Mr Uyên Vũ: Tưởng đã mất sạch tiền vì bị lừa, ngờ đâu vẫn còn

- Mr Uyên Vũ -

Tưởng đã mất sạch tiền vì bị lừa, ngờ đâu vẫn còn. 

$15 tỷ đô tiền bitcoin mà Chính phủ Hoa Kỳ tịch thu từ Prince Holding Group của Chen Zhi ra sao?

Hôm qua khi tôi viết bài về việc Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) vừa tịch thu khoảng $15 tỷ USD Bitcoin (tương đương 127.271 BTC) từ Prince Holding Group, một vài người thắc mắc: Khoá ví bitcoin do cá nhân này nắm giữ thì DOJ tịch thu kiểu gì?

Trước hết, phải hiểu nguồn gốc và đặc điểm của số Bitcoin đó: 

Số BTC này được cho là lợi nhuận từ các vụ lừa đảo "pig butchering" (lùa gà giết lợn) – một hình thức lừa đảo phổ biến ở Đông Nam Á, nơi nạn nhân bị dụ dỗ qua mạng xã hội hoặc ứng dụng hẹn hò để đầu tư vào các nền tảng tiền mã hóa giả mạo. 

Theo cáo trạng, Prince Group (dưới sự chỉ đạo của Chen Zhi) đã vận hành ít nhất 10 "trại lừa đảo" tại Campuchia. Chỉ riêng một mạng lưới tại Brooklyn (New York) đã rửa hàng triệu đô từ hơn 250 nạn nhân Mỹ.

Phần lớn số BTC được truy vết từ các vụ hack và khai thác bất hợp pháp, gồm trộm cắp từ mỏ khai thác Bitcoin của LuBian (liên quan Iran-Trung Quốc năm 2021), sau đó được rửa qua mạng lưới công ty vỏ bọc của Prince Group (hơn 100 công ty ở châu Á, châu Âu và các thiên đường thuế).

Đặc điểm lưu trữ: Chúng được giữ trong các ví không lưu ký – loại ví tự quản lý mà người dùng kiểm soát hoàn toàn khóa riêng, không phụ thuộc vào sàn giao dịch trung gian. 

Chen Zhi được cáo buộc cá nhân sở hữu và kiểm soát các khóa riêng này, cho phép hắn ta theo dõi lợi nhuận, phân bổ quỹ và sử dụng số tiền để mua tài sản xa xỉ (như du thuyền, máy bay riêng, tranh Picasso, biệt thự London trị giá 16 triệu đô...

Quy trình Bộ Tư pháp Hoa Kỳ tịch thu:

Quy trình tịch thu diễn ra theo luật tịch thu dân sự (civil forfeiture) của Mỹ (dựa trên 18 U.S.C. § 981 và § 982), cho phép chính phủ thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm mà không cần kết án hình sự đầy đủ (dù Chen Zhi vẫn bị truy tố hình sự với án tối đa 40 năm tù). 

Bắt đầu từ năm 2022, FBI phát hiện một mạng lưới rửa tiền tại Brooklyn liên quan đến Prince Group, dẫn đến điều tra toàn cầu với sự hỗ trợ từ Interpol, Bộ Tài chính Mỹ (qua OFAC và FinCEN), và chính phủ Anh (Foreign, Commonwealth & Development Office). Họ truy vết giao dịch blockchain để xác định các ví unhosted của Chen, sử dụng dữ liệu từ nạn nhân (hơn $5.8 tỷ đô thiệt hại từ lừa đảo crypto năm 2024 theo báo cáo FBI).

Ngày 14/10/2025, Văn phòng Chánh Biện lý Quận Đông New York và Bộ phận An ninh Quốc gia DOJ nộp đơn khiếu nại tịch thu dân sự chống lại 127.271 BTC, chứng minh chúng là "sản phẩm trực tiếp từ tội phạm" và "công cụ hỗ trợ tội phạm". Đơn này được tòa án phê duyệt sơ bộ, cho phép DOJ tiếp cận ngay lập tức.

Cách tiếp cận khóa riêng: DOJ không công khai chi tiết kỹ thuật (để bảo vệ phương pháp điều tra), nhưng các nguồn cho biết họ có thể đã thu được khóa riêng qua:

Hợp tác quốc tế hoặc bắt giữ đồng phạm: Các cộng sự của Chen (như Guy Chhay hoặc Lei Bo) bị bắt hoặc hợp tác, tiết lộ thông tin.

