FB. Giang Đây: Nước Mỹ đúng là con nhà giàu của thế giới

Nước Mỹ đúng là con nhà giàu của thế giới

Nước Mỹ có khoảng 250 tuổi, trẻ hơn Trung Quốc, Anh, Pháp cả nghìn năm, vậy mà liên tục sinh ra Apple, Tesla, Uber, OpenAI. Nhiều người nghĩ người Mỹ thông minh hơn nhưng tôi thì thấy lý do nó đời hơn nhiều: nước Mỹ nó là con nhà giàu và con nhà giàu được sai nhiều lần hơn con nhà nghèo.

1. Nó được bố mẹ sẵn sàng bơm tiền đến khi thành công mới thôi

- Tesla lỗ gần như liên tục từ 2003 đến 2019, năm 2008 còn suýt phá sản.

- Uber đốt hàng chục tỷ USD mãi đến 2023 mới lần đầu tiên có lãi.

- OpenAI nhận hơn 10 tỷ USD từ Microsoft khi chưa rõ sẽ kiếm tiền bằng cách nào.

Ở mình khi mở quán lỗ ba tháng là bị cả nhà can, ngân hàng đòi nợ. Ở Mỹ có cả một ngành chuyên đi "nuôi con" nó là các quỹ đầu tư mạo hiểm ấy. Họ rót tiền vào 10 công ty, có 9 công ty phá sản cũng được, miễn 1 công ty còn lại kia lãi gấp 100 lần.

=> Tức là gì, chưa chắc nó nó giỏi hơn các hãng xe khác ngay từ đầu nhưng lại được nuôi đủ lâu để trở nên giỏi hơn.

2. Nó không cần là người nghĩ ra đầu tiên

Xe điện có từ thế kỷ 19. Smartphone đầu tiên là IBM Simon năm 1994, sau đó Nokia và BlackBerry làm chủ thị trường. Công nghệ lõi của ChatGPT do nhóm nghiên cứu Google công bố năm 2017. Uber cũng không phát minh ra việc gọi xe.

Người Mỹ hiếm khi là người nghĩ ra đầu tiên. Họ là người có đủ tiền và đủ thời gian để làm đến nơi đến chốn. Giống con nhà giàu đi học: không chắc thông minh nhất lớp, nhưng được học thêm, được thi lại, được đi du học, và cuối cùng vẫn về đích trước.

3. Họ hàng tin vào tương lai của đứa trẻ, trả tiền trước

Năm 2020, Tesla bán khoảng nửa triệu xe nhưng vốn hóa vượt Toyota, hãng bán khoảng 10 triệu xe. Thị trường chứng khoán Mỹ định giá theo cái công ty sẽ trở thành, chứ không chỉ theo cái công ty đang có. Nhờ vậy Tesla phát hành cổ phiếu giá cao, lấy tiền xây nhà máy rẻ hơn đi vay rất nhiều.

=> Con nhà nghèo phải chứng minh bằng kết quả rồi mới được tin. Còn con nhà giàu chỉ cần kể được một câu chuyện tương lai đủ thuyết phục là đã có tiền của gia đình.

4. Bố mẹ đã lo sẵn phần khó nhất, con chỉ việc hái quả

Ít ai để ý rằng internet, GPS, màn hình cảm ứng, trợ lý giọng nói Siri đều bắt nguồn từ tiền quốc phòng và nghiên cứu công của nhà nước Mỹ. iPhone chỉ ghép những thứ đó lại với nhau. Tesla được Bộ Năng lượng Mỹ cho vay 465 triệu USD năm 2010, đúng lúc không ngân hàng nào dám cho vay. SpaceX sống qua giai đoạn khó nhờ hợp đồng của NASA.

=> Câu chuyện "doanh nhân Mỹ tự lực đi lên" chỉ đúng một nửa. Nhà nước gánh phần nghiên cứu rủi ro nhất, doanh nghiệp tư nhân vào sau hái phần lợi nhuận.

5. Nhà rộng, sân chơi to ngay trong nhà

Hơn 330 triệu dân, nói cùng một thứ tiếng, thu nhập cao, sẵn sàng chi tiền cho đồ mới. Doanh nghiệp Mỹ có thể lớn lên ngay trên sân nhà rồi mới ra thế giới. Châu Âu dân số tương đương nhưng bị chia cắt bởi hơn 20 ngôn ngữ và hàng chục bộ luật khác nhau, nên startup châu Âu phải ra nước ngoài gần như từ ngày đầu, trong khi chưa kịp đứng vững.

6. Ngã thì có người đỡ dậy

Luật phá sản Mỹ cho phép tái cấu trúc và làm lại. Văn hóa kinh doanh coi thất bại là kinh nghiệm chứ không phải vết nhơ. Steve Jobs từng bị đuổi khỏi chính công ty mình lập ra năm 1985, 12 năm sau quay về và biến Apple thành đế chế.

Ở nhiều nơi khác, thất bại một lần là mang tiếng cả đời.

=> Được thử càng nhiều lần thì xác suất làm ra một đế chế càng cao. Đây là thứ con nhà giàu có, còn con nhà nghèo thì không.

Còn chuyện "trẻ" thì sao? Trẻ lại là lợi thế. Các nước lâu đời mang theo quý tộc, phường hội, tập đoàn gia đình giữ sẵn mọi cánh cửa, người mới muốn vào phải xin phép. Nước Mỹ được lập nên bởi dân nhập cư, những người bỏ quê đi vì ở nhà không có cửa. Luật lệ Mỹ được viết để bảo vệ hợp đồng và tài sản của người thường, nên người mới lật đổ người cũ là chuyện bình thường.

=> Mỹ là nhà giàu mới, có tiền nhưng chưa có họ hàng tranh gia tài, nên tiền chảy vào người dám làm chứ không đứng yên ở người đã có.

Vậy nhà nghèo có giàu lên được không?

Được. Vì đây là cách vận hành của một hệ thống, không phải gen hay số phận. Trung Quốc đã học được khá nhiều từ vốn nhà nước mạnh tay, thị trường nội địa khổng lồ, chuỗi cung ứng chủ động. Kết quả là BYD giờ bán nhiều xe điện hơn Tesla, CATL làm pin cho cả thế giới. Phần họ chưa học được là hút nhân tài toàn cầu và cho nhà đầu tư cảm giác an toàn về pháp lý. Đó cũng là lý do cổ phiếu Trung Quốc luôn bị định giá thấp hơn Mỹ, dù doanh nghiệp Trung Quốc luôn thắng về sản lượng.

Với chúng ta, bài học là gì?

Việt Nam hiện vẫn là "nhà chưa giàu": vốn ít, thị trường nhỏ, sai một lần là rất đau. Vậy nên doanh nghiệp Việt thường thắng bằng cách đi nhanh, làm chắc, có dòng tiền thật, chứ không thể đốt tiền chờ thành đế chế như Tesla.

_______

Chính trị là nơi luật chơi được viết ra. Kinh tế là nơi luật chơi được thực thi. Thị trường tài chính là nơi tiền đặt cược vào kết quả.

Đọc thêm các phân tích kinh tế & tài chính chuyên sâu để nâng cao tư duy đầu tư tại: https://www.uptrend.vn/r/giangday79