Chuyển đến nội dung chính

Nguyễn Đức Lực: Tên lửa nổ 3 lần liền, sao Musk vẫn không bỏ cuộc?

Tên lửa nổ 3 lần liền, sao Musk vẫn không bỏ cuộc?

Tháng 3/2006, trên đảo Omelek giữa Thái Bình Dương, có người chụp được Elon Musk ngồi xổm trên sàn nhà kho, xung quanh là đống nhôm vụn của quả tên lửa Falcon 1 vừa rơi xuống rạn san hô. Thứ Bảy vừa rồi, cũng cái công ty ấy dùng đôi đũa thép của tháp phóng bắt sống con tàu Starship bay 14 vòng quanh Trái Đất về. 2 tấm ảnh chụp cách nhau đúng 20 năm. Nhìn ảnh trước cứ tưởng ai đang dọn nhà sau bão.

Hỏi vì sao không bỏ cuộc thì ai cũng bảo ý chí thép. Mà câu "không bỏ cuộc" thì ai chẳng hô hào được, gào xong, tự nhủ xong vẫn bỏ cuộc như thường, y như vụ hứa bỏ trà sữa từ đầu năm. Vậy sau mỗi lần nổ xong, ông với đám kỹ sư làm gì tiếp.

I - NỔ XONG THÌ ĐI TÌM LỖI

Lần 1, ngày 24/3/2006, tên lửa bay được chừng nửa phút thì bốc cháy, rơi xuống rạn san hô. Ban đầu SpaceX nghi là do thợ lắp ráp làm sai, vì đêm trước hôm phóng kỹ thuật viên có tháo lắp ở chỗ đường ống ấy, chắc siết ốc chưa chặt. Tới lúc nhặt được con ốc nhôm ở đường ống nhiên liệu từ dưới rạn san hô lên thì sợi dây thép khoá con ốc vẫn còn nguyên, nghĩa là thợ đã siết đúng cách. Hội đồng điều tra kết luận không phải do con người làm sai.

Tên lửa nằm chờ phóng trên đảo mấy tháng giữa không khí vừa mặn vừa ẩm, con ốc bé tí bị ăn mòn rồi nứt trong 18 tiếng cuối trước giờ phóng. Nhiên liệu rỉ ra rồi bắt lửa. Cả quả tên lửa đi tong vì 1 con ốc, nghe cứ như chuyện ngoài tiệm sửa xe đầu ngõ. Từ lần sau SpaceX bỏ hẳn ốc nhôm ở những chỗ phơi ra ngoài trời.

Lần 2, tháng 3/2007, tên lửa lên được tới vũ trụ. Nhưng tầng trên cứ lắc mỗi lúc một mạnh rồi tắt máy sớm hơn dự tính. Lỗi nằm ở bồn ôxy lỏng: ôxy sóng sánh trong bồn (ai từng bưng bát canh đầy chạy từ bếp ra mâm chắc hiểu cảnh này), mà nhịp sóng sánh lại trùng đúng nhịp của hệ thống lái. SpaceX lắp thêm vách ngăn vào trong bồn, sửa lại phần mềm điều khiển.

Lần 3, đầu tháng 8/2008, SpaceX lắp động cơ mới. Động cơ này tắt rồi mà vẫn còn đẩy tới thêm 1 chút, vì nhiên liệu còn đọng trong ống làm mát quanh buồng đốt bốc hơi. Chạy thử dưới mặt đất bao nhiêu lần cũng không ai thấy, vì áp suất không khí dưới mặt đất lấn át mất, bay lên tới chỗ chân không ngoài vũ trụ mới lòi ra. Tầng dưới tách ra xong lại húc ngược vào tầng trên. Từ lúc tắt máy tới lúc tách tầng chỉ có 1,5 giây. Musk bảo: "Chỉ cần thêm 1 giây thôi, chuyện này đã không xảy ra." Hỏng cả chuyến bay vì đúng 1 giây, cay thật sự.

Hôm ấy Musk viết cho nhân viên 1 câu mà giờ trên mạng vẫn hay trích: "Về phần mình, tôi sẽ không bao giờ bỏ cuộc, mà tôi nói là không bao giờ." Câu này giờ thành ảnh động lực đầy mạng, nền hoàng hôn, chữ vàng uốn éo đủ cả. Mấy hôm sau, ông đứng ra giải thích cái lỗi tách tầng, bảo chỉ cần chỉnh cho tầng dưới tách ra chậm thêm vài giây là xong, rồi nói thêm 1 câu: "Học bài này trên quả tên lửa nhỏ Falcon 1 còn hơn học trên quả to Falcon 9."

II - VẤP NGÃ XONG, TỰ NÓI VỚI MÌNH CÂU GÌ

Martin Seligman (nhà tâm lý học Mỹ, Đại học Pennsylvania) bỏ ra mấy chục năm tìm hiểu vì sao có người té ngã 1 lần là nằm luôn không dậy nổi. Ông để ý câu người ta tự nói với mình ngay sau lúc vấp ngã. Người dễ buông xuôi hay nói "mình chẳng bao giờ làm nổi", "mình chả được cái tích sự gì", như thể thua 1 lần là thua cả đời. Người kiên trì thì nói kiểu "lần này hỏng là tại cái này", cái gì hỏng thì sửa cái ấy.

Năm 1986, Seligman cùng Peter Schulman làm 1 cuộc đo thử với nhân viên hãng bảo hiểm Metropolitan Life. Họ chọn nghề này vì bán bảo hiểm thì bị khách từ chối suốt ngày, ở Mỹ cứ 100 người vào nghề thì 78 người bỏ nghề trong 3 năm (22 người trụ lại chắc là mấy anh chị hay gọi điện đúng giờ ngủ trưa 😅). Trong 94 nhân viên lâu năm, nửa số người giải thích chuyện bị từ chối theo kiểu lạc quan hơn thì 2 năm đầu có doanh số cao hơn nửa còn lại 37%.

Với 104 nhân viên mới tuyển, 6 tháng đầu doanh số 2 nhóm chưa khác gì nhau. Sang 6 tháng sau, lúc đã bị từ chối đủ nhiều, nhóm lạc quan hơn mới bán vượt lên, hết năm thì số người trụ lại với nghề gấp đôi nhóm kia. Bị dập máy cả ngày mà vẫn bấm số gọi tiếp thì cũng phải có cách nói chuyện với mình chứ.

Ở đội bơi Đại học California, Berkeley, năm 1990, nhóm Seligman còn thử ác hơn. Bơi xong, 33 vận động viên được báo thành tích chậm hơn thực tế, con số do nhóm nghiên cứu bịa ra. Rồi bắt bơi lại đúng cự ly ấy. Nhóm bi quan bơi lần sau chậm đi chừng 1,6%, nhóm lạc quan lại bơi nhanh hơn chút xíu. Bị lừa trắng trợn mà vẫn bơi nhanh hơn, hội này đúng là trâu bò.

Theo lời Seligman, Matt Biondi, ngôi sao bơi lội của Mỹ, cũng bị báo thành tích chậm hơn thực tế, nghỉ ít phút rồi bơi lại còn nhanh hơn lần đầu. Ở Olympic Seoul 1988, Biondi mở màn bằng 1 HCĐ 200m tự do, rồi thua Anthony Nesty đúng 0,01 giây ở 100m bướm, chưa bằng 1 cái chớp mắt. Vậy mà Biondi vẫn về nước với 5 HCV.

Lần gần nhất thi trượt hay làm ăn lỗ, anh em tự nói với mình câu nào?

III - NẰM IM MỚI LÀ MẶC ĐỊNH

Seligman nổi tiếng từ thí nghiệm năm 1967: chó bị sốc điện mà không tránh được, về sau có lối thoát ngay trước mặt cũng nằm im chịu trận. Ông kết luận con vật đã học được thói bất lực: làm gì cũng vô ích nên thôi khỏi làm.

Năm 2016, ông với Steven Maier viết 1 bài nhìn lại và thừa nhận là hồi ấy 2 ông hiểu NGƯỢC. 50 năm sau mới thừa nhận mình sai, cũng hơi bị dũng cảm đấy. Nằm im chịu trận thì chẳng cần ai dạy, đấy là phản ứng có sẵn của não khi bị đau mãi không dứt. Phải học mới biết là mình kiểm soát được tình hình. Con chuột nào từng được thử cảm giác tự mình tắt được cú sốc thì về sau gặp cú sốc không tránh được cũng ít nằm im hơn. Mấy thí nghiệm này làm trên chuột với chó.

