FB. Nguyễn Chương-Mt: BIẾN CHUYỂN LỚN TRONG NHẬN THỨC VỀ CUỘC ĐỊNH CÕI: GỌI CHÁNH THỨC "NGƯỜI ĐÀI" (không phải người Tàu)!

BIẾN CHUYỂN LỚN TRONG NHẬN THỨC VỀ CUỘC ĐỊNH CÕI: GỌI CHÁNH THỨC "NGƯỜI ĐÀI" (không phải người Tàu)! 

[10/10/2026, Quốc khánh lần thứ 115 (1911-2026)]

/1/ Bên Đài Loan, họ cho biết họ là "người Đài, không phải người Tàu" ("Taiwan.ese, not Chin.ese"). Sao vậy? Cần được hiểu cho tỏ tường về cách gọi này!

Bởi, nói nào ngay, bên Đài Loan cũng đang xài "chữ Tàu" (Chinese characters) (chỉ có khác là họ dùng phồn thể, còn Bắc Kinh dùng giản thể). Thành thử gọi họ là "người Tàu", cũng đâu ... sai thì phải?

Vậy, vì sao người Đài Loan nhứt quyết không chịu nhập cục vào trong khái niệm gọi là "người Tàu" (Chinese)?

/2/ Để thoát khỏi khái niệm "người Tàu" (Chin.ese), CHÚ Ý: đây là cả một TIẾN TRÌNH NHẬN THỨC, là cả tiến trình đập vỡ quán tính trong suy nghĩ...!

Bởi vì, hồi năm 1991, theo khảo sát ý kiến, có khoảng 1/4 (25%) cư dân Đài Loan tự nhận mình là "người_Tàu", số người tự nhận mình hoàn toàn là "người Đài" ít hơn, chiếm 17,6% 

(Còn lại, hơn 50% cư dân Đài Loan bắt cá hai tay "vừa Chin.ese vừa Taiwa.nese" ). 

NHƯNG, xin chú ý, hơn 20 năm sau, vào năm 2014, số người tự nhận mình là "người Tàu" chỉ còn VỎN VẸN 3% mà thôi! 

Trong khi đó, số người xác định mình hoàn toàn là "người Đài" đã chiếm gần 70%! 

(số cư dân tự nhận mình "vừa Taiwan.ese vừa Chin.ese" đã từ 50% tụt xuống còn khoảng 25%). 

/3/ Điều đáng chú ý hơn nữa, là có gần 80% trong độ tuổi dưới 29 tuổi xác định họ là "người Đài"; gần 70% trong độ tuổi dưới 40 tuổi nói họ là "người Đài". 

Tức là việc tự gọi "người_Tàu" chỉ còn tồn tại chủ yếu nơi người già mà thôi => như vậy trong tương lai, tỉ lệ cư dân xác định họ là "người Đài " sẽ còn gia tăng hơn nữa (bởi vì người già cả, tự gọi mình "người Tàu", sẽ rơi rụng dần).

/4/ Thay đổi sang cách gọi "người Đài", xin chú ý, liên quan đến "CĂN CƯỚC" NHẬN DIỆN CUỘC ĐỊNH CÕI nơi đây!

4.1) Trước khi người Tàu xác lập chủ quyền tại Đài Loan, trong rất nhiều thế kỷ nơi đây là chốn sanh sống của những tộc người bổn địa như người Amis, Paiwan, Atayal, Bunun, Kavalan, Puyuma, Rukai, Saisiyat, Sakizaya, Seediq, Thao, Truku ..., ngôn ngữ các tộc người này đều thuộc Ngữ hệ Nam Đảo (Austronesia). 

[ở VN, tiêu biểu có người Chàm mà ngôn ngữ cũng thuộc Nam Đảo]

4.2) Đến hòn đảo này làm ăn, định cư của những tộc người khác như người Tàu vẫn lai rai, nhưng không diễn ra việc xác lập chủ quyền. 

Chánh thức xác lập chủ quyền bằng việc thiết lập một vương quốc của người Tàu, nơi đây, thì mãi đến giữa thế kỷ 17! Đó là Đông Ninh vương quốc (東寧王國), lập vào năm 1661, bởi Trịnh Thành Công. Mà ông họ Trịnh này cũng là "Tàu lai", cha người Tàu (Phước Kiến), mẹ người Nhựt Bổn. 

