Lê Quốc Ca: 50 NĂM NỮA, KHÔNG CÓ ĐỒNG TIỀN NÀO TRÊN THẾ GIỚI THAY THẾ ĐƯỢC ĐỒNG ĐÔ LA

50 NĂM NỮA, KHÔNG CÓ ĐỒNG TIỀN NÀO TRÊN THẾ GIỚI THAY THẾ ĐƯỢC ĐỒNG ĐÔ LA

Tác giả: Trung Sỹ Ca Lê Quốc

Có thể có người cho rằng nhận định này quá mạnh.

Tôi xin nói rõ: không ai có thể biết chắc 50 năm nữa thế giới sẽ như thế nào. Nhưng nếu nhìn bằng những dữ liệu kinh tế – tài chính hiện nay, thì có một điều rất đáng suy nghĩ:

Muốn thay thế đồng USD không phải chỉ cần một nền kinh tế lớn. Muốn thay thế USD phải thay thế được cả một hệ thống tài chính toàn cầu đã được xây dựng trong nhiều thập niên.

Và đó mới là điều cực kỳ khó.

1. ĐÔ LA KHÔNG CHỈ LÀ MỘT ĐỒNG TIỀN

Sai lầm phổ biến là nhìn USD như một loại tiền giấy của nước Mỹ.

Không phải.

USD là một hạ tầng tài chính toàn cầu.

Nó hiện diện trong dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương, trong thương mại quốc tế, trong thị trường trái phiếu, ngân hàng quốc tế, thanh toán xuyên biên giới và đặc biệt là thị trường ngoại hối.

Theo IMF, trong quý I/2026, USD chiếm 57,13% tổng dự trữ ngoại hối được phân bổ của thế giới. Euro đứng thứ hai nhưng chỉ khoảng 20%. Nhân dân tệ của Trung Quốc mới khoảng 2%.

Khoảng cách ấy nói lên rất nhiều điều.

2. THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI LÀ “PHÉP THỬ” KHẮC NGHIỆT NHẤT

Năm 2025, thị trường ngoại hối toàn cầu đạt khoảng 9,6 nghìn tỷ USD giao dịch mỗi ngày.

Trong đó, USD xuất hiện ở một phía của 89,2% tổng số giao dịch ngoại hối.

Không phải 89,2% giá trị nền kinh tế thế giới.

Mà là 89,2% giao dịch ngoại hối.

Điều đó cho thấy USD đang giữ vai trò đồng tiền trung gian – hay nói cách khác, một loại “ngôn ngữ chung” của thị trường tiền tệ quốc tế.

Muốn thay thế USD, một đồng tiền khác phải tạo ra được một thị trường có độ sâu, thanh khoản và mức độ tin cậy tương đương.

Đây không phải chuyện tuyên bố.

Đây là chuyện phải xây dựng bằng hàng chục năm.

3. MUỐN THAY USD, KHÔNG CHỈ CẦN GDP LỚN

Đây là điểm tôi cho rằng cần nhìn thật tỉnh táo.

Một quốc gia có thể có GDP rất lớn.

Có thể xuất khẩu rất mạnh.

Có thể có dự trữ ngoại hối rất lớn.

Nhưng điều đó chưa đủ để biến đồng tiền của quốc gia ấy thành đồng tiền dự trữ toàn cầu.

Một đồng tiền quốc tế phải khiến thế giới tin rằng:

• Có thể nắm giữ lâu dài.

• Có thể chuyển đổi tự do.

• Có thị trường tài chính cực sâu và cực lớn.

• Có lượng tài sản an toàn khổng lồ để đầu tư.

• Có pháp quyền và khả năng bảo vệ tài sản.

• Có hệ thống ngân hàng toàn cầu.

• Có thanh khoản ngay cả khi khủng hoảng.

• Và quan trọng nhất: người ta phải muốn giữ nó, không chỉ muốn dùng nó để mua hàng.

Đây chính là lợi thế khổng lồ của nước Mỹ.

4. TRUNG QUỐC CÓ THỂ THÁCH THỨC USD KHÔNG?

Có.

Nhân dân tệ chắc chắn sẽ tiếp tục tăng vai trò quốc tế.

