Danh Lợi: VIỆT NAM 3 LẦN “LÀM CHUYỆN ẤY” NHƯ THẾ NÀO?

VIỆT NAM 3 LẦN “LÀM CHUYỆN ẤY” NHƯ THẾ NÀO ❓

Nhân câu chuyện thời sự nóng cõi mạng tuần qua: FED tăng lãi suất trần, tỷ giá lập tức biến động, vay mượn đô la trở thành bài toán nan giải. Hôm qua Bộ tài chính khẳng định “Chưa phát hành trái phiếu CP” để còn thăm dò nghe ngóng. 

Sẵn đây, quãng nghỉ dừng chân cuối tuần, chúng ta cùng ôn lại lịch sử 20 năm, giai đoạn 2005 - 2014 nơi VN có “3 lần làm chuyện ấy.” Khi đó bạn bao nhiêu tuổi còn nhớ không? 

📍PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU USD VÀ NHỮNG ĐẠI ÁN XƯƠNG MÁU

Phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường quốc tế bản chất là vay ngoại tệ với lãi suất cao (tính theo lợi suất). Mục đích tối thượng là mang nguồn USD này về để chi trả cho các dự án vĩ mô, những việc bắt buộc phải thanh toán bằng "tiền tươi thóc thật" bằng đồng đô-la Mỹ.

Lịch sử nước nhà ghi nhận Việt Nam đã có 3 lần "làm chuyện ấy" thành công vào các năm 2005, 2010 và 2014. 

1️⃣ LẦN 1 (Năm 2005): 750 Triệu USD với cú ngã ngựa mang tên VINASHIN. 

Lần đầu tiên, CP huy động thành công 750 triệu USD tại sàn Singapore với lãi suất ngất ngưởng 7,125%/năm vì uy tín chưa có ++. 

— Động lực được hình thành bởi tham vọng tạo ra các Tổng công ty nhà nước Mũi Nhọn mà trọng điểm là ngành Đóng Tàu được xác định rõ VN phải ra biển lớn.

— Phát hành được đã là một thành công vì lần đầu tiên làm được chuyện ấy khá mượt mà, đầu xuôi đuôi lọt. Chấm một dấu chấm điểm danh trên trên bản đồ tài chính quốc tế. Chứng minh rằng  Việt Nam có thể tự vay thương mại bằng uy tín của mình thay vì chỉ đi xin vay vốn ODA.

Nhưng niềm vui không kéo dài được bao lâu đúng như thể sướng được vài giây thì nằm vật ra 1 chỗ. 

— Bởi trong 750 triệu USD đó, 600 triệu USD được cắt ngay, giao thẳng cho Tập đoàn Vinashin. Ngỡ là con tàu này sẽ làm nên cơm cháo. Hồi đó không biết ông thủ tướng là ông nào quên cha rồi.

— Có tiền trong tay, Vinashin không tập trung đóng tàu, đóng tiếc cmj cả mà đem đi đầu tư dàn trải vô tội vạ vào hơn … 200 công ty con từ:

 + bất động sản, 

 + chứng khoán đến 

 + bảo hiểm…

(Hơn hai trăm công ty con - viết bằng chữ).

Hậu quả là đến năm 2010, tập đoàn này ôm cục nợ kinh hoàng 86.000 tỷ đồng - khoảng 4 tỷ USD lúc đó, và … mất khả năng thanh toán.

— Đại án nổ ra, ông cựu Chủ tịch cùng hàng loạt thuộc cấp xộ khám. Đồng tiền xương máu của quốc gia bị tiêu tán, biến thành khoản nợ công mà ngân sách phải gánh thay không chỉ có 600 triệu $ mà đẻ ra 1 cục nợ 4 tỷ $). 

——————📍

2️⃣ LẦN 2 (Năm 2010): 1 Tỷ USD và "vết xe đổ" VINALINES. 

Cú lên giường đầu đời coi như thất bại toàn tập. Đa mang lại phải đèo bòng. Bây giờ nó phát sinh ra chuyện phải bổ sung thêm vốn cho xây dựng Hạ tầng cơ sở quốc gia và Năng lượng. Cần thêm tầm 1 tỷ đô.

— Lần này CP bay sang sàn New York huy động. Lãi suất 6,75%. OK thôi, đã có kinh nghiệm lần đầu, quả là làm lần sau có dễ hơn. Cơn khát ngoại tệ được giải toả tạm thời trong bối cảnh nền kinh tế trong nước đang nghẹt thở chống chọi với lạm phát cao.

— Vinalines là cái tên được giao số tiền này để đầu tư hẳn Hạ tầng Biển. Quả này chắc chắn Biển Việt Nam, Sóng Việt Nam sẽ nổi như cồn, không bao lâu nữa vang danh thế giới.

— Nó đi mua Ụ Nổi cũ nát 1 chiếc thôi đã 83 triệu $ hàng phế liệu của Nga vứt đi nhưng không có chỗ thải. May quá gặp thằng này nó lại đòi mua giá cao. 

Tay Chủ tịch Dương Chí Dũng bỏ trốn sang Cam bất thành và nhận án tử hình. Lúc bắt về được, đứng trước vành móng ngựa còn sáng tác bài thơ.

Đây cũng là thời kỳ hàng loạt "ông kẹ" như EVN, PVN sa lầy vào thua lỗ nghìn tỷ do nghiện ôm tiền tấn đi đầu tư đa ngành thua lỗ, thất thoát dòng vốn USD đắt đỏ.

————📍

3️⃣ LẦN 3 (Năm 2014): 1 Tỷ USD và nỗi đau "12 dự án nghìn tỷ đắp chiếu". 

