Lược dịch từ sách: Nutrition and Physical Degeneration_Weston A. Price

 Một minh họa khác về sự khôn ngoan của người da đỏ bản địa ở vùng đất xa xôi phía bắc ấy đến với tôi thông qua hai người tìm kiếm mà chúng tôi đã giải cứu và đưa ra ngoài cùng ngay trước khi mùa thu đóng băng. Họ đã đến khu vực này, lúc đó vẫn còn chưa được khám phá và khảo sát, để tìm kiếm kim loại quý và radium. Cả hai đều là tiến sĩ khoa học và kỹ thuật, và được một trong những tập đoàn khai khoáng lớn của quốc gia cử đến với những thiết bị rất tinh vi. Do khu vực này khó tiếp cận, họ đã lên kế hoạch để tiếp cận nó một cách nhanh chóng. Họ đã bay qua hai dãy núi từ Alaska và khi đến dãy núi bên trong, tức là dãy Rocky Mountain, họ thấy độ cao quá lớn đến nỗi máy bay của họ không thể bay qua dãy núi, và kết quả là họ đã hạ cánh xuống một hồ nước nhỏ bên ngoài. Sau đó, máy bay quay trở lại nhưng không thể tiếp cận thế giới bên ngoài do thiếu nhiên liệu. Phi công phải để máy bay trên một tuyến đường thủy và lội bộ qua những ngọn núi để đến với nền văn minh. Hai người tìm kiếm đã đảm nhận việc mang thiết bị và lương thực của mình qua dãy Rocky Mountain vào khu vực bên trong, nơi họ sẽ tìm kiếm. Họ phát hiện khoảng cách qua cao nguyên khoảng một trăm dặm và độ cao lên tới chín nghìn feet. Mặc dù họ có đủ lương thực và trang thiết bị để ở lại hai năm, nhưng họ nhận ra rằng sẽ mất ngần ấy thời gian để mang lương thực và dụng cụ qua cao nguyên này. Vì vậy, họ đã bỏ lại tất cả, và thay vì ở lại vùng nông thôn với những điều kiện và triển vọng bấp bênh về lương thực và chỗ ở, họ đã hành quân đến sông Liard với hy vọng rằng một đoàn thám hiểm nào đó có thể đến vùng đất đó. Một trong những người đàn ông đã kể cho tôi nghe câu chuyện bi thảm sau đây. Trong khi họ băng qua cao nguyên, ông gần như bị mù với cơn đau dữ dội ở mắt đến nỗi ông sợ mình sẽ phát điên. Đó không phải là chứng mù tuyết, vì họ được đeo kính. Đó là chứng khô mắt, do thiếu vitamin A. Một ngày nọ, ông suýt đâm sầm vào một con gấu xám mẹ và hai con của nó. May mắn thay, chúng không tấn công ông mà bỏ đi. Ông ngồi xuống một tảng đá và khóc trong tuyệt vọng vì không bao giờ được gặp lại gia đình. Khi ông ngồi đó, ôm lấy cái đầu đang đau nhói, ông nghe thấy một giọng nói và ngước lên. Đó là một ông lão da đỏ đã theo dõi con gấu xám đó. Nhận ra hoàn cảnh của người thợ đào vàng này, ông lão nhận ra và mặc dù cả hai đều không hiểu ngôn ngữ của nhau, nhưng sau khi kiểm tra mắt, người da đỏ đã nắm tay anh ta và dẫn anh ta đến một dòng suối đang chảy xuống núi. Trong khi người thợ đào vàng ngồi chờ, người da đỏ đã đắp một cái bẫy bằng đá chắn ngang dòng suối. Sau đó, ông lão lội ngược dòng, vừa lội vừa té nước, và thế là dụ được con cá hồi vào bẫy. Ông lão ném con cá lên bờ và bảo người thợ đào vàng ăn phần thịt đầu và các mô phía sau mắt, bao gồm cả mắt, kết quả là cơn đau của anh ta đã thuyên giảm đáng kể chỉ sau vài giờ.Chỉ trong một ngày, thị lực của anh ấy đã hồi phục nhanh chóng, và hai ngày sau mắt anh ấy gần như bình thường. Anh ấy nói với tôi với niềm xúc động sâu sắc và lòng biết ơn rằng người Ấn Độ đó chắc chắn đã cứu mạng anh ấy.

Ngày nay, khoa học hiện đại biết rằng một trong những nguồn cung cấp vitamin A dồi dào nhất trong toàn bộ cơ thể động vật là từ các mô phía sau mắt, bao gồm cả võng mạc.

Hình ảnh minh họa: nguồn internet, món mắt cá ngừ đại dương.

(Lược dịch từ sách: Nutrition and Physical Degeneration_Weston A. Price)