có ý kiến... buồn cười như sau: VN đâu rước Đồng Minh mà họ ỷ mạnh họ vào (!). Ngờ nghệch về lịch sử quá sức! Bấy giờ là chiến tranh toàn thế giới thứ II giữa phe Đồng Minh (Mỹ, Liên Xô, Anh, Pháp...) và phe Trục (Đức, Ý, Nhựt). Ở châu Á, Đồng Minh giải giáp quân Nhựt tại nước Nhựt và tại những vùng lãnh thổ mà Nhựt chiếm đóng. 

Lãnh thổ nào không có Nhựt, đâu mắc gì phải vào giải giáp? Còn ở VN, Nhựt chiếm đóng, thành thử Đồng Minh phải vào giải giáp! 

2b) Quí vị chú ý: Trong Tuyên bố Postdam (Potsdam Declaration), uỷ nhiệm quản trị tại "Parallel 16 of Indochina" (vĩ tuyến 16 đi ngang qua Đà Nẵng), quân Anh vào phía nam, đặt thủ phủ tại "Saigon, capital of Cochinchina", quân Trung Hoa vào phía bắc, đặt thủ phủ tại "Hanoi, capital of Tonkin". 

Sao không gọi "Vietnam"? Thủng thẳng đọc dưới đây:

2b.1) Người Pháp, phương Tây gọi "Cochinchina", "Tonkin". Bản đồ đất nước chúng ta, trước tháng 3/1945, đâu có lấy tên chung là "Vietnam"?

2b.2) Nhà Nguyễn bấy giờ, trước tháng 3/1945, gọi tên nước là "Đại Nam" (người Pháp còn gọi là "Annam").

2b.3) Tháng 3/1945, sau khi Nhựt đảo chánh Pháp, và nhà Nguyễn  chánh thức kết thúc sau khi khi vua Bảo Đại tuyên cáo thành lập nước mang tên "Việt Nam đế quốc" (không còn gọi Đại Nam theo các vị tiên đế của nhà Nguyễn). 

Hai chữ "VIET NAM" xuất hiện kể từ tháng 3/1945 (thời vua Gia Long đặt tên nước là "Việt Nam" đầu thế kỷ 19, rồi sau đó kể từ đời vua thứ nhì của nhà Nguyễn là vua Minh Mạng trở đi, tên nước là Đại Nam). 

Vậy, vì sao "Tuyên bố Postdam" (tháng 7/1945) không dùng hai chữ "Vietnam" xuất hiện trước đó vài tháng (tháng 3/1945)?

/3/Tuyên bố Postdam, đáng chú ý, đó là: 

- Trao trả CHỦ QUYỀN ngay lập tức cho những thể chế của quốc gia bổn xứ từng tồn tại TRƯỚC THỜI ĐIỂM bị Nhựt chiếm đóng; 

- Đối với những thể chế, chính phủ bổn xứ thành lập SAU THỜI ĐIỂM quân Nhựt đã chiếm đóng hoặc từng chiếm đóng, Đồng Minh xem xét nhân sự, bàn thảo, đồng thuận để tái cấu trúc một chính phủ bổn xứ, sau đó giao cho chính phủ đó thủ đắc chủ quyền lãnh thổ. 

3a) Như chính phủ Trung Hoa dân quốc (ROC) tồn tại TRƯỚC KHI quân Nhựt xâm lược, chiếm đóng. Do đó, sau khi Nhựt đầu hàng, chính phủ ROC đã thủ đắc chủ quyền (mà không phải trải qua giai đoạn ủy nhiệm). 

3b) Đối với thể chế, chính phủ thành lập sau khi quân Nhựt vào chiếm đóng - chú ý - Đồng Minh không phán quyết chính phủ đó là bù nhìn, tay sai hoặc độc lập, mà cần thiết phải qua giai đoạn xem xét, bàn bạc, tái cấu trúc!

