KS. Lê Quốc Ca: CÁC NGÂN HÀNG TRUNG QUỐC NHƯ MỘT TIỆM CẦM ĐỒ - JACK MA ĐÃ NÓI ĐÚNG VÀ PHẢI TRẢ GIÁ

CÁC NGÂN HÀNG TRUNG QUỐC NHƯ MỘT TIỆM CẦM ĐỒ - JACK MA ĐÃ NÓI ĐÚNG VÀ PHẢI TRẢ GIÁ

TRUNG SỸ

1. BỐI CẢNH CỦA CÚ " VẠ MIỆNG" LÍCH SỬ

Ngày 24/10/2020, tại Bund Summit ở Thượng Hải, trước mặt toàn bộ lãnh đạo tài chính cao cấp nhất của Trung Quốc, Jack Ma - khi đó là người giàu nhất Trung Quốc, chuẩn bị đưa Ant Group lên sàn với thương vụ IPO lớn nhất lịch sử 37 tỷ USD - đã có bài phát biểu đi vào lịch sử.

Ông nói thẳng: “Trung Quốc không có rủi ro hệ thống tài chính vì đơn giản là chẳng có hệ thống tài chính nào cả”. 

Và câu chí mạng nhất: Ông công khai chỉ trích các ngân hàng quốc doanh Trung Quốc chẳng khác gì những “tiệm cầm đồ”, vì luôn đòi tài sản thế chấp khi cho vay, thay vì sử dụng dữ liệu và công nghệ để đánh giá rủi ro tín dụng. 

Ông còn ví Hiệp định Basel là "câu lạc bộ của những người già" và cách quản lý của Bắc Kinh là "dùng cách quản lý ga tàu để vận hành sân bay". 

Chỉ vài ngày sau, Jack Ma được mời đến Bắc Kinh "gặp mặt". IPO của Ant bị dừng khẩn cấp. Ông biến mất khỏi công chúng suốt 3 tháng.

2. VÌ SAO VÍ VON " NGÂN HÀNG LÀ TIỆM CẦM ĐỒ" LẠI ĐAU VÀ ĐÚNG THẾ.

Bình luận của Jack Ma không phải là nói cho sướng miệng. Nó chạm đúng tử huyệt của mô hình ngân hàng Trung Quốc:

+ Thứ nhất, tư duy cầm đồ, không phải tư duy tín dụng. Ngân hàng truyền thống Trung Quốc cho vay dựa trên thế chấp: có nhà, có đất, có xưởng thì cho vay. Không có thì dù ý tưởng của bạn có tốt đến mấy, dòng tiền tương lai có đẹp đến mấy, cũng bị từ chối. Đó chính là logic của tiệm cầm đồ: có đồ mới có tiền. Nó an toàn cho ngân hàng, nhưng bóp chết doanh nghiệp nhỏ.

+ Thứ hai, bỏ rơi những người cần vốn nhất. 80% doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Trung Quốc tạo ra việc làm, nhưng lại không tiếp cận được vốn ngân hàng vì không có tài sản thế chấp đủ lớn. Họ chính là khách hàng mà Ant Group nhắm tới với mô hình cho vay dựa trên dữ liệu thanh toán, hành vi tiêu dùng trên Alipay. Jack Ma đã nhìn thấy: ngân hàng thì "chẳng giúp đỡ gì cho những công ty đang đói vốn". 

+ Thứ ba, sợ rủi ro đến mức tạo ra rủi ro lớn hơn. Jack Ma nói rào cản lớn nhất không phải là "rủi ro hệ thống" mà là "thiếu hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh". Khi ngân hàng chỉ dám cho người giàu vay vì họ có tài sản, thì người nghèo mãi không có cơ hội làm giàu. Đó mới là rủi ro hệ thống thực sự.

Câu nói của ông: "Nếu vay 100.000 nhân dân tệ, bạn là người lo. Nếu vay 1 triệu, cả bạn và ngân hàng đều lo" - chính là để châm biếm cái tư duy cầm đồ đó. Ngân hàng chỉ lo giữ cái sổ đỏ, chứ không lo cùng doanh nghiệp lớn lên.

3. VÌ SAO NÓI ĐÚNG MÀ LẠI BỊ TRỪNG PHẠT

Jack Ma đúng về mặt chuyên môn, nhưng sai về mặt chính trị.

Ở Trung Quốc, tài chính là huyết mạch an ninh quốc gia. Ngân hàng quốc doanh là công cụ của nhà nước để điều tiết nền kinh tế. Khi Jack Ma ví họ là tiệm cầm đồ, là già cỗi, ông không chỉ chê một vài ngân hàng, ông chê cả cơ chế quản lý của nhà nước.

Và ông nói điều đó khi Ant Group - một công ty tư nhân - đang cho vay nhiều hơn cả những ngân hàng lớn, nhưng lại không chịu sự quản lý chặt chẽ như ngân hàng. Với Bắc Kinh, đó là mối đe dọa. Đúng hay sai không quan trọng bằng việc ai được phép nói và ai được phép làm.

Bài học của Jack Ma chính là bài học "Giữ miệng là giữ vận" mà người ta vẫn nhắc lại: Một lời đã thốt ra, dù bốn ngựa kéo cũng khó đuổi kịp.

Lời kết:

Sau 4 năm, nhìn lại, thị trường đã trả lời Jack Ma đúng. Chính phủ Trung Quốc sau đó buộc Ant phải cải tổ thành công ty holding tài chính, phải chia sẻ dữ liệu, và chính các ngân hàng quốc doanh cũng đang phải học cách cho vay dựa trên dữ liệu, bỏ dần tư duy cầm đồ.

Jack Ma mất ngôi vương, phải lui về làm nông nghiệp, nghiên cứu ở Nhật Bản và châu Âu. Nhưng câu ví von "tiệm cầm đồ" thì vẫn sống.

Vì nó đúng. Và vì nó nói ra một sự thật mà cả người đi vay lẫn người cho vay đều biết, nhưng không ai dám nói to ở Bund Summit.