“GDP đẹp mới đáng sợ”?

Ông Nguyễn Xuân Nghĩa là cháu ruột cố TBT Nguyễn Văn Linh viết gì?

 (Bài viết bên dưới)

1️⃣ Vì sao ông ấy nói “GDP đẹp mới đáng sợ”?

Hiểu đơn giản thế này:

GDP giống như doanh thu của một gia đình.

Tháng này nhà bạn thu về 50 triệu → nghe rất đã.

Nhưng nếu 30 triệu là tiền vay ngân hàng,

10 triệu là bán đất,

10 triệu còn lại mới là tiền làm ra thật…

Thì tháng đó có thật sự “giàu lên” không?

👉 GDP chỉ là tổng tiền làm ra. 👉 Nó không nói:

Dân có khá hơn không?

Thu nhập có đủ sống không?

Tương lai có vững không?

Tăng nhanh mà không biết tăng từ đâu → mới nguy hiểm.

---

2️⃣ Tăng trưởng có 2 kiểu

Kiểu 1: Tăng vì giỏi hơn

Làm ra sản phẩm giá trị cao hơn.

Công nghệ tốt hơn.

Doanh nghiệp Việt mạnh hơn.

Lao động Việt làm ra nhiều tiền hơn.

➡️ Đây là tăng trưởng khỏe.

---

Kiểu 2: Tăng vì “bơm mạnh”

Vay thêm tiền.

Xây dựng nhiều.

Đẩy đầu tư công.

Bất động sản sôi lên.

FDI vào nhiều.

➡️ GDP vẫn tăng. ➡️ Nhưng giống như tăng cân vì mỡ, không phải cơ.

Ông Nguyễn Xuân Nghĩa đang cảnh báo:

> Việt Nam có nguy cơ tăng theo kiểu thứ hai nhiều hơn kiểu thứ nhất.

---

3️⃣ FDI: Món quà hay thuốc gây nghiện?

FDI là gì?

Là công ty nước ngoài vào mở nhà máy.

Ưu điểm:

Có việc làm.

Có xuất khẩu.

Có GDP.

Nhược điểm:

Công nghệ lõi họ giữ.

Linh kiện họ nhập.

Lợi nhuận lớn họ mang về.

Ta chủ yếu lắp ráp.

Hiểu đơn giản:

Ta cho thuê đất + lao động

Họ giữ phần thông minh nhất.

Nếu làm vậy 5–10 năm để học hỏi → tốt.

Nếu làm vậy 30 năm → dễ lệ thuộc.

---

4️⃣ Nguy hiểm nhất: Trung lưu không lớn lên

Một đất nước muốn bền phải có tầng lớp trung lưu mạnh.

Trung lưu là ai?

Người có thu nhập đủ sống,

Có tích lũy,

Có tiền cho con học,

Có khả năng tiêu dùng.

Nếu:

Nhà cửa tăng giá nhanh hơn lương,

Giáo dục – y tế đắt đỏ,

Làm việc nhiều nhưng không để dành được…

Thì dù GDP tăng, người dân vẫn thấy “không khá lên”.

Khi đó:

Niềm tin giảm.

Xã hội dễ phân hóa.

---

5️⃣ Đầu tư công và bất động sản: Con dao hai lưỡi

Xây đường, cầu, sân bay → rất cần.

Nhưng nếu:

Đầu tư công là động cơ chính để giữ tăng trưởng,

Bất động sản trở thành kênh hút tiền lớn nhất,

Thì sẽ giống như:

Cả xã hội bận… xây nhà để bán cho nhau.

GDP vẫn đẹp. Nhưng năng suất không tăng bao nhiêu.

---

6️⃣ Dân số vàng sắp hết

Việt Nam đang ở cuối giai đoạn:

Người trẻ nhiều,

Người già ít.

10–15 năm nữa:

Người già tăng mạnh.

Người lao động giảm.

Chi phí an sinh tăng.

Nếu chưa kịp giàu trước khi già → rất khó sửa.

Đây là phần đáng lo nhất.

---

7️⃣ Bẫy thu nhập trung bình là cái bẫy… êm

Nguy hiểm ở chỗ:

Kinh tế vẫn tăng.

Vẫn có thành tích.

Không ai thấy khủng hoảng.

Nhưng mãi không vượt được ngưỡng thu nhập cao.

Nhiều nước mắc ở đây 30–40 năm.

Không sụp đổ. Nhưng cũng không bứt phá.

---

8️⃣ Hàn Quốc – Nhật – Singapore khác ở đâu?

Không phải vì họ may mắn.

Họ:

Chọn ít ngành, làm cực sâu.

Bảo vệ doanh nghiệp nội địa khi cần.

Đầu tư cực mạnh vào kỹ sư, công nghệ lõi.

Kỷ luật rất cao.

Còn nếu:

Cái gì cũng làm,

Cái gì cũng muốn nhanh,

Ngắn hạn được ưu tiên hơn dài hạn,

Thì rất khó thành cường quốc công nghệ.

---

9️⃣ Câu hỏi lớn ông ấy muốn đặt ra

Tăng trưởng nhanh có đáng sợ không?

Không.

Nhưng:

Tăng nhanh mà sai cấu trúc → đáng sợ.

Vì:

Nợ tăng.

Trung lưu yếu.

Công nghệ lõi thiếu.

Dân số già hóa.

Phụ thuộc bên ngoài.

Lúc đó muốn sửa → không còn thời gian.

---

Tóm lại cực ngắn

Ông Nguyễn Xuân Nghĩa không nói Việt Nam xấu.

Ông nói:

> Nếu chỉ nhìn GDP đẹp mà tự ru ngủ, ta có thể bỏ lỡ giai đoạn quyết định nhất của lịch sử.

Tăng trưởng không phải mục tiêu. Giàu thực sự mới là mục tiêu.

---

Nếu nói bằng một câu rất bình dân:

> Tăng nhanh không đáng sợ.

Sợ nhất là chạy rất nhanh… nhưng chạy sai hướng.

---

Còn anh, nếu phải chọn một câu trả lời ngắn:

Sợ tăng chậm?

Hay sợ tăng nhanh nhưng sai cách?

Tôi muốn nghe góc nhìn của anh, vì anh đang nhìn câu chuyện này không chỉ ở kinh tế mà ở cấu trúc quyền lực và thiết kế quốc gia.