Quí bạn xem trường hợp "bán đảo củ sâm" sẽ tỏ. 

Bán đảo Cao Ly phân thành hai vùng ủy nhiệm: phía bắc vĩ tuyến 38 do Liên Xô cai quản, phía nam vĩ tuyến 38 do Mỹ điều hành. 

Lúc bấy giờ, một Ủy ban Cứu quốc đã hoạt động ráo riết, bắt đầu từ tháng 8 năm 1945, sau đó tại Hán Thành (Seoul) vào ngày 12/9/1945 long trọng tuyên bố ra đời quốc gia mang tên "Cộng hòa Nhân dân Triều Tiên". Chủ tịch là ông Lee Sung Man (Lý Thừa Vãn). 

NHƯNG, Mỹ - quốc gia được Đồng Minh ủy nhiệm việc điều hành phía nam vĩ tuyến 38 - đã không vội thừa nhận chính phủ của ông Lý Thừa Vãn. 

Bởi chính phủ này cũng như "Cộng hòa nhân dân Triều Tiên" không phải là chính phủ hoặc thể chế từng tồn tại trước khi bị Nhựt chiếm đóng. 

Để rồi, ông Lý Thừa Vãn đã có những cuộc tiếp xúc, dàn xếp, tái cấu trúc chính phủ. Vài năm sau, ngày 15/8/1948, "Đại Hàn dân quốc" chính thức ra đời mà Tổng thống đầu tiên của Đại Hàn, không ai khác, cũng chính là Lý Thừa Vãn! 

/4/ Trở lại với câu chuyện lịch sử nước nhà. 

4a) Chính phủ của nhà vua Bảo Đại, Trần Trọng Kim thành hình sau khi Nhựt chiếm đóng, chưa qua sự "kiểm nghiệm", tái cấu trúc của Đồng Minh nên Đồng Minh không vội thừa nhận. Tên gọi "Việt Nam" mà chính phủ này xướng danh (bắt đầu trong tháng 3/1945) cũng chưa thể chánh thức được thừa nhận, gọi tên. 

Thành thử Tuyên bố Postdam dùng những cách gọi mà phương Tây quen gọi trước đó như "Indochina", "Cochinchine", "Tonkin" (một khi có chính phủ bổn xứ, được Đồng Minh đồng thuận, chính phủ bổn xứ đó có thẩm quyền đặt ra tên gọi chánh thức cho quốc gia).

4b) Chính phủ VNDCCH cũng vậy, theo (3b), phải có sự bàn bạc, dàn xếp với thành viên được Đồng Minh ủy nhiệm quản trị - là Pháp (ban đầu phân công cho Anh, Trung Hoa, rồi cả hai đều giao quyền ủy nhiệm lại cho Pháp). 

Quí bạn chú ý: Theo Thỏa thuận Postdam, suốt thời gian từ tháng 9 năm 1945 cho đến đầu năm 1950, Liên Xô không đặt bang giao thừa nhận chính phủ VNDCCH! Bởi vì việc thừa nhận chính phủ bổn xứ, lúc bấy giờ nằm ở thỏa thuận với thành viên được Đồng Minh ủy nhiệm là Pháp. 

NHƯNG, qua năm 1950, "Chiến tranh Lạnh" giữa Liên Xô và Mỹ bắt đầu nổ ra. Thành thử, những bàn luận lịch sử tiếp theo sau, thuộc về một vấn đề rộng hơn, phức tạp hơn, vượt quá khuôn khổ nội dung cần ghi chú ớ đây./.

-----------------------------------------------------

Hình dưới: Nhựt Bổn ký đầu hàng trước ROC. 

Hình trên: Chính phủ Cứu quốc của Lý Thừa Vãn ban đầu không được Mỹ thừa nhận; sau đó sắp xếp, tái cấu trúc và Mỹ thay mặt Đồng Minh trao trả chủ quyền cho chính phủ Lý Thừa Vãn của Đại Hàn dân quốc.