Hùynh Nhất Linh: Người Sếp tồi

Người Sếp tồi

Anh là Kỹ sư, là dân công trường chính hiệu. Với 30 năm tuổi nghề, đúng lý ra anh phải có được cuộc sống mà bao người mơ ước, được nhiều đàn em trọng vọng và yêu quý. Thế nhưng, oái ăm thay những người đi lâu dài với anh hoặc là quá yếu, lười biếng nhưng dẻo mồm hoặc là tìm mọi cách vụ lợi cá nhân. Những người có năng lực từng đi với anh, sau một thời gian trưởng thành họ đều tìm cách rời bỏ anh dù rất mến mộ tài năng cũng như sự nhiệt tình chỉ dạy của anh.

Hỏi ra mới biết, anh là dân xây dựng chính hiệu nên rất thẳng tính nhưng anh không khéo léo, đặc biệt là anh không quan tâm hay nói khác hơn là anh rất ngại việc quản lý tiền, tài chính của công ty. Trước đây, anh làm với một người sếp cực giỏi về quản lý tài chính và giao tế. Anh thì làm chỉ huy trưởng, việc đi sớm về trễ hay thức xuyên đêm cùng anh em để hoàn thành mẻ đổ bê tông hay tăng ca làm cho kịp bàn giao với anh là chuyện thường. Anh thường được nhắc tên như một chỉ huy mẫu mực và tài năng lẫn đức độ. Thời đó, dưới anh toàn những anh em có năng lực chuyên môn cao nhưng chủ yếu vẫn là anh em hiện trường, vài anh em làm hồ sơ nhưng không mạnh về quản lý tiền bạc. Chưa kể, những việc tiền bạc thường anh sẽ “bán cái” qua cho Sếp anh, hoặc trợ lý của anh ấy vì anh ngại.

Mọi việc vẫn tốt cho đến khi công ty có nhiều dự án đến cùng lúc, sự phát triển của đội ngũ không theo kịp độ lớn của doanh nghiệp, và công ty bắt đầu sắp xếp những người đủ đức và tài lên nắm giữ những vị trí cao hơn. Và người như anh được đặc cách lên vị trí Giám đốc Dự án cho một dự án khá lớn, đặc điểm nghề Xây dựng nó vậy.

Đây quả là một tin vui với anh và các anh em dưới quyền. Anh bố trí sắp xếp đội hình như tướng quân chuẩn bị ra trận. Việc công trường thì dễ rồi, nhưng khi đảm nhận vị trí giám đốc dự án nó khác hẳn. Lúc đầu, anh bố trí vài anh em giỏi chuyên môn văn phòng phụ trách công việc hồ sơ, anh ra hiện trường cùng Chỉ huy trưởng triển khai. Mọi việc diễn ra rất suôn sẻ vì anh có chuyên môn nên được chủ đầu tư đánh giá cao, tư vấn cũng không làm khó dễ. Và thời điểm dự án mới anh em năng lượng dồi dào, vị trí mới nên ra sức thể hiện năng lực để chứng minh với Sếp là mình xứng đáng.

Dự án diễn ra khoảng vài ba tháng sau cũng vào guồng, mọi việc rất tốt đẹp, buổi họp tuần nào anh cũng được Giám đốc khen vì tiến độ tốt, chất lượng xịn, Chủ đầu tư rất hài lòng. Rồi một ngày, tới kỳ báo cáo nội bộ công ty. Bộ phân kế toán cảnh báo rằng dự án của anh chi đã vượt thu rất nhiều, Phòng Quản lý Dự án báo rằng Ngân sách vượt hơi xa, phòng QS thì báo rằng các hồ sơ thanh toán của bộ phận Qs công trường bên anh thường xuyên lỗi … phòng tài chính thì báo rằng tiến độ thu tiền trễ quá, phải tìm cách tối ưu.

Trước đây, những ngày đầu nhận chức mỗi khi về văn phòng họp anh hào hứng bao nhiêu thì bây giờ  anh áp lực bất nhiêu. Có lúc muốn cử người về họp thay nhưng Chủ tịch không đồng ý. Anh giờ chỉ thích lang thang ở công trường, đêm đêm thức cùng anh em công trường anh thích hơn. Nhưng vì nhiệm vụ nên không thoái thác được.

