NGƯỜI NGHÈO
Mấy ngày nay, thông qua việc tuyển dụng, tôi nhìn thấy một vấn đề. Thực ra thì tôi đã thấy nó từ những lần tuyển dụng lao động phổ thông trước đây.
Tôi đã từng gặp những bạn khoảng trên 30 tuổi đến trên 40 tuổi, rất nghèo. Các bạn không có tiền để đi đến chỗ phỏng vấn, chỗ làm việc. Khi được nhận vào làm việc, các bạn không thể có tiền để ăn những ngày đầu. Không dưới chục lần tôi đã hỗ trợ các bạn tiền đi đến nơi phỏng vấn, và cả tiền đi về nếu không được tuyển. Thường thì mức tiền tôi hỗ trợ cao hơn so với nhu cầu di chuyển. Càng về sau này, người ứng tuyển lớn tuổi càng nhiều. Nhưng chỉ đến lần này, tôi mới gặp những người lớn tuổi mà không có lấy một chút tiền phòng thân.
Tôi kể ra đây câu chuyện về một bạn làm nghề lái xe, bị giam bằng lái. Bạn trên 40 tuổi, chưa vợ con. Bạn không có tiền, tôi phải cho bạn tiền để đi đến nhà tôi ở Sài Gòn để phỏng vấn. Thấy tình cảnh bạn thật đáng thương, tôi nhận bạn vô làm việc. Tôi cho bạn 1 triệu để đi từ Sài Gòn lên Đà Lạt. Lúc đó, đi xe Thành Bưởi giường nằm cũng hết khoảng 300.000 đồng. Nhưng bạn lại xin ứng trước lương để có cái ăn trong những ngày đầu. Tôi ứng cho bạn thêm 1 triệu.
Lên Đà Lạt được 3 ngày, người làm cùng với bạn ấy báo cho tôi, bạn ấy nghỉ việc, và bạn ấy đã nghỉ rồi. Bạn làm cũ nói với tôi là bạn không biết lí do. Tôi cũng không biết lí do. Bạn nhân viên mà tôi nhiệt tình giúp không gọi, không xin phép, mà nghỉ ngang. Tôi còn nghi ngờ có chuyện ma cũ ăn hiếp ma mới. Tuy nhiên, khi tôi lên Đà Lạt thì bạn làm cũ cho tôi xem các tin nhắn của bạn kia sau khi nghỉ. Nói chung là tình thương mến thương, và liên tục than khổ, than số phận hẩm hiu, than không biết đi đâu, về đâu…
Tôi không biết tại sao bạn ấy liên tục kêu khổ, mà có công việc, tương đối nhàn nhã, có chỗ ở không mất phí, ăn thì có bếp nấu, nhà có rau tự trồng, thời điểm đó vườn có nuôi gà, có trứng để ăn, và tôi cũng cho phép các bạn ấy bắt gà nuôi để ăn với số lượng nhất định. Đồ ăn tại Đà Lạt mua về nấu thì khá rẻ so với Sài Gòn và các thành phố du lịch khác. Vậy mà bạn cứ luôn miệng kêu khổ nhưng lại không muốn làm việc. Đã vậy còn hành xử rất kém văn hóa với người giúp mình. Hay bạn nghĩ tôi là chủ tư bản, bóc lột bạn?
Trường hợp bạn trên đây không phải là phổ biến trong số các bạn tôi gặp trong đời. Nhưng tôi biết nhiều bạn, thực sự có cố gắng, thực sự đã có lúc ăn nên làm ra, nhưng vào một thời điểm nào đó, đặc biệt là lúc về già, lại vô cùng khó khăn về mặt tiền bạc. Một chị giúp việc theo giờ ở nhà tôi. Làm gì thì làm, Chủ nhật là chị không làm, chị đi làm từ thiện. Chị rất tốt, nhưng chị lại có vấn đề về tài chính. Trong khi chị làm tạp vụ cho công ty, ngoài giờ đi làm giúp việc nhà theo giờ, kiếm từng đồng, nhưng khi con chị bị bịnh, chị dứt khoát cho con ra bệnh viện tư mổ mà không chịu đi theo BHYT.
Đến khi công ty chị ấy rơi vào khó khăn, chị là người bị cho nghỉ việc đầu tiên (chị đã quá tuổi hưu), các nhà chị đang làm theo giờ cũng không còn thuê chị nữa, nhà thì giống chúng tôi, có người làm toàn thời gian rồi, nhà thì đi xuất cảnh, nhà thì khó khăn… Và chị rơi vào khó khăn, ở tuổi U70. Khi tôi kiếm người lên Đà Lạt làm, thì chị không nhận công việc, vì chị sợ lên Đà Lạt lạnh sẽ đau khớp.
Suốt thời gian tôi đi học, từ lớp vỡ lòng đến khi ra tiến sĩ, người ta dạy tôi rất nhiều cái. Nhưng có thể nói trong nhà trường hoàn toàn không dạy tôi các kĩ năng sống. Trong khi đó thì kiếm tiền, sử dụng tiền như thế nào là những kĩ năng cực kì quan trọng. Khi con tôi học trung học theo chương trình Úc, tôi kinh ngạc khi con tôi học những môn như quản trị kinh doanh, kế toán, đọc báo cáo tài chính. Cháu trao đổi với vợ tôi, người được đào tạo về tài chính kế toán chính qui, rất mạch lạc.
Những thanh niên không được dạy, rằng muốn sống thì phải làm kiếm tiền để có tiền mua cái ăn, cái mặc. Muốn không khó khăn thì phải biết cách xài tiền. Họ chỉ được dạy chủ nghĩa Mác Lê Nin, và kiến thức của các bác học. Ngay cả môn kinh tế chính trị, họ cũng chỉ được dạy những điều cực kì cao siêu. Không ai dạy họ muốn kinh doanh thì phải làm gì, khi có tiền thì phải tiêu xài, tiết kiệm, cho tiền đẻ ra tiền ra sao.
Thế cho nên, tôi rất ủng hộ anh Lâm Minh Chánh khi anh có các chương trình tài chính cá nhân cho các lứa tuổi. (https://www.facebook.com/share/1DrhNTptJC/). Ngành giáo dục không làm tròn chức năng của họ, anh Chánh bổ sung những điều ấy. Thế nhưng, không phải ai cũng nhìn thấy tác dụng giáo dục rất tích cực của những việc anh Chánh làm.
Nhiều người chỉ nhìn thấy anh Chánh đang kiếm tiền, và công kích. Chính những công kích ấy đã ngăn chặn những người không được dạy về kĩ năng kiếm tiền và xài tiền tiếp cận để học được cái mà họ đang vừa rất cần, vừa rất thiếu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét