Hoàng Hà: Phụ huynh đã nói không, xin hãy dừng lại

Phụ huynh đã nói không, xin hãy dừng lại

Nhiều phụ huynh phản đối vụ phiếu khảo sát về hiến, ghép mô tạng và đơn vị soạn thảo phải dừng khảo sát từ tối 22-10, sớm hơn thời hạn đã công bố. Một đại biểu Quốc hội cũng thừa nhận cách lấy ý kiến trẻ em như vậy là chưa phù hợp.

Tưởng câu chuyện dừng ở đó. Nhưng tại nghị trường, hướng thảo luận lại là bổ sung thêm. Thêm quyền từ chối, thêm quyền rút lại sự đồng ý, thêm hội đồng đánh giá độc lập, thêm bên thứ ba chứng kiến, thêm sự giám sát của Hội Bảo vệ quyền trẻ em. 

Tôi tôn trọng thiện chí của các đại biểu. Nhưng xin nói thẳng, khi cha mẹ các cháu đã lên tiếng, câu hỏi đúng không còn là sửa thế nào cho ổn mà là có nên đưa vào luật hay không?

Tôi nhìn thấy một lỗ hổng mà không quy định nào thay thế được. Theo đề xuất, nguyện vọng hiến của người dưới 18 tuổi có thể chỉ thể hiện bằng lời nói với cha mẹ hoặc người giám hộ, rồi chính cha mẹ, người giám hộ đồng ý. Vậy khi cháu bé đã chết não, ai chứng minh cháu từng nói như thế? Người duy nhất có thể xác nhận lại chính là người đang ra quyết định. Nguyện vọng của trẻ và sự đồng ý của người đại diện trên thực tế gộp làm một. Không hội đồng độc lập nào hỏi lại được một đứa trẻ đã mất.

Tôi không phủ nhận nỗi đau của các gia đình có con chờ ghép. Bộ Y tế cho biết mỗi năm Bệnh viện Nhi Trung ương có hơn 20 bệnh nhi chờ ghép gan và khoảng 40 bệnh nhi chờ ghép thận. Đó là những gia đình thật, những nỗi chờ đợi thật. Nhưng lời giải cho nỗi đau ấy không thể là hạ thấp ranh giới bảo vệ trẻ em. Chính Bộ Y tế thừa nhận sau gần 20 năm, nguồn hiến vẫn không đủ. Thay vì nhìn xuống nhóm dưới 18 tuổi, hãy làm tốt hơn ở nhóm người trưởng thành, ở việc hiến sau chết tuần hoàn mà dự thảo đang mở ra, ở công tác vận động và tri ân người hiến.

Bộ Y tế nói dự luật đang tiếp tục tiếp thu ý kiến của đại biểu và nhân dân. Lắng nghe nhân dân không có nghĩa là ghi nhận phản đối rồi tìm cách diễn đạt khác để đưa chính sách vào bằng được. Với một vấn đề chạm tới thân thể con trẻ, tiếng nói của cha mẹ phải có trọng lượng quyết định. Khi họ đã nói không, nhà làm luật cần dừng lại.

Tôi đề nghị Quốc hội rút nội dung cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến, hiến mô, bộ phận cơ thể ra khỏi dự luật lần này, giữ nguyên ngưỡng 18 tuổi như luật năm 2006. Nếu sau này thật sự cần bàn lại, hãy bắt đầu bằng một báo cáo đánh giá tác động độc lập, công khai, và một đợt lấy ý kiến thực chất của chính các bậc cha mẹ, chứ không phải phiếu khảo sát gửi tới trẻ tiểu học.

Luật làm ra để bảo vệ con người. Với trẻ em, bảo vệ trước hết là không đặt các cháu vào những lựa chọn mà ngay người lớn chúng ta còn thấy nặng nề.