Có lần anh giải thích trong cuộc họp vì bận quá nên không làm hồ sơ được, vả lại chủ đầu tư đang rất đánh giá cao ban chỉ huy về tiến độ, rất mong Ban giám đốc và các phòng ban hỗ trợ. Lúc đó có bạn kỹ sư QS trẻ bảo “Em biết các anh làm tốt để thỏa mãn đối tác là điều đáng tuyên dương, nhưng nếu chỉ lấy tờ giấy khen mà không lấy được tiền thì Anh thấy nó có lý không? Công ty mình cũng cần tiền để mua vật tư, trả tiền thầu phụ. Tụi em có thể hỗ trợ nhưng mấy anh không làm thì ai làm được. Mấy anh làm nhiều mà không lấy được tiền thà không làm còn hơn”. Anh nghe đau, nhưng không nói lại được gì? Lúc đó Anh Giám đốc bảo “Haha, có khi nào mình đang mất đi 1 chỉ huy trưởng tài năng mà thêm 1 giám đốc dự án tệ không đây? Thôi em chưa quen thì cứ để các phòng ban hỗ trợ, nhưng phải tìm hiểu dần nhé nếu không công anh em đổ sông, đổ biển hết.”

Nhiều lúc Anh nghĩ, chiến đấu với bên ngoài không đáng sợ, về gặp anh em phòng ban là cứng đờ hết cả người, có cần thiết phải vậy không? Anh cũng chiến đấu vì công ty mà, anh đi làm vì công ty chứ đâu phải chỉ là cá nhân? Nhưng chắc anh cũng không biết họ cũng có nhiệm vụ của họ chứ không phải là họ muốn chiến đấu với anh.

Có những lúc anh em bên dưới báo cáo tình trạng và xung đột với các phòng ban anh cảm thấy bực mình hay nói khác hơn là bất lực.

Có một lần, phòng cung ứng báo vật tư vượt ngân sách cần giải trình, đang lúc bực bội anh quát “các ông bà giỏi xuống đây mà làm, công trường dí tiến độ như giặc mà lúc nào cũng giải trình, giải trình” anh biết mình sai nhưng có lẽ áp lực từ nhiều phía, đặc biệt là phải chiều lòng các bên làm anh không có nơi để giải bày. Bình thường anh vui vẻ, hiền lành bao nhiêu thì khi nóng lên hoặc bí bách anh nóng giận bấy nhiêu. Nhiều lúc về tới nhà lây sang cả vợ con, anh biết mình không đúng nhưng anh không biết phải xử lý thế nào? Có những lúc mệt mỏi quá anh có ý định bỏ nghề nhưng vì gánh nặng gia đình, vì anh em và cũng vì danh dự anh không cho phép mình bỏ cuộc nhưng … chỉ có anh mới biết trong lòng mình vỡ nát thế nào? Trước đây yêu nghề bao nhiêu, tự hào bao nhiêu, nhiệt huyết bao nhiêu thì giờ anh chán nản, thất vọng và bất lực bấy nhiêu? Nhiều lúc anh nghi ngờ bản thân, hay là mình không thực sự giỏi? Không đúng, không giỏi sao Sếp lại giao việc lớn được chứ?

Trong đợt thưởng quý định kỳ vừa rồi, anh em rất háo hức vì sắp được thưởng theo quy định. Trước đây khi còn Sếp cũ, anh em thường được thưởng rất cao vì dự án lúc nào cũng đạt tiến độ, chất lượng ngon do anh phụ trách còn việc giải trình có người lo. Giờ đây, một tay anh lo trong, lo ngoài làm anh kiệt sức nhưng anh biết không làm thì không được. Theo như thông lệ, Anh em gửi báo lên, anh thấy số báo cáo ngon, lướt vài chỗ anh không hiểu anh em giải thích xong anh ký rồi gửi về công ty. 5 ngày sau, phó tổng giám đốc gọi anh về họp thưởng quý, không biết cuộc họp sếp đã nói gì nhưng thấy anh thất thểu đi ra là biết điềm không lành. Y chang, dự án không lấy được tiền, ngân sách vượt mức cho phép, hao hụt vật tư chưa biết trừ tiền ai … và hàng tá các con số mà anh không biết nó từ đâu ra? Mọi lần có cậu phó giám đốc dự án đi kèm nhưng mới vừa chuyển đi dự án mới nên anh đi 1 mình. Đau nhất là anh biết, quý này anh em dự án không được thưởng mặc dù đã đổ rất nhiều mồi hôi và công sức. Và đau hơn cả nỗi đau là Anh phó tổng hỏi “Làm giám đốc dự án mà không hiểu mấy thứ này sao làm được em? Quen chiến đấu rồi hả”. Sếp không nói thẳng nhưng anh biết ý Sếp là gì nhưng anh không biết nên làm gì?”

