vandieuhay.net: Đạo lý ẩn sau câu “Nam xem ngũ quan, nữ xem lưu niên”

Đạo lý ẩn sau câu “Nam xem ngũ quan, nữ xem lưu niên”

Người xưa có câu: “Nam xem ngũ quan, nữ xem lưu niên”. Chỉ tám chữ ngắn gọn nhưng lại chứa đựng cả một hệ thống tư duy về nhân sinh, về cách nhìn người và về mối liên hệ giữa dung mạo với sự tu dưỡng bên trong.

Nhiều người ngày nay khi nhắc đến thuật xem tướng thường cho rằng đó chỉ là phương pháp dự đoán tương lai. Thế nhưng, trong nhận thức của cổ nhân, nhìn tướng trước hết là để hiểu tâm, hiểu tính cách và khí chất của một con người.

Tướng chỉ là biểu hiện bên ngoài, còn cái gốc vẫn nằm ở nội tâm, bởi vậy mới có câu: “Tướng do tâm sinh, cảnh tùy tâm chuyển”.

Đối với nam giới, người xưa coi trọng ngũ quan, ngũ quan ở đây bao gồm trán, lông mày, mắt, miệng và tai. Điều thú vị là mũi lại không nằm trong cách quan sát này.

Trán đứng ở vị trí cao nhất trên khuôn mặt nên được gọi là “thiên đình”.

Trong văn hóa truyền thống, thiên đình không chỉ là một bộ phận cơ thể mà còn tượng trưng cho chí hướng và tấm lòng của một người đàn ông. 

Người có vầng trán rộng rãi, sáng sủa thường được xem là người khoan dung, có khí độ và biết nghĩ cho đại cục. Ngược lại, nếu trán hẹp, nhiều nếp nhăn, thần sắc u tối, cổ nhân cho rằng người ấy dễ mang tâm lý nghi ngờ, khó bao dung và thiếu hoài bão lớn lao.

Tiếp đến là lông mày và đôi mắt.

Từ xưa, nam tử hán được ca ngợi bởi đôi mày rậm và ánh mắt sáng có thần. Người ta tin rằng thần thái trong mắt phản ánh ý chí và nội lực bên trong. Một ánh mắt quang minh, cởi mở luôn đem lại cảm giác đáng tin cậy hơn là ánh nhìn lảng tránh, bất định. 

Bởi vậy mới có quan niệm rằng đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn, nơi khó che giấu nhất những điều chất chứa trong lòng người.

Miệng cũng được xem là biểu hiện của bản lĩnh.

Người xưa thường yêu thích đàn ông có khuôn miệng rộng, bởi đó tượng trưng cho sự tự tin, dám nói, dám làm và có chính kiến. Trong khi đó, đôi tai lại mang đậm ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo. 

Hình tượng chư Phật với đôi tai lớn, dái tai đầy đặn đã khiến tai trở thành biểu tượng của phúc khí và sự viên mãn. Tai mềm được cho là biểu hiện của tính cách ôn hòa, còn tai cứng lại gắn với sự nóng nảy và quyết liệt.

Nếu đàn ông được nhìn qua ngũ quan, thì phụ nữ lại được xem bằng “lưu niên”.

Lưu niên không phải là một khái niệm huyền bí, mà đơn giản là sự biến đổi của dung mạo theo năm tháng. Người xưa nhận thấy rằng thời gian để lại dấu ấn trên gương mặt người phụ nữ rõ rệt hơn, và chính những dấu ấn ấy phản ánh phần nào tính cách, hoàn cảnh sống cũng như trạng thái tinh thần của họ.

Khuôn mặt nữ giới được chia thành ba phần tương ứng với từng giai đoạn cuộc đời.

Từ trán đến lông mày là tuổi trẻ.

Một cô gái có thiên đình đầy đặn, sáng sủa thường được xem là người ôn hòa, rộng lượng, được giáo dưỡng tốt và lớn lên trong môi trường đủ đầy. Thần thái ung dung, tự tin của họ chính là thứ mà cổ nhân gọi là “khí chất phú quý”.

Từ lông mày đến mũi tượng trưng cho giai đoạn trưởng thành. Người phụ nữ có sống mũi thẳng, sắc mặt hồng hào được cho là có cuộc sống gia đình và sự nghiệp thuận lợi, ít muộn phiền.

Dù cách nhìn này mang màu sắc truyền thống, nhưng nó cũng phản ánh một sự thật giản dị: khi tâm hồn bình an, con người thường toát ra vẻ đẹp tự nhiên và khỏe mạnh.

Phần dưới mũi lại gắn với hậu vận. Trong đó, nhân trung được xem là vị trí đặc biệt quan trọng. Người xưa cho rằng phụ nữ có nhân trung dài và rõ nét khi bước vào tuổi trung niên thường là biểu hiện của tuổi thọ và một cuộc đời viên mãn.

Đó không chỉ là lời luận tướng, mà còn là niềm mong mỏi về một tuổi già an nhiên, được sống trọn vẹn và ra đi thanh thản.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở hình tướng bên ngoài, chúng ta sẽ bỏ lỡ tầng ý nghĩa sâu xa nhất của trí tuệ truyền thống.

Nho gia từng nói: “Hữu chư nội, tất hình chư ngoại” - điều gì tồn tại bên trong, tất sẽ biểu hiện ra bên ngoài.

Y học cổ truyền cũng cho rằng khí huyết, ngũ tạng và tinh thần đều phản ánh lên sắc diện.

Khoa học hiện đại ngày nay, theo cách riêng của mình, cũng chỉ ra rằng cảm xúc lâu dài ảnh hưởng trực tiếp đến hormone, hệ thần kinh và diện mạo con người. 

Người sống vui vẻ, lương thiện và khoan dung thường có nét mặt thư thái, ánh mắt sáng và nụ cười tự nhiên. Trái lại, sự oán trách, đố kỵ và sân hận kéo dài dễ khiến thần thái trở nên nặng nề, mệt mỏi.

Bởi vậy, tâm mới chính là người thợ điêu khắc thầm lặng của dung nhan. Không có loại mỹ phẩm nào có thể thay thế sự bình an trong nội tâm.

Không cuộc phẫu thuật nào mang lại vẻ đẹp bền lâu bằng lòng nhân hậu. 

Một người chân thành với người khác, biết nhẫn nhịn trước lỗi lầm, giữ thiện niệm trong từng việc nhỏ, tự nhiên sẽ toát ra khí chất khiến người xung quanh muốn gần gũi.

Người xưa nói tướng là ngọn, tâm mới là gốc. Muốn đổi tướng, trước hết phải đổi tâm. Muốn chuyển vận, trước hết phải sửa mình.

Có lẽ, điều quý giá nhất mà câu “Nam xem ngũ quan, nữ xem lưu niên” để lại không phải là cách đánh giá người khác qua dung mạo, mà là lời nhắc nhở rằng năm tháng rồi sẽ lấy đi tuổi trẻ của tất cả chúng ta. 

Thứ còn lại sau cùng không phải đôi mắt đẹp hay gương mặt không nếp nhăn, mà là vẻ an hòa được nuôi dưỡng từ một đời sống chân thành, thiện lương và biết nhẫn nại.

Khi trong lòng có ánh sáng, gương mặt tự nhiên sẽ rạng rỡ. Khi tâm hồn hướng thiện, vận mệnh cũng dần đổi thay.

Đến lúc ấy, nhìn vào gương, điều khiến ta mỉm cười không còn là nhan sắc, mà là sự bình yên của chính mình.

vandieuhay.net