Chú ý: Vương quốc Đông Ninh, ngay từ đầu, là một xứ sở riêng, KHÔNG thuộc nước Tàu (đại lục Trung Hoa). Nước Tàu lúc bấy giờ do nhà Đại Thanh nắm quyền. 

4.3) Hòn đảo này trở thành lãnh thổ của Đại Thanh, vào năm 1683 khi dùng võ lực chiếm lấy, và đặt tên là "Đài Loan". Như vậy, vào cuối thế kỷ 17, Đài Loan mới thuộc Trung Hoa đại lục (nước Tàu) mà thôi. 

(Ở đây, xin không đề cập tới sự có mặt - theo dòng lịch sử - của Hà Lan, Tây Ban Nha, rồi Nhựt Bổn; mà chỉ chú ý đến vai trò của người Tàu, nước Tàu)

4.4) Nhà Thanh sụp đổ, năm 1911, Trung Hoa dân quốc (ROC) ra đời, cai quản toàn bộ nước Tàu, cai quản đảo Đài Loan. 

Thể chế ROC cai quản nước Tàu từ 1911 đến cuối năm 1949 (sau đó là thể chế PRC, Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, "Trung Quốc"). 

Đảo Đài Loan, do ROC cai quản liên tục, độc lập từ năm 1911 cho đến hiện nay 2026.

/5/ Tiến trình xác lập CÁ TÁNH VĂN HÓA của xứ Đài, người Đài:

5.1) Đài Loan, NGAY BUỔI ĐẦU xác lập vương quốc (Đông Ninh vương quốc, năm 1661) tuy bởi người Tàu, nhưng là một quốc gia riêng biệt, KHÔNG thuộc về nước Tàu đại lục!

5.2) Xứ Đài vốn dĩ là miền đất của nhiều tộc người bổn địa như Amis, Paiwan, Atayal, Bunun, Kavalan ..., cho dù họ sau này chỉ còn chiếm thiểu số, nhưng việc ĐỊNH CÕI cần tạo lập không gian đa dạng, cởi mở. 

Với chủ trương "bản thể hóa Đài Loan", chính quyền xứ Đài ban hành một số luật, đáng chú ý  là "Đạo luật Phát triển Ngôn ngữ Quốc gia" (Development of National Languages Act) quy định các ngôn ngữ di sản của Đài Loan đều là "ngôn ngữ quốc gia", và kêu gọi quảng bá chánh thức các ngôn ngữ này. 

Các luật quan trọng khác, có thể kể đến, là "Đạo luật Phát triển Ngôn ngữ Bổn xứ" (Indigenous Languages Development Act). 

5.3) Giới chính khách cùng với nhiều nhân vật có tiếng tăm trong lãnh vực khoa học, học thuật... ngày càng nhiều những người SANH RA TẠI ĐÀI LOAN, gắn với VĂN HÓA ĐỊNH CÕI TẠI ĐÀI LOAN.

Như bà Tổng thống tiền nhiệm Thái Anh Văn có họ nội là người Tàu (Khách Gia, còn gọi là người Hẹ) và họ ngoại thuộc tộc người Paiwan bổn xứ lâu đời.

Tổng thống đương nhiệm Lại Thanh Đức sanh năm 1959 tại Đài Bắc. 

Doanh gia cự phách trong lãnh vực S.I (Siêu trí tuệ, từng quen gọi A.I) là ông Hoàng Nhơn Huân (Jensen Huang, sáng lập NVIDIA. Ông sanh năm 1963 tại Đài Nam. 

=> Với những ghi chú nêu trên cho thấy: nền tảng xã hội Đài Loan được xây dựng trên nhận thức ĐỊNH CÕI cởi mở, đa dạng. 

Từ đây, mới thành hình một sự chuyển biến trong cách gọi "Taiwan.ese not Chin.ese", là "người Đài" (không gọi "người Tàu" theo quán tính) - mà cuộc khảo sát (ghi ở mục /2/) là minh chứng. 

----------------------------------------------------------

Tổng thống Lại Thanh Đức sanh ra và lớn lên tại Đài Bắc.

Doanh gia  trong lãnh vực S.I (Siêu trí tuệ, từng quen gọi A.I) là ông Hoàng Nhơn Huân sanh ra tại Đài Nam.

Thủ đô Đài Bắc (trên cùng)

Tộc người bổn địa Paiwan (giữa)

Tộc người bổn địa Amis (dưới cùng)

- Nguyễn Chương -

Link: https://www.facebook.com/share/p/1BQ2EppzC1/