BIS cho biết RMB đã chiếm khoảng 8,5–8,8% giao dịch ngoại hối toàn cầu năm 2025, tăng đáng kể so với trước đây.

Nhưng từ 8,8% giao dịch ngoại hối đến việc trở thành đồng tiền dự trữ số một thế giới là một khoảng cách rất lớn.

Theo IMF, tỷ trọng RMB trong dự trữ ngoại hối toàn cầu cuối năm 2025 chỉ khoảng 1,95%.

Vì vậy, nói:

“Nhân dân tệ sẽ ngày càng mạnh”

là hoàn toàn có cơ sở.

Nhưng nói:

“Nhân dân tệ chắc chắn sẽ thay USD”

thì chưa có cơ sở để khẳng định.

5. EURO CŨNG CHƯA THỂ THAY THẾ USD

Euro là đối thủ nghiêm túc nhất về mặt quy mô và thể chế.

Nhưng Liên minh châu Âu cũng có những hạn chế riêng: thị trường tài chính chưa hoàn toàn thống nhất, chính sách tài khóa không tập trung như Mỹ và cấu trúc chính trị phức tạp.

USD lại được hậu thuẫn bởi một quốc gia có:

nền kinh tế khổng lồ + thị trường vốn sâu + hệ thống tài chính toàn cầu + thị trường trái phiếu Treasury khổng lồ + các định chế tài chính hàng đầu thế giới.

Đó là một tổ hợp mà rất khó sao chép.

6. CÁI QUAN TRỌNG NHẤT: THẾ GIỚI KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI “CHỌN MỘT”

Đây mới là điều thú vị.

Tương lai có thể không phải là:

USD hoặc RMB.

Mà có thể là:

USD + EUR + RMB + JPY + GBP + các đồng tiền khác + vàng + tài sản số.

Thế giới hoàn toàn có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào USD mà không cần loại bỏ USD.

Đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Và đây cũng là lý do tôi cho rằng trong 50 năm tới, điều có khả năng xảy ra hơn không phải là USD biến mất, mà là:

thị phần của USD có thể giảm, nhưng vị trí trung tâm của USD vẫn còn.

7. VÌ SAO TÔI VẪN TIN USD CÓ THỂ GIỮ VỊ TRÍ SỐ 1 TRONG 50 NĂM?

Bởi vì sức mạnh của USD không nằm riêng trong tờ tiền.

Nó nằm trong cả hệ sinh thái đứng phía sau tờ tiền đó.

Một quốc gia muốn thay thế USD phải xây dựng được:

**một nền kinh tế đủ lớn

• một thị trường tài chính đủ sâu

• một đồng tiền đủ tự do

• một hệ thống pháp lý đủ đáng tin

• một thị trường trái phiếu đủ lớn

• một hệ thống ngân hàng đủ mạnh

• một mạng lưới thương mại toàn cầu

• và quan trọng nhất: niềm tin của phần còn lại của thế giới.**

Đây mới là “bài toán 50 năm”.

8. NƯỚC MỸ CÓ THỂ SUY YẾU, NHƯNG USD CHƯA CHẮC SUY YẾU THEO

Đây là nghịch lý rất đáng suy nghĩ.

Nhiều người nói:

“Nợ công Mỹ quá lớn, USD rồi sẽ sụp đổ.”

Tôi cho rằng đó là cách nhìn quá đơn giản.

Nước Mỹ chắc chắn có những vấn đề rất lớn: nợ công, phân cực chính trị, bất bình đẳng, cạnh tranh công nghệ, cạnh tranh địa chính trị...

Nhưng suy yếu tương đối của nước Mỹ không đồng nghĩa với sự sụp đổ của USD.

Bởi vì câu hỏi thực sự không phải:

“Mỹ có hoàn hảo hay không?”

Mà là:

“Có đồng tiền nào khác hiện nay có đủ năng lực thay thế toàn bộ hệ sinh thái USD hay chưa?”

Câu trả lời hiện nay là:

Chưa.

9. 50 NĂM NỮA, ĐIỀU GÌ CÓ THỂ THAY ĐỔI?

Tôi không cho rằng USD sẽ mãi mãi chiếm 60%, 70% hay 80% hệ thống tiền tệ quốc tế.