Chỉ 4 năm sau, nợ chồng nợ, lại cần thêm 1 tỷ USD với mức lãi suất thấp kỷ lục chỉ 4,8%/năm. Hay quá. Gặp thời tiền rẻ. Hơn nữa lại đã có bề dày 2 lần từng trải cuộc đời. Rệu rã toàn phần những vẫn đủ sức lái máy bay. 

— Đợt 3 này cần tiếp 1 tỷ $ với nhiệm vụ cụ thể vay dành để trả khoản vay cũ. Ngôn ngữ tài chính gọi là “tái cấu trúc nợ”. Lần này vay lãi suất thấp hơn trả cho lần vay trước lãi cao hơn được xem là 1 thành công và hạnh phúc. Nó có tên khoa học là: “đảo nợ thông minh”. 

— Nhưng than ôi, "lời nguyền hạ tầng" phát tác.

Hàng loạt siêu dự án ngành công thương lộ full HD không che, tình trạng kiệt quệ, đắp chiếu gây lãng phí hàng chục nghìn tỷ đồng. 

— Một loạt con nghiện với danh sách họ tên đầy đủ 12 dự án thua lỗ như Đạm Ninh Bình, Xơ sợi Đình Vũ, Gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2... đắp chiếu chờ chôn. (Xem đầy đủ trong BL).

Hiệp đồng là các dự án hạ tầng giao thông lớn liên tục dính lời nguyền chậm tiến độ kỷ lục, đội vốn ngất ngưởng và làm đi làm lại (điển hình như tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông 13km làm trong 10 năm, đội vốn gấp đôi 18.000 tỷ. Toàn các đệ của ông thủ nào chẳng nhớ. 

————-

📌 BÀI TOÁN SINH TỬ CHO LẦN 4: 

KHÔNG CÒN CƠ HỘI ĐỂ SAI LẦM 📍

Vốn riêng cho con đường sắt cao tốc Bắc Nam này là 67 tỷ USD chưa tính phát sinh, chưa kể đội vốn.

Còn Long Thành Sân Bay Quốc Tế 16 tỷ đô cũng vừa khui ra một ổ. Bước đầu thôi mấy chục bị can đã xin tự nguyện giao nộp lại 1.000 tỷ đồng. 

Tiến độ rùa bò đã 5 năm chưa xong giai đoạn 1, làm sân bay nhưng quên không làm đường đến sân bay… Giờ giá nguyên vật liệu nhập khẩu tăng, USD cũng tăng vọt mất rồi. 

Hơn một thập kỷ qua, Việt Nam nghĩ đến vốn vay nước ngoài lãi cao là tim đập chân run.

— Thế nhưng hiện tại, lại có cơn khát tăng trưởng GPD hai con số. Ngân hàng thế giới WB, quỹ tiền tệ quốc tế IMF… cũng ra cảnh báo rất nhiều: GDP không phải là thước đo kinh tế. Càng không có mối quan hệ nhân quả với chất lượng đời sống người dân. Nhưng Việt Nam cơ mà, con rồng châu Á đang lên, làm sao không quyết tăng 2 con số được? Đón đầu vị thế trung tâm Chuỗi cung ứng kia mà, kỷ nguyên AI các đại bàng công nghệ đang bay về làm tổ, sao ta không làm hoành tráng lên? 

(67 tỷ $ x 26.000 = 1.742.000 tỷ. (Một triệu bảy trăm bốn mươi hai NGÀN tỷ).

— Tàu cao tốc: cũng chỉ là để đi du lịch hoặc về thăm quê đám giỗ, đám hỏi… Giá vé hiện nay tàu cũ Bắc Nam đã đắt hơn vé Máy Bay. Tàu mới tới đây sẽ đắt gấp mấy lần? Nếu đắt quá sẽ không có người đi. Nếu bán vé rẻ thì tiếp tục bù lỗ vé. (tức sẽ phải nuôi cục nợ, nuôi duy trì công trình, trả phí công nghệ, khấu hao và bù lỗ vé….

📍Tuy nhiên góc nhìn tầm vĩ mô cho phép nó lỗ để nhắm vào việc hy vọng nó thúc đẩy các ngành kinh tế khác đi lên. Nhưng cụ thể thì bài toán này chưa rõ ra sao. 

Hiện tại đã giải ngân 1.000 tỷ cho giai đoạn 1. 

Tóm lại, 

Đám mây u ám đã trôi qua, trên đây là nội dung ôn lại 3 lần “làm chuyện ấy” cũng như bối cảnh kinh tế cùng thời.

Còn làm sao mà vẫn vực dậy được để chuẩn bị hoành tráng ở lần thứ 4 mới tài tình - thì bài này xin phép không đề cập tới - vì không đủ tầm để hiểu.

📌 Một loạt các cảnh báo của các tổ chức quốc tế về GDP và tăng trưởng GDP bằng mọi giá là một sai lầm ra sao - tham khảo các link đầy đủ trong BL. 

❓Bạn cảm nhận và có ý kiến gì về “3 lần làm chuyện ấy”? 

❓Dự cảm của bạn về tương lai ra sao?

Không ít người đã quên, hoặc chưa nắm cụ thể sẽ khó hình dung đợt này. Vậy thì: 

👉Bạn hãy chia sẻ về tường nhà cho nhiều người cùng cho ý kiến rôm rả, cùng hướng tới tương lai phồn thịnh nhé. 

Danh Lợi 20/9/26

Trợ lý của những người ham tìm hiểu, thích rùng mình nhưng suy nghĩ tích cực.