FB. Son Hahong: IRAN: CHA MẸ, ÔNG BÀ GÂY BÃO, CON CHÁU NHẬN HẬU QUẢ THẢM KHỐC!

IRAN: CHA MẸ, ÔNG BÀ GÂY BÃO, CON CHÁU NHẬN HẬU QUẢ THẢM KHỐC!

Người Iran nuốt tiếc thời huy hoàng trước năm 1979, nhưng tất cả đã muộn.

Cái giá mà người dân Iran phải trả cho 47 năm hứa hẹn cách mạng.

Gần 47 năm sau cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979 của Iran, một cựu lãnh đạo bóng đá đã đặt câu hỏi người dân Iran nhận được gì từ những lời hứa đó, chỉ ra việc con cái của các quan chức phải sống ở nước ngoài, sự giàu có từ dầu mỏ không bao giờ đến được với tiền lương và một nhà nước đáp trả các cuộc biểu tình bằng đạn dược.

Con dân sống trong khổ ải đày đoạ

“Suốt 47 năm qua các ông chẳng làm được gì cả. Tất cả những gì các ông nói chỉ là phẩm giá, phẩm giá, phẩm giá. Phẩm giá nào chứ?” 

Mohammad Dadkan, cựu chủ tịch Liên đoàn bóng đá Iran, phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên podcast tiếng Ba Tư Tak be Tak.

Chi phí của việc đối đầu với Hoa Kỳ

"Nếu không có bài hát 'Death to America' thì chúng ta sẽ có gì để nói? Chúng ta sẽ dùng gì để giữ cho mọi người bận rộn?", Dadkan hỏi.

Khẩu hiệu này đã trở thành cốt lõi trong bản sắc của Cộng hòa Hồi giáo Iran kể từ năm 1979, khi các sinh viên trung thành với Ayatollah Khomeini chiếm giữ đại sứ quán Mỹ và bắt giữ các nhà ngoại giao làm con tin.

Hàng thập kỷ đối đầu và tranh chấp về chương trình hạt nhân đã dẫn đến các lệnh trừng phạt sâu rộng của Mỹ đối với dầu mỏ, ngân hàng và thương mại.

Họ đã cản trở đầu tư và làm tăng chi phí nhập khẩu, và sự quản lý yếu kém của chính nhà nước đã gây ra phần còn lại. Các hộ gia đình Iran đang phải sống trong tình trạng lạm phát cao, sức mua giảm và thiếu việc làm.

Các quan chức gọi việc chống đối Washington là thước đo của nền độc lập dân tộc. Người dân Iran đã phải trả giá đắt cho điều đó.

Đặc quyền ở nhà, con cái ở nước ngoài

"Ngoài việc làm giàu cho bản thân, gửi con cái ra nước ngoài và hưởng mọi đặc quyền, các người còn làm được gì?", ông Dadkan nói.

Từ lâu, việc con cái của các quan chức cấp cao sống ở những quốc gia mà cha mẹ chúng lên án đã gây ra sự phẫn nộ.

Fatemeh Ardeshir Larijani, con gái của Ali Larijani, cựu thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao bị thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Israel hồi tháng 3, từng làm chuyên gia ung thư tại Đại học Emory ở Hoa Kỳ cho đến tháng 1, khi Emory tuyên bố chấm dứt hợp đồng lao động của bà sau các cuộc biểu tình của người Mỹ gốc Iran. Một phát ngôn viên chính phủ cho biết bà đã trở về Iran.

Issa Hashemi là con trai của Masoumeh Ebtekar, cựu phó tổng thống kiêm phát ngôn viên của nhóm sinh viên chiếm giữ đại sứ quán Mỹ năm 1979.

Ông sống ở Los Angeles cùng vợ và con trai cho đến tháng Tư, khi cơ quan nhập cư Hoa Kỳ bắt giữ gia đình ông và Ngoại trưởng Marco Rubio thu hồi quyền cư trú vĩnh viễn của họ vì có liên hệ với Ebtekar.

Đối với hầu hết người Iran, việc đồng tiền mất giá và việc đóng cửa thị thực đã khiến việc học tập hoặc định cư ở nước ngoài trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Sự giàu có từ dầu mỏ và mức lương giảm sút:

"Chúng ta có đá, vàng, dầu mỏ, những nguồn tài nguyên tốt nhất và vị trí địa lý tuyệt vời để thu hút khách du lịch. Nhưng chúng ta chưa làm gì cả," ông Dadkan nói.

Iran sở hữu một trong những trữ lượng dầu khí lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, người dân nước này chưa được hưởng lợi từ điều đó.

Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát hàng năm đạt 76,8% trong tháng 10, và giá cả cao hơn 88,7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong tháng 11, tỷ giá đô la Mỹ ở mức khoảng 2,63 triệu rial, so với khoảng 1,6 triệu rial vào đầu tháng 4: đồng rial đã mất gần 40% giá trị trong bảy tháng.

Mức lương tối thiểu cơ bản cho năm tài chính của Iran bắt đầu từ tháng 3 được ấn định ở mức khoảng 166 triệu rial một tháng. Theo tỷ giá hiện tại, con số đó tương đương khoảng 63 đô la Mỹ.

'Phẩm giá quốc gia'

Ông Dadkan cũng dùng chính từ ngữ ưa thích của các quan chức để phản bác lại họ, bằng cách chỉ ra tình trạng phụ nữ Iran bị đẩy vào con đường mại dâm ở các nước láng giềng.