Không có gì bất biến.

Tỷ trọng USD có thể giảm.

Euro có thể tăng.

RMB có thể tăng.

Các đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương có thể phát triển.

Vàng có thể tiếp tục tăng vai trò.

Tài sản số có thể trở thành một bộ phận của hệ thống tài chính.

Nhưng thay thế USD hoàn toàn là một câu chuyện khác.

Bởi vì thay thế một đồng tiền không đơn giản là in ra một đồng tiền mới.

Phải thay thế niềm tin.

Và niềm tin là thứ khó xây dựng nhất trong kinh tế.

KẾT

Vì vậy, nếu phải đưa ra một nhận định cho 50 năm tới, tôi sẽ nói:

USD có thể mất một phần thị phần.

USD có thể phải chia sẻ quyền lực với EUR, RMB và những đồng tiền khác.

Nhưng khả năng một đồng tiền duy nhất hoàn toàn thay thế USD trong vai trò trung tâm của hệ thống tài chính thế giới là rất thấp.

Bởi vì:

USD không chỉ là tiền của nước Mỹ.

USD là một phần của hệ thống tài chính toàn cầu.

Và muốn thay thế USD, thế giới không cần một “đồng tiền mạnh hơn”.

Thế giới cần một hệ thống tài chính mạnh hơn, sâu hơn, thanh khoản hơn và đáng tin cậy hơn hệ thống mà nước Mỹ đã xây dựng trong nhiều thập niên.

Đó mới là bài toán thực sự.

50 năm là một khoảng thời gian rất dài.

Nhưng trong lịch sử tiền tệ,

50 năm vẫn có thể là quá ngắn để xây dựng một hệ thống đủ sức thay thế một hệ thống đã tồn tại hàng thế kỷ.

-----------------------------

Bình luận của FB. Kim Nguyen: Khối BRICS muốn có đồng tiền chung thanh toán để tránh bị phụ thuộc vào đồng USD. Trong khối này các nước có ảnh hưởng lớn là TQ, Nga, Ấn Độ. Nhưng Nga thì đang sa lầy ở Ukraina, đồng rúp mất giá liên tục. Nga thì lại luôn luôn xuất siêu. Không chịu nhập khẩu vào. 

TQ thì không chịu nhập khẩu hàng hóa của ai. Và cũng là một nước xuất siêu.

Ấn Độ là một nước đông dân nhưng nghèo.

Cho nên cả 3 nước này thì đồng tiền của họ không thể sử dụng làm đồng tiền chung thanh toán được.

Tôi nhớ khoảng đầu thập niên 200x, tôi nhập hàng của TQ. Hợp đồng thương mại của tôi với 1 công ty TQ họ bắt thanh toán bằng NDT. Nhưng chỉ thực hiện được duy nhất một lần. Lần sau thì phải ký hợp đồng bằng USD vì VN không có đủ tiền NDT để thanh toán. 

Giá trị thặng dư thương mại của TQ quá lớn. TQ không nhập khẩu hàng VN thì ngân hàng VN làm gì có NDT để thanh toán cho bên công ty của TQ. 

Cho nên để lấy đồng tiền của 1 quốc gia làm đồng tiền thanh toán trong thương mại quốc tế thì điều kiện cần đó là quốc gia đó phải luôn luôn nhập siêu. Tức là anh phải luôn luôn mua hàng của những nước khác. Chỉ khi đó anh mới ép họ nhận tiền của nước mình được. Và khi anh đẩy được tiền của nước mình sang cho đối tác thì đối tác sẽ lại phải tìm cách mua hàng của mình (chứ không thì giữ NDT trong nhà để làm gì). 

Trường hợp các nước BRICS in đồng tiền chung để thanh toán như đồng Ero thì cũng không làm được. Vì điều kiện tiên quyết là các thành viên BRICS không được để lạm phát. Đây là một điều cực kỳ khó của nhiều nước thành viên BRICS. Phần lớn các thành viên in tiền ra để tiêu (1 kiểu thu thuế không chính thức). 

Theo tôi thì VN nên rút khỏi tổ chức này. Tổ chức này không có gì giúp cho VN cả thì tham gia vào chỉ tốn tiền đi họp hành vô ích.