Duc Hung Nguyen: CÀNG ĐƯỢC THUYẾT PHỤC RẰNG CHUNG CƯ LÀ VĂN MINH, NHIỀU NGƯỜI BẮT ĐẦU TÌM CÁCH QUAY VỀ NHÀ ĐẤT

CÀNG ĐƯỢC THUYẾT PHỤC RẰNG CHUNG CƯ LÀ VĂN MINH, NHIỀU NGƯỜI BẮT ĐẦU TÌM CÁCH QUAY VỀ NHÀ ĐẤT

Có một nghịch lý rất đáng để dân ta suy nghĩ:

Chúng ta đang được thuyết phục rằng chung cư là tương lai, trong khi ở những nơi đã đi trước chúng ta vài chục năm, một bộ phận người dân lại đang tìm cách quay về nhà đất.

Tại sao?

Tôi không nói điều này từ góc nhìn của một người kỳ thị chung cư.

Bởi chính tôi từng say mê chung cư.

Năm 2009, lần đầu được ở chung cư nước ngoài, tôi đúng kiểu quê mới lên phố gặp văn minh.

Thấy MRT là trầm trồ.

Thấy cao ốc là ngưỡng mộ.

Tối đứng trên tầng cao, gió lồng lộng mát rượi, nhìn xuống những căn nhà thấp tầng phía dưới, trong đầu còn nghĩ:

“Cuộc sống văn minh, tiến bộ là đây!”

Ra vào quẹt thẻ.

Thang máy.

Điều hòa.

Bảo vệ.

Hồ bơi.

Gym.

Tennis.

Sauna.

Sạch sẽ, riêng tư, tiện nghi.

Ngày ấy ở Việt Nam chung cư còn ít, nên tôi từng nghĩ:

Nhà đất là kiểu sống lạc hậu. Chung cư mới là tương lai.

Cho đến khi sống đủ lâu, quen những người bạn Singapore và bắt đầu nghe họ nói về tài sản.

Tôi mới nhận ra:

Thứ tôi trầm trồ hôm đó, họ đã trải nghiệm từ hàng chục năm trước.

Nhưng sau vài chục năm, cách họ nhìn về tài sản lại hoàn toàn khác.

Ở Việt Nam hôm nay cũng đang xuất hiện điều tương tự.

Rất nhiều người từng mê chung cư, sau vài năm sống ở nơi mình từng mơ ước, lại bắt đầu tìm cách quay về nhà đất.

Không phải vì chung cư không tốt.

Mà vì sống rồi mới hiểu:

Một nơi ở tốt chưa chắc là một tài sản tốt.

Ban đầu người ta mua vì đẹp, mới, an ninh, tiện ích, gần trung tâm.

Nhưng sống lâu mới cảm nhận hết phí dịch vụ, mật độ, thang máy, xuống cấp, quyền cải tạo, không gian riêng tư…

Và quan trọng nhất:

cảm giác sở hữu.

Có người vẫn thích sống chung cư nhưng tiền tích lũy lại tìm cách dành cho đất.

Có người bán căn hộ để mua nhà đất.

Bởi đến một lúc nào đó, người ta không chỉ hỏi:

“Tôi sống ở đâu cho sướng?”

mà bắt đầu hỏi:

“Tôi thực sự đang sở hữu cái gì?”

Nhưng nghịch lý nằm ở đây.

Trong khi một bộ phận người đã trải nghiệm và bắt đầu quay về nhà đất, hàng loạt dự án chung cư cao tầng vẫn được ưu tiên phát triển với một mục tiêu rất cao cả:

Xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, sử dụng đất hiệu quả, hạ tầng đồng bộ, giao thông thuận tiện.

Mục tiêu ấy không sai.

Thành phố cần mật độ.

Dân số tăng.

Đất đai hữu hạn.

Giao thông công cộng cần tập trung.

Thành phố cần chung cư.

Nhưng có một câu hỏi khác:

Điều tốt cho quy hoạch của cả thành phố có nhất thiết là lựa chọn tài sản tốt nhất cho từng gia đình?

Hai chuyện ấy, vốn dĩ là hai bài toán khác nhau.

Đáng nói hơn là cách câu chuyện được kể với chúng ta.

Những toà căn hộ mở bán được quảng cáo bằng:

Văn minh.

Hiện đại.

Đẳng cấp.

Sống xanh.

Sống thông minh.

Cộng đồng.

Tiện ích 5 sao.

Hồ bơi. Gym. Công viên. Sảnh sang trọng. Bảo vệ 24/7.

Tất cả đều rất tốt.

Nhưng đó là câu chuyện về chất lượng sống.

