Jimmy Nguyen Nguyen: Dầu đá phiến

Dầu đá phiến 

- Jimmy Nguyen Nguyen -

Tui hay được các “cụ” hỏi nhiều chuyện. Chuyện Mỹ, chuyện Úc, chuyện VN. Tui nói các cụ rằng giờ có Chat GPT, đánh hay đọc câu hỏi là nó trả lời cho mình đến nơi đến chốn. Điển hình là tui lấy câu hỏi của mấy cụ, đưa vào chat rồi chuyển câu trả lời. Các cụ không chịu. Nói chỉ JNN viết là dễ hiểu. Hôm nay có một cụ ở TX, hỏi dầu đá phiến là cái quái gì? Câu này thì tui khỏi cần hỏi Chat GPT vì tui đã tìm hiểu nó từ khi cái Chat chưa ra đời lận. Vài bữa bay tàu dầu kéo đến Mỹ nườm nượp để mua dầu (giá cắt cổ). Nhớ hồi xưa Mỹ cũng phải nhập cảng dầu ở Trung Đông. Năm nào bị khối OPEC giảm sản lượng để chống Do Thái. Mỹ cũng te tua. Bây giờ vật đổi sao dời, người ta lại đến Mỹ mua dầu. Dĩ nhiên phải tiền tươi thóc thật miễn thiếu. Vì sao Mỹ có nhiều dầu, viết để các cụ hiểu và cũng để thấy rằng các cụ may mắn được sống ở Mỹ. Chớ bây giờ ông Trump “quậy” quá. Úc hay Châu Âu hay VN ta giờ coi bộ mệt mỏi. Chưởi ông Trump cũng cả mười năm rồi mà hỏng “si nhê” gì. Càng chưởi ổng càng “quậy”. Bữa nay ổng khoá cái eo biển để ổng rà mìn. Không biết ổng “rà” chừng nào mới xong. Thôi thì kiếm đường khác chớ nền kinh tế mà thiếu dầu là ngưng trệ. Dạo này đám “môi trường” im re. Sao không xuống đường ngăn trái đất nóng lên nữa đi.

JNN trả lời thì phải có đầu có đuôi, giống như ông già kể chuyện. Chuyện cũ lan qua chuyện mới. Và tui biết mấy cụ thích vậy. Mấy cháu cũng khoái nghe để biết thời xưa.

Thời đi học, tui với mấy cụ, đều học rằng mỏ dầu nó là một cái túi rỗng nằm sâu dưới lòng đất. Thầy vẽ hình lên bảng. Giống trái bong bóng. Chia thành ba cái gạch ngang. Phần trên cùng là khí đốt, phần giữa là dầu, đáy là chất cặn. Mũi khoan nào gặp tầng khí đốt thì lấy khí hoặc xả cho nó cháy. Khoan sâu hơn gặp tầng chứa dầu (chất lỏng) là lụm tiền. Hút thấy hết thì đút ống sâu thêm. Chừng gặp tầng cặn thì biết hết dầu. Đóng mỏ lại để tìm nơi khác.

Đâu đó lúc rời ghế nhà trường, khoa học tiến bộ hơn, mới biết kiến thức mình học là sai. Các nhà khoa học tìm ra dầu nằm trong lớp đá mà nó rỗng như tổ ong gọi là đá xốp. Nó xốp nên dầu dưới lòng đất mới tích tụ vào được. Phương pháp tìm kiếm là tìm nơi nào có vỉa đá đó. Cách làm xưa nay là cho nổ mìn nơi tình nghi, sóng âm đi vào lòng đất rồi dội lại. Để máy đo quanh đó thâu lại sóng âm. Phân tích nó để biết sóng đi qua đất sét thì nó ra sao, sóng đi qua đá tảng thì hình gì. Và sóng đi qua vỉa đá có dầu nó lằng ngoằng ra sao (và đây là bí mật công nghệ). Thấy có cái “lằng ngoằng” này, người ta tiên đoán có dầu và trữ lượng bao nhiêu nữa. Gọi là lập bản đồ địa chất.

Tui nghe ông anh kể. (Ổng binh chủng hải quân VNCH). Năm 73 có đi hộ tống tầu thăm dò dầu khí ngoài khơi bờ biển miền Nam. Tầu thăm dò thả mìn đi trước, tàu thu tín hiệu đi sau. Hải quân quan sát và ghi toạ độ thôi. Sau này chính phủ công bố thềm lục địa VN có dầu và có một số giàn khoan đã đến khoan thăm dò. Có dầu thật và trữ lượng là bí mật. Hoà bình tới lại thêm tin vui là có dầu, ai cũng mường tượng một viễn ảnh kinh tế hậu chiến huy hoàng. Nhưng rồi dân miền Nam không được hưởng. Sau này nó vào tay ai hay chi vào đâu ta không biết, người ta “thí” cho nhiêu thì biết bấy nhiêu.

Sau này các nhà khoa học Mỹ lại tìm ra dầu không những nằm trong đá xốp mà nó còn bị kẹt lại trong những lớp đá phiến. Vấn đề là làm sao chọc thủng lớp đá đó để dầu chảy ra vào lớp xốp để có thể hút lên mặt đất được. Sau mười mấy năm nghiên cứu, Mỹ đã tìm ra cách này mà trong phạm vi bài viết ngắn, tui không thể nói chi tiết. Ta tạm hiểu rằng xưa chỉ khoan thẳng xuống gặp vỉa đá xốp là hút dầu thôi. Giờ cũng cái tháp khoan đó, đụng vỉa đá xốp, người ta khoan ngang một góc 90 độ. Khoan bốn phương tám hướng, tìm cách làm vỡ đá phiến, thì dầu lại chảy ra và máy hút được. Bạn thử tưởng tượng rằng sản lượng dầu sẽ tăng gấp bao nhiêu lần nữa?. Kinh khủng lắm. Và kỹ thuật này Mỹ nắm độc quyền.

Chỉ có một điều gây khó khăn, là dầu nhiều thì khí đốt cũng nhiều (khí lẫn trong dầu). Hút dầu thì khí cũng lên theo. Mà khí này biết đem bỏ nơi đâu? Muốn bán được thì phải có nơi chứa nó rồi làm lạnh cho nó thành chất lỏng, rồi cũng phải có tầu chuyên dụng để chở nó đi. Còn không thì phải… đốt. Nên các mỏ dầu luôn có những tháp đốt khí cháy suốt ngày đêm. Đây là lý do chính khiến những người bảo vệ môi trường chống đối. Chưa kể khai thác dầu đá phiến cũng có thể tác động xấu đến lòng đất do phải bơm nước, bơm cát xuống. Nói chung bất cứ thứ gì có lợi đều sẽ có hại.

Dầu có ở bất cứ nơi đâu, gọi là “bao la”. Không có sức mà xài, không có tiền mà mua. Việc “giành mối” không thể tránh khỏi. Quốc gia có dầu mà không bán được sẽ xảy ra (ế). Dần dần phải vào phe nào đó và đóng tiền bảo kê. Phe nào mạnh? Xin khỏi nói nghe!

Tự dưng Qatar bị bắn vô mỏ khí đốt, Dubai bị bom đạn…, giờ vắng như chùa Bà Đanh… Bao nhiêu tội đổ lên đầu Iran. 

Mới hai năm trước mấy nơi này chịu bán dầu bằng tiền của khối BRICS. Sao tui nghi ngờ “ai” đó bắn quá!