Thế nên ngồi trước đống tên lửa vỡ mà muốn buông xuôi là chuyện thường ở huyện. Muốn đứng dậy thì phải thấy được lần sau mình làm khác đi chỗ nào. Chưa ai bắt Musk làm bài trắc nghiệm của Seligman, nhưng cách SpaceX giải thích 3 lần nổ nghe y như câu "lần này hỏng là tại cái này".

Nói vậy chứ lạc quan suông cũng có hại ra trò. Năm 2009, Keith Hmieleski và Robert Baron (2 nhà nghiên cứu khởi nghiệp người Mỹ) khảo sát chủ các công ty mới mở,thấy ông chủ càng lạc quan thì công ty càng tăng trưởng chậm, nhất là người đã từng mở công ty trước đó. Lạc quan quá thì đinh ninh việc gì cũng ổn, rồi ôm đồm đủ thứ. SpaceX sau mỗi lần nổ thì chẳng đinh ninh gì, việc đầu tiên là đi lôi con ốc ra đã. Mà tìm ra con ốc rồi thì ai còn ngồi nghĩ "mình chẳng bao giờ làm nổi" nữa, chỉ lo đi kiếm con ốc khác thôi.

IV - KHÔNG CÓ TIỀN THÌ CŨNG CHỊU

Đọc tới đây chắc có anh em bảo: nói thì hay, có tiền mới chơi được. Nói câu này thì mình chịu. Musk đã bỏ chừng 100 triệu đô tiền túi vào SpaceX (hơn nửa số tiền ông có được sau vụ bán PayPal). Trong chính cái email "không bao giờ bỏ cuộc" năm 2008, ông còn trấn an nhân viên là công ty vừa nhận thêm tiền đầu tư, đủ tiền để phóng tiếp (câu "công ty vẫn ổn" thì dân văn phòng nghe quen lắm). Phải tới năm 2012, trên chương trình 60 Minutes, ông mới kể là lần thứ 4 mà hỏng thì SpaceX xong phim, không còn đồng nào để phóng lần thứ 5.

Quả thứ 4 được ráp vội trong khoảng 6 tuần từ đồ còn sót lại trong kho. Cả đội vẫn dám bấm nút phóng, dù hỏng lần nữa là công ty đóng cửa. Ngày 28/9/2008 nó lên tới quỹ đạo, thành quả tên lửa nhiên liệu lỏng đầu tiên do 1 công ty tư nhân tự làm mà lên được tới đấy. Ngày 23/12/2008, NASA ký với SpaceX hợp đồng chở hàng lên trạm vũ trụ 1,6 tỷ đô, mà theo lời Musk là đúng lúc két của công ty sắp trống trơn. Nghe NASA gọi điện báo tin, ông buột miệng: "Tôi yêu các anh."

Lần thứ 4 mà hỏng nữa, hoặc NASA không ký, thì tấm ảnh Musk ngồi xổm kia giờ chỉ là ảnh 1 công ty phá sản. Trước SpaceX đã có mấy công ty tên lửa tư nhân dẹp tiệm như thế. Beal Aerospace của 1 tỷ phú ngân hàng Texas đóng cửa năm 2000, Kistler Aerospace phá sản mà chưa lần nào đưa được tên lửa lên tới quỹ đạo. Có ai đem ảnh họ ra làm ảnh động lực đâu?!

Thứ 7 vừa rồi, con tàu Ship 42 bay về tới tháp phóng, nhưng tầng đẩy Super Heavy của chuyến ấy thì không bay vào tháp được, phải tự huỷ lệnh bắt rồi nổ tung trên vịnh Mexico. Mình đoán giờ này ở Starbase lại có người đang ngồi tìm con ốc.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

VÌ SAO LÀNG BÁO VIỆT VỊ VỀ "CHUYỆN VỚI THANH"?