Phân tích blockchain và công cụ truy vết: Sử dụng dữ liệu từ chuỗi khối công khai để xác định dòng chảy quỹ, kết hợp với thông tin từ nạn nhân và sàn giao dịch (một phần quỹ được chuyển từ unhosted wallets sang sàn trước khi tịch thu).

Áp lực pháp lý: DOJ có thể đã sử dụng lệnh tòa để ép buộc tiết lộ từ các công ty liên kết ở Anh hoặc Campuchia.

Bộ Tài chính Mỹ (qua OFAC) chỉ định Prince Group là "tổ chức tội phạm xuyên quốc gia" và áp đặt chế tài tài chính (sanctions) lên 146 cá nhân/công ty liên quan, đóng băng tài sản toàn cầu (bao gồm biệt thự và tòa nhà văn phòng ở London trị giá hơn $140 triệu đô). Chính phủ Anh cũng tham gia, hỗ trợ truy vết quỹ.

Tình trạng lưu giữ hiện tại trong tay chính phủ Mỹ:

Giai đoạn tạm thời: Ngay sau khi nộp đơn, số BTC đã được chuyển vào sổ sách tạm thời của DOJ, đánh dấu đây là hành động tịch thu lớn nhất lịch sử DOJ (không chỉ với crypto mà với bất kỳ tài sản nào). Chúng được lưu trữ an toàn qua các ví do chính phủ kiểm soát (có thể qua U.S. Marshals Service hoặc đối tác như Chainalysis), với các biện pháp bảo mật cao để tránh rủi ro hack.

Hướng tới sở hữu vĩnh viễn: DOJ đang yêu cầu tòa án phê duyệt tịch thu vĩnh viễn, dự kiến trong vài tháng tới. Sau đó, số BTC sẽ được tích hợp vào Dự trữ Bitcoin Chiến lược của Mỹ, được thành lập theo sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump vào tháng 3/2025. 

Chính phủ cam kết không bán ngay mà giữ làm tài sản dự trữ (tổng lượng BTC của chính phủ Mỹ nay vượt 325.000 BTC, trị giá hơn $37 tỷ đô), nhằm hỗ trợ ổn định thị trường crypto và hoàn trả cho nạn nhân (qua chương trình phân phối tài sản tịch thu).

Tác động: Việc tịch thu này không làm giá Bitcoin sụt giảm mạnh (dao động nhẹ quanh $112,000-$118,000 USD/BTC sau thông báo), nhưng nó củng cố vị thế của Mỹ trong việc chống tội phạm crypto. 

DOJ kêu gọi nạn nhân cung cấp thông tin qua PrinceGroupTips@fbi.gov để giúp đỡ hoàn trả.

TIN VUI: Bởi vậy, ai là nạn nhân của chúng có thể liên lạc với FBI để lấy lại tiền. Chính phủ Hoa Kỳ sẽ không hưởng số tiền của quý vị đã bị Chen Zhi lừa đảo.

*Cập nhật: Chính phủ Campuchia cho hay nước này không phát hiện Chen Zhi có hành vi sai trái và đề nghị Mỹ "có đầy đủ bằng chứng" khi truy tố tỷ phú này.

Người phát ngôn Bộ Nội vụ Campuchia Touch Sokhak ngày 15/10 cho biết tập đoàn Prince Holding của tỷ phú Chen Zhi "đáp ứng mọi yêu cầu pháp lý" để hoạt động tại nước này và được đối xử không khác gì các công ty lớn khác đang đầu tư vào Campuchia.

Tuyên bố được ông Sokhak đưa ra một ngày sau khi Bộ Tư pháp Mỹ công bố cáo trạng đối với Chen Zhi, còn được gọi là Vincent, chủ tịch kiêm nhà sáng lập tập đoàn Prince Holding ở Campuchia, cáo buộc ông điều hành các trại lao động cưỡng bức trên khắp quốc gia Đông Nam Á để tiến hành những vụ lừa đảo tiền điện tử.

Ông Sokhak nói thêm việc cấp quốc tịch Campuchia cho Chen Zhi, người gốc Trung Quốc, là hoàn toàn phù hợp với luật pháp. Quan chức Campuchia khẳng định nước này sẽ hợp tác điều tra nếu có yêu cầu kèm theo bằng chứng.