Báo cáo về nạn buôn người năm 2019 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã nêu rõ số lượng phụ nữ trẻ người Iran hành nghề mại dâm ở Dubai ngày càng tăng, một số bị kiểm soát bởi các mạng lưới đã thu giữ hộ chiếu của họ và đe dọa bạo lực, cũng như mối liên hệ có thể có giữa những kẻ buôn người và các thành viên của cảnh sát, Lực lượng Vệ binh Cách mạng và dân quân Basij.

Báo cáo năm 2022 của tổ chức này đã xác định phụ nữ Iran dễ bị tổn thương trước nạn buôn bán tình dục ở Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt là gần biên giới.

Khả năng phục hồi, tiền lương và tên lửa

"Họ đã nghĩ ra một điều gì đó mới mẻ, và dường như tất cả họ đều nói cùng một điều," Dadkan nói, chỉ trích việc các quan chức liên tục sử dụng thuật ngữ "khả năng phục hồi".

Thuật ngữ tiếng Ba Tư "tabavari", có nghĩa là khả năng phục hồi hoặc khả năng chịu đựng gian khổ, ngày càng xuất hiện nhiều trong các bài phát biểu của các quan chức Iran kêu gọi người dân đối phó với áp lực kinh tế và xã hội.

Lời kêu gọi này được đưa ra trong bối cảnh các hộ gia đình đang phải vật lộn với tình trạng lạm phát dai dẳng, sức mua giảm sút, mất điện và thiếu nước. Việc cắt điện đã làm gián đoạn hoạt động kinh doanh và sản xuất công nghiệp, trong khi tình trạng thiếu nước đã ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày ở nhiều tỉnh thành.

Lời chỉ trích của Dadkan tập trung vào kỳ vọng rằng người dân phải liên tục thích nghi với tình hình ngày càng xấu đi, trong khi các quan chức lại nhấn mạnh khả năng chịu đựng khó khăn của họ thay vì giải thích cách giải quyết các vấn đề cốt lõi.

Ông Dadkan cũng phản đối những yêu cầu tăng lương cho các nghị sĩ.

"Tại sao anh lại được tăng lương? Anh đã làm được gì?" anh ta hỏi.

Ông so sánh những lợi ích mà các nhà lập pháp được hưởng với những khó khăn của những người về hưu, những người đã nhiều lần biểu tình đòi lương hưu phải theo kịp lạm phát.

Các ưu tiên quân sự cũng nhận được những lời chỉ trích tương tự.

"Ông lên truyền hình sáng nay và nói rằng tầm bắn của tên lửa cần được tăng lên. Tại sao đó lại là mối quan tâm của ông? Hãy lo cho tính mạng, phúc lợi và an ninh của người dân đi", ông Dadkan nói.

Các quan chức Iran đã đặt việc mở rộng năng lực tên lửa của đất nước lên hàng đầu, ngay cả khi tình trạng mất điện làm gián đoạn hoạt động của nhà cửa và nhà máy, tình trạng thiếu nước ngày càng trầm trọng và cơ sở hạ tầng cơ bản xuống cấp.

Quyền biểu tình:

"Bây giờ hãy bảo những người không đồng ý với chính sách của ông hãy ra đây. Xem liệu ông có thể kiểm soát được đám đông hay không. Sau đó, ông sẽ biết liệu mọi người có muốn ông hay không," Dadkan nói.

Cuộc thách thức của ông diễn ra sau nhiều năm biểu tình chống chính phủ, bao gồm các cuộc biểu tình năm 2017–18 và 2019, cuộc nổi dậy Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do năm 2022 và các cuộc biểu tình trên toàn quốc vào tháng 1 năm 2026.

Cuộc đàn áp hồi tháng Giêng, đặc biệt là các vụ giết người vào ngày 8 và 9 tháng Giêng, đã trở thành tâm điểm của những câu hỏi về cách thức hệ thống đối xử với những người bất đồng chính kiến.

Ngày 25 tháng 1, ban biên tập của Iran International thông báo rằng hơn 36.500 người đã thiệt mạng trong hai ngày đó, dựa trên các tài liệu an ninh mật, báo cáo hiện trường và lời khai từ các nhân viên y tế, nhân chứng và gia đình nạn nhân.

Ban biên tập cũng cho rằng các vụ giết người là do mệnh lệnh của Ali Khamenei, được các quan chức cấp cao của Cộng hòa Hồi giáo phê duyệt.

Các video từ cơ sở pháp y Kahrizak gần Tehran cho thấy hàng loạt túi đựng thi thể và các gia đình đang tìm kiếm người thân mất tích.

Lời thách thức của Dadkan, "Hãy thả đối thủ xuống đường và đếm số họ", là một lời đáp trả mà chính quyền bang đã đưa ra vào tháng Giêng.

Những năm tháng không thể quay trở lại cuộc khủng hoảng kinh tế này đến cuộc khủng hoảng khác. Thế hệ tiếp theo lớn lên với thu nhập giảm sút và ít triển vọng, và nhiều người đã rời bỏ quê hương. Những người khác thì phải chôn cất người thân bị giết trên đường phố.

Bốn mươi bảy năm là một chương trong lịch sử đen tối  của một quốc gia. 

Đối với người dân Iran, đó là cả một quãng đời tuổi trẻ phải vật lộn mưu sinh, những tương lai bị bỏ rơi và những gia đình ly tán vì di cư hoặc cái chết.

Không gì có thể lấy lại được, những người tiền bối từng cuồng tín ủng hộ Khomeini giờ đây nhìn cảnh cơ cực vận hàn của con cháu mình đôi khi họ không cầm được nước mắt,,

Cái sai này của họ bao giờ mới trả hết nợ cho con cháu đây!