Link: https://www.facebook.com/share/p/14bTWDhbQqD/ 🔏VÌ SAO LÀNG BÁO VIỆT VỊ VỀ "CHUYỆN VỚI THANH"?  1. Bà hàng nước rốn rùa thủ thỉ kể: Theo bản tin của thông tấn xã vỉa hè, sơ bộ khoảng 20 tờ báo đăng tin bài khen ngợi "Chuyện với Thanh" của tác giả Nguyễn Thành Nam do Nxb Hội Nhà văn phát hành. Đã có 31 tin bài phải gỡ bỏ và các báo buộc phải đính chính, xin lỗi bạn đọc. Một sự kiện vô tiền khoáng hậu dịp Báo chí Cách mạng Việt Nam sinh nhật 101 tuổi.  Hầu hết các báo lớn của Trung ương và địa phương đều thủng lưới: Nhân dân, Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Văn hoá, Dân trí, Vietnamnet, VNXpress, Sài Gòn giải phóng... và cả Đăk Lăk trên đỉnh Tây Nguyên.  Những chiến sĩ canh gác trên mặt trận văn hoá ê chề thất thủ. Có tờ báo đứng đầu binh chủng cũng lập kỷ lục đá phản lưới nhà tới 6 bàn liên tiếp. Lại có cầu thủ vừa đá phản lưới nhà vừa làm tung lưới đội đá thuê. Cú sút nào cũng mãn nhãn!  2. Vì sao các báo thủng lưới hàng loạt như vậy?  Nguyên nhâ...

Nguyễn Trọng Tạo - TẠI SAO ĐÔNG LA BỊ CƯ DÂN MẠNG “NÉM ĐÁ”?

Link :  http://nguyentrongtao.info/2014/12/30/tai-sao-dong-la-bi-cu-dan-mang-nem-da/ NTT:  M ấy hôm nay, sau khi Đông La công bố trên  blog của mình việc bị BCH Hội Nhà Văn VN không kết nạp vào Hội, và Đơn khiếu nại gửi các tổ chức và các nhà lãnh đạo VHNT, chính trị, tư tưởng… lập tức bị cư dân mạng “ném đá” tơi bời. Có người gọi Đông La là “thằng đa lông”, có người gọi là “thằng điên”, có người gọi là “dư lợn viên”, có người gọi là “con lừa”… Nhà thơ Lệ Bình viết: Tôi có cảm giác lý trí con người không còn tồn tại trong Đông  La, khi ông tự  khoe mình là “đại tài”, … và gọi các ông Nguyên Ngọc, Lê Hiếu Đằng … đáng tuổi bố mình bằngthằng, chửi bới Trần Mạnh Hảo, Phạm Xuân Nguyên , Thu Uyên…là chó… Tò mò, tôi vào blog  Đông La  và đọc mộ lát. Xin trích một số đoạn từ các bài viết của Đông La để ai chưa biết thì đọc xem có đáng “ném đá” hắn không: “Đông La ngày đêm trằn trọc viết bảo vệ chế độ thế mà một khúc xương cũng không được gặm”. ...

Nam Đan - Ưu tư diễn nghĩa

Link : http://www.procontra.asia/?p=4227 Tháng 4 25, 2014 Nam Đan Giờ là những ngày cuối của tháng Tư. Nă m   nào cũng vậy, càng đến gần ngày 30 tháng Tư tôi lại có cảm giác bất thường, ngột ngạt, bực bội. Mà không phải chỉ riêng mình có cảm giác đó. Nhìn quanh, tôi thấy bạn bè, người thân cũng vậy, và cả đời sống quanh tôi cũng vậy. Mở ti-vi lên là thấy xe tăng, bom đạn, cờ hoa. Báo chí cũng vậy, có vơi đi phần nào, nhưng cũng vậy. Hò hét, hoan hô. Đứng trên vũng máu hát   ca , nhảy múa lăng xăng mãi nếu không thấy trơ trẽn, thì cũng phải mệt và nhàm! Năm nay là năm thứ 39 kể từ ngày 30/04/1975, cái biến cố làm thay đổi vận mệnh của từng số phận và của cả dân tộc. Tôi nghĩ, cái ngày bất thường trong ký ức ấy sẽ chẳng bao giờ trở nên bình thường. Ở bên này vĩ tuyến 17 cũng như bên kia. Với người Việt ở trong nước cũng như người Việt ở hải ngoại. Tôi vừa đọc bài “ Ưu tư ngày 30-4 ” của tác giả Nguyễn Minh Hòa, ở blog   Quê Choa . Theo như nội dung của bài viết...