FB.Rùa Tiên Sinh (Bùi Anh Chiến): Trung Quốc ở Trung Đông

Trung Quốc ở Trung Đông. 

- Bùi Anh Chiến -

Hải quân Mỹ đã bắt đầu các hoạt động tuần tra và phong tỏa cảng biển Iran, Iran vẫn im lặng, không có hành động dù ngoài dọa 😏.

Để thấy bức tranh địa kinh tế ở trung đông, chúng ta phải nhìn vào số tiền đầu tư khổng lồ của Trung Quốc vào khu vực này.

Từ năm 2005 đến nay, Trung Quốc đã chi hơn 269 tỷ USD cho đầu tư và các hợp đồng xây dựng trên khắp Trung Đông.

Ả Rập Xê Út là nước nhận nhiều nhất với 82 tỷ USD, tiếp theo là UAE với 48 tỷ USD, và Iraq với 40 tỷ USD.

Riêng tại Iran, các khoản đầu tư và hợp đồng xây dựng của Trung Quốc đã đạt 25 tỷ USD.

Trong khi đó, thương mại giữa Trung Quốc và Trung Đông đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2017, đạt 317 tỷ USD vào năm 2024.

Động lực của Trung Quốc đầu tư vào vùng vịnh chính là tham vọng đánh bật Mỹ khỏi các ràng buộc kinh tế và từng bước xâm nhập hải quân vào vùng vịnh. Dầu giá rẻ của Iran chính là điểm mấu chốt cho chiến lược chuỗi ngọc trái trên biển đi vòng qua Ấn Độ Dương.

Sự phụ thuộc kinh tế của Trung Quốc gắn chặn vào tính ổn định của Trung Đông đặc biệt thông qua các hỗ trợ kinh tế cho Iran, trở thành đối trọng của Mỹ trong khu vực. Nhưng Trung Đông không phải Đông Bắc Á, nơi Trung Quốc có thể 1 tay che trời, khi Nhật Bản khá hiền lành và Hàn Quốc chưa đủ quyết tâm, và Bắc Triều Tiên quá nghèo để nuôi bất kỳ một lực lượng ủy nhiệm nào trong khu vực.

Trung Quốc không nhìn thấy Trung Đông có một nước coi sự tồn tại của mình vượt qua hết các vấn đề đạo đức thông thường, đó chính là Israel. 

Israel giàu như Nhật Bản, nhưng còn mạnh hơn và sát phạt hơn nhiều, Trung Quốc đầu tư vào Iran là đang gián tiếp đe dọa sự tồn vong của Israel.

Ngăn chặn Trung Quốc và chuyển dòng đầu tư của nước này từ lợi nhuận thành thất bại chiến lược là con bài đa mục tiêu của cả Mỹ và Israel. Nó vừa ngăn chặn Trung Quốc xâm nhập vào Trung Đông, vừa tách Trung Quốc tiến gần hơn đến việc biến Iran thành một dạng tiền đồn quân sự và đồng minh địa kinh tế - chính trị lớn. Chiến tranh Iran không chỉ đơn thuần là cuộc chinh phạt để phi quân sự hóa, phi hạt nhân hóa Iran, nhìn rộng ra nó là một cuộc chơi về việc biến đầu tư của Trung Quốc thành cát trên sa mạc. Trung Quốc đang nhìn Trung Đông với con mắt thua lỗ nặng .

Từ Syria, Nam Mỹ, Panama, Cuba, đến các quốc đảo ở Tây Thái Bình Dương, Mỹ đang bẻ từng móng vuốt của Trung Quốc. Khoản lỗi của Trung Quốc ở Iran không thể lấy lại, nó cũng như ở Panama - Cuba hay Venezuela vậy.

Nhưng Rùa em phân tích trong các buổi livetream, Trung Quốc có thừa tiền và tham vọng, nhưng Trung Quốc lại thiếu quyết tâm để sử dụng nguồn lực quân sự, để giữ các thành quả kinh tế ở các khu vực chiến lược và ngoại vi. Giầu nhưng chưa mạnh chính là yếu tố Mỹ nhìn thấy ở Trung Quốc,  đầu tư hàng trăm tỷ USD nhưng không có khả năng bảo vệ nó, Trung Quốc xây thì lâu, còn Mỹ phá thì rất nhanh, mà khốn nạn thay, Mỹ nó lại rất có kinh nghiệm về chuyện phá hoại, Mỹ nó phá Trung Quốc tinh vi đến mức Trung Quốc không tìm ra cách lên án nó, Trung Quốc cũng không thể và không dám đối đầu trực tiếp với Mỹ. Về cơ bản trong chính trị cường quốc, ông chỉ có tiếng nói mà không có răng thì ông thua 50% rồi, ông có công cụ mềm, nhưng thiếu công cụ cứng để áp đặt bằng sức mạnh, thì ông vẫn thua trong việc cạnh tranh ở hải ngoại. Sức mạnh cứng không phải giải phát tối ưu cho mọi hoàn cảnh, nhưng nó có thể định đoạt chiến lược khi đúng thời điểm, điều này Mỹ làm được, còn Trung Quốc vẫn chưa đủ tầm, Nga có quân sự, có máu nhiều nhưng lại quá nghèo để theo đuổi tham vọng chính trị. 

Trung Quốc giàu mà không mạnh, Nga mạnh nhưng nghèo. Mỹ thì có cả hai - vừa mạnh vừa giàu. Gọi nó là Siêu Cường cũng không có gì phải đắn đo. Giàu + mạnh thì nó có quyền lực thực sự để sẵn sàng cưỡng chế từ kinh tế đến quân sự cho đối thủ, bằng hình thức này hay hình thức khác, thì áp lực của Mỹ trên mọi ngóc ngách trên địa cầu này vẫn tồn tại, cho dù nó vô hình nhưng nó luôn hiện hữu ở ngay đó, đúng thời điểm và đúng vị trí - tầm mức.

Tôi không nói Mỹ đạo đức hơn các quốc gia khác, hay họ tốt đẹp, dân chủ, tôi chỉ nói với vị thế của Siêu Cường, nó sẽ sẵn sàng làm bất kỳ điều gì để duy trì vị thế đó, đạo đức chỉ là cái bấu víu mơ hồ với những kẻ yếu đuối mà thôi.

Nếu Việt Nam trở thành cường quốc số 1 khu vực, chúng ta có sẵn sàng đạp đổ các khái niệm mơ hồ về đạo đức chính trị để giữ vững vị thế của mình không? Tôi nghĩ rằng chúng ta lúc đó còn sát phạt hơn Mỹ, còn tinh vi hơn Mỹ ấy chứ, nhưng điều đó còn xa lắm.

Nhưng con đường để trở thành đại cường quốc khu vực như Israel, là nột chặng đường dài được dẫn dắt bằng tầm nhìn chiến lược thực tế và ý chí sắt đá của cả dân tộc. Chúng ta phải làm gì để trở thành một đại cường khu vực? Còn cần nhiều việc để làm lắm.