Tô Lâm liệu có bị lay động bởi “Bèo dạt mây trôi”?
Tối 18/11, tại tiệc chiêu đãi các nhà lãnh đạo APEC ở Thâm Quyến, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bước vào sảnh, ban nhạc Trung Quốc cất lên giai điệu dân ca Việt Nam “Bèo dạt mây trôi”.
Đó là một cử chỉ ngoại giao văn hóa đẹp. Nhưng nếu thử đặt mình vào vị trí Tô Lâm, liệu ông có thoáng suy nghĩ về những lời ca đang vang lên?
“Ngậm một tin trông, hai tin đợi, ba bốn tin chờ, sao chẳng thấy anh…”
Đây là bài hát về người ở lại, người ra đi và một nỗi chờ đợi kéo dài. Người ra đi có nhớ người đang ngóng trông mình không?
Có lẽ người Trung Quốc nghĩ rằng họ rất hiểu Việt Nam. Họ hiểu lịch sử, văn hóa, những mối liên hệ lâu đời và cả sự phụ thuộc kinh tế giữa hai nước. Nhưng hiểu một quốc gia qua những biểu hiện trước mắt chưa chắc đã hiểu được tư duy chiến lược của quốc gia ấy.
Trong lịch sử, Việt Nam hiếm khi có đủ sức mạnh vật chất để đối đầu lâu dài với các triều đại phương Bắc bằng một cuộc chiến cân sức. Người Việt thường phải biết tránh chỗ mạnh, bảo toàn lực lượng, tận dụng thời gian, địa hình và những biến động của đối phương. Không phải lúc nào lùi bước cũng có nghĩa là từ bỏ mục tiêu.
Sau năm 1988, Việt Nam từng bước thay đổi môi trường chiến lược của mình. Bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc, gia nhập ASEAN, mở rộng quan hệ với Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu, Ấn Độ và nhiều đối tác khác.
Việt Nam không muốn một cuộc đối đầu mà mình chưa đủ sức giành thắng lợi. Việt Nam cần hòa bình để phát triển, cần thị trường, công nghệ, vốn và thời gian để công nghiệp hóa.
Ngay cả việc chấp nhận nhập siêu lớn từ Trung Quốc cũng cần được nhìn trong bối cảnh đó. Trung Quốc vừa là đối tác thương mại lớn, vừa là nguồn cung đầu vào quan trọng cho nền sản xuất Việt Nam. Nhưng sự phụ thuộc hiện tại không nhất thiết phải trở thành sự lệ thuộc vĩnh viễn.
Điều quan trọng là Việt Nam có chuyển hóa được thời gian hòa bình thành năng lực công nghiệp, công nghệ và tự chủ kinh tế hay không.
Trung Quốc có thể tiếp tục phát triển mạnh, nhưng cũng có thể phải đối diện với những giới hạn nội tại: dân số già hóa, nợ nần, bất động sản, cạnh tranh công nghệ và những thay đổi trong cấu trúc kinh tế. Nếu một bộ phận năng lực công nghiệp Trung Quốc dịch chuyển ra nước ngoài, Việt Nam có đủ khả năng tiếp nhận và biến chúng thành năng lực của chính mình hay không?
Đó mới là câu hỏi chiến lược.
Vì thế, nếu thử tưởng tượng cảm xúc của Tô Lâm khi nghe “Bèo dạt mây trôi”, có lẽ ông vừa có thể xúc động trước một làn điệu quê hương, vừa có thể suy ngẫm về một mối quan hệ láng giềng phức tạp.
Việt Nam cần Trung Quốc, nhưng không muốn tương lai của mình phụ thuộc vào Trung Quốc. Việt Nam cần hòa bình, nhưng hòa bình phải là khoảng thời gian để phát triển chứ không phải thời gian để tiếp tục lệ thuộc.
Có thể người Trung Quốc lựa chọn bài hát vì vẻ đẹp trữ tình của nó. Cũng có thể họ không hề nghĩ đến những ẩn ý chính trị mà người nghe Việt Nam liên tưởng. Chúng ta không có bằng chứng để khẳng định một dụng ý sâu xa nào từ ban tổ chức.
Nhưng có một cách đọc đáng suy ngẫm:
Bèo có thể dạt theo dòng nước, mây có thể trôi theo chiều gió, nhưng một quốc gia không thể để vận mệnh của mình trôi theo ý muốn của quốc gia khác.
Nếu Việt Nam đang chờ đợi, thì điều Việt Nam cần chờ không phải là một lời hứa hay một sự ban phát thiện chí. Đó là thời gian để trưởng thành, để xây dựng năng lực sản xuất và để thay đổi tương quan lực lượng.
Và khi ấy, Việt Nam không còn phải hỏi người ra đi có nhớ người ở lại hay không.
Bởi một quốc gia đủ mạnh sẽ không phải sống bằng sự chờ đợi.

Nhận xét
Đăng nhận xét