Có lẽ vì anh là người trung thành và thật thà lại có thực lực nên Ban giám đốc cũng không nỡ cho nghỉ. Nhiều người gợi ý, hay là để anh làm chỉ huy trưởng thôi vì anh quen chiến đấu công trường rồi, nhưng ai cũng nghĩ sợ anh tổn thương nên lại không dám đề cập. Vậy là công ty lại phải tiếp tục giao việc cho anh. Anh thì rất vật vã mà công ty thì lại phải tiếp tục điều người hỗ trợ sau lưng cho anh. Vấn đề nguy hiểm là, vì mải mê lo giải trình, giải thích và làm quen với việc tổ chức tài chính, chi phí, ngân sách, dòng tiền cho dự án nên tiến độ công trường anh giao cho anh Chỉ huy trưởng mới đôn lên phụ trách chính. Thế là vừa bị công ty dí tiền, vừa bị chủ đầu tư dí tiến độ. Trên áp lực, dưới áp lực, những người giỏi dần rời đi, giờ những người ở lại toàn là anh em chậm tiến, người mới, trẻ chưa biết việc. Nhìn anh và đội ngũ mệt mỏi, bơ phờ thấy rất đáng thương và tiếc... Một thời hào dùng. Trước đây hào bao nhiêu thì giờ bi thương bấy nhiêu.

Cái oai hùng của một chỉ huy trưởng đầu đội coffa, chân đứng nền bê tông lót tay cầm thanh thép, tay cầm tấm coffa mắt nhìn về mặt sàn đang đổ bê tông với dàn quân ai cũng nhiệt huyết, vượt nắng thắng mưa chỉ còn là ký ức. Thay vào đó, một đội quân thiếu năng lượng, lo lắng, bồn chồn, rầu rĩ lúc nào cũng chực rời đi dù rằng họ rất mến cái tính hiền lành và sống tình cảm của anh nhưng không làm gì được.

Hôm nay cuối tuần, anh ngồi cà phê với vài anh em thân tín. Thấy anh em chiến đấu vì mình mà anh xót xa. Đã đề xuất tăng lương 2 lần rồi mà công ty bảo chờ giải trình xong mới giải quyết thế là các anh em lại chờ theo. Có vài anh em vì thế mà bỏ anh đi ra đi dù anh rất muốn giữ, thà rằng anh em không tốt thì không bàn nhưng chỉ vì anh không bảo vệ được cho anh em nên mới thế. Hôm nay là quý cuối cùng rồi, Tết sát sườn rồi, lỡ mà không lấy được tiền, không giải thích một cách tới nơi tới chốn là khốn thật, anh em có bỏ đi hết thì cũng không nói được gì. Anh biết, những năm tháng đi hiện trường giúp anh có cái nhìn, cái thấu hiểu từng ngóc ngách của dự án. Bây giờ muốn làm Sếp tốt, bảo vệ được vị trí của mình và quyền lợi của anh em đi theo anh phải rèn năng lực mới. Bây giờ phải là ngân sách, dòng tiền, hợp đồng, cung ứng, hiệu quả chứ không chỉ là bê tông, cốt thép, ván khuôn nếu không anh cũng chỉ là “Một người anh tốt nhưng là người sếp tồi” như lời cậu nhân viên tâm phúc vừa rời đi tháng trước trong sự bức rức và nuối tiếc của cả hai.

Không, anh không thể là một người tốt nhưng lại là người Sếp tồi được. Anh em theo mình phải bảo vệ được cho thành quả của anh em. Mình không thể phụ người tin tưởng mình được.

“Anh là một chỉ huy trưởng tốt và trên hành trình trở thành một giám đốc dự án có tài năng” anh vừa ngẫm nghĩ vừa lật trang đầu tiên cuốn “Quản lý Hiệu quả dự án” để bắt đầu 1 hành trình mới, một hành trình làm chủ việc mình làm, làm chủ sự nghiệp sự nghiệp, rực rỡ, cảm hứng và an yên hơn.

Đây là câu chuyện không có thật viết về nỗi đau có thật được viết bởi 1 kỹ sư Xây dựng.