Còn câu chuyện về tích lũy tài sản lại ít được hỏi:

20–50 năm nữa, thứ gì thực sự còn lại trong tay mình?

Một thông điệp có thể hoàn toàn đúng với bài toán phát triển đô thị.

Nhưng nếu được lặp lại đủ nhiều, nó có thể khiến người ta vô thức đánh đồng:

“Văn minh” = “loại tài sản mình nên sở hữu”.

Và đây mới là điều đáng suy ngẫm.

Một căn chung cư có thể rất đẹp, hiện đại.

Nhưng thành phố có thể xây thêm hàng trăm nghìn căn hộ.

Còn một mảnh đất đẹp thì không ai sản xuất thêm được.

Căn hộ có thể tăng giá, nhưng tòa nhà có tuổi đời. Tùy loại hình pháp lý, căn hộ còn có những câu chuyện khác nhau về thời hạn sở hữu.

Trong khi đất ở vị trí tốt có một đặc điểm rất đơn giản:

Khan hiếm.

Tiền có thể kiếm lại.

Nhà có thể xây lại.

Nhưng một vị trí đất tốt đã tuột mất khỏi tay mình, có khi cả đời cũng không mua lại nổi.

Những người bạn Singapore của tôi cho tôi thấy một bài học mà Việt Nam có lẽ đang bắt đầu bước vào.

Thế hệ trước của họ từng có những gia đình sở hữu đất.

Trong quá trình đô thị hóa, họ chuyển sang nhà ở cao tầng.

Ngày ấy, lựa chọn đó hoàn toàn có thể hợp lý.

Cuộc sống tiện nghi hơn.

Thành phố hiện đại hơn.

Xã hội phát triển hơn.

Nhưng vài chục năm sau, một số người mới nhìn lại và nhận ra:

Họ đã từ bỏ một tài sản khan hiếm có thể truyền qua nhiều thế hệ để đổi lấy một nơi ở tiện nghi hơn tại thời điểm đó.

Đến khi muốn mua lại?

Giá đã ở một thế giới khác.

Bởi tiền có thể kiếm lại.

Nhà có thể xây lại.

Nhưng một mảnh đất gia đình từng sở hữu, đến đời con muốn mua lại đã chẳng còn đủ tiền với tới.

Đó mới là cái giá phải trả quá đắt.

Nếu những gia đình ấy vẫn giữ được những vị trí đất tốt từ thế hệ trước?

Có thể hôm nay họ không chỉ là tầng lớp trung lưu đi làm nhận lương.

Họ đang sở hữu khối tài sản đủ lớn để bước vào tầng lớp thượng lưu.

Bởi người giàu qua nhiều thế hệ thường không chỉ có thu nhập.

Họ có tài sản.

Tài sản sinh ra dòng tiền.

Dòng tiền mua thêm tài sản.

Tài sản lại truyền cho thế hệ sau.

Đó là lợi thế mà một người bắt đầu từ con số 0 rất khó xây lại trong một đời.

Vậy nên tôi không nói:

“Đừng mua chung cư.”

Chung cư vẫn có thể là một nơi ở tuyệt vời.

Nhưng tôi nghĩ người Việt cần tỉnh táo trước một điều:

Đừng để hai chữ “văn minh” quyết định thay mình loại tài sản nào tốt nhất cho gia đình.

Hãy hỏi:

Tôi đang mua một nơi để sống… hay một tài sản để tích lũy?

20 năm nữa nó còn gì?

50 năm nữa con tôi còn được thừa hưởng gì?

Năm 2009, tôi từng đứng trên tầng cao, nhìn xuống những căn nhà thấp tầng phía dưới và nghĩ:

“Những người sở hữu chung cư cao cấp đẳng cấp.”

Bây giờ nghĩ lại…

Họ chỉ đang đứng ở độ cao cao hơn những toà nhà lụp xụp phía dưới.

Còn về tài sản lại tỉ lệ nghịch với người có nhà lụp sụp.

Bởi cuối cùng:

Chung cư có thể cho bạn một cuộc sống văn minh.

Nhưng tài sản bền vững mới tạo ra vị thế tài chính qua nhiều thế hệ.

Bài học của những nơi đã đi trước chúng ta hàng chục năm có lẽ không phải:

“Đừng sống ở chung cư.”

Mà là:

Đừng nhầm sự tiện nghi với sự giàu có.

Đừng nhầm một nơi ở đẹp với một tài sản mạnh.

Và đặc biệt…

đừng dễ dàng từ bỏ thứ mà đến đời con mình, có muốn cũng vĩnh viễn không đủ tiền để mua lại.