Cu Làng Cát: Mỹ vừa mở cánh cửa chiến tranh nơi máy móc tự chọn mục tiêu

Mỹ vừa mở cánh cửa chiến tranh nơi máy móc tự chọn mục tiêu

+Ngày 21-4-2025, trước các nhà đầu tư và giới quân sự Mỹ, Giám đốc điều hành Lockheedmartin, Jim Taiclet mô tả một cảnh tượng từng nằm trong phim khoa học viễn tưởng, hàng chục máy bay không người lái lao tới cùng lúc, trí tuệ nhân tạo tự tính toán đường bay, tự phân biệt mục tiêu thật giả, rồi chọn cách tiêu diệt mà không cần con người bóp cò.

🛑Khi chiếc máy bay giá 500 USD làm cả thế giới run tay

+Tên của hệ thống ấy là Sanctum. Cùng lúc, Lockheed Martin cũng công khai MORFIUS, loại vũ khí phát xung vi sóng công suất cao để “đốt cháy” hệ thống điện tử của bầy máy bay không người lái đang áp sát căn cứ quân sự Mỹ.

+Những gì đang diễn ra cho thấy một bước đi lớn, chiến tranh hiện đại đang rời khỏi thời đại “đạn đấu đạn”, chuyển sang thời đại “thuật toán đấu thuật toán”.

+Cuộc chiến tại Ukraine đã khiến nhiều tướng lĩnh Mỹ mất ngủ.

+Năm 2022, nhiều chuyên gia quân sự phương Tây vẫn tin xe tăng, pháo phản lực và chiến đấu cơ sẽ quyết định cục diện chiến trường. Nhưng đến năm 2025, thứ gieo nỗi ám ảnh mạnh nhất lại là những máy bay không người lái giá vài trăm USD.

+Có những đoạn video từ mặt trận Ukraine cho thấy một máy bay nhỏ mang đầu nổ lao xuyên qua cửa sổ xe bọc thép. Một số khác bay sát chiến hào rồi tự phát nổ ngay trên đầu binh sĩ. Có chiếc được điều khiển bằng cáp quang dài hàng chục km nên gây nhiễu điện tử gần như vô tác dụng.

+Theo Viện Nghiên cứu Các quân chủng Hoàng gia Anh, Ukraine từng sử dụng hơn 10.000 máy bay không người lái mỗi tháng trong giai đoạn cao điểm năm 2024. Nga cũng đáp trả bằng số lượng tương đương. Giá thành của nhiều loại máy bay tự sát thấp hơn cả một quả pháo.

+Điều khiến Washington lo ngại nằm ở phép toán kinh tế.

+Một tên lửa phòng không Patriot có giá khoảng 4 triệu USD. Trong khi đó, máy bay không người lái cảm tử đôi khi chỉ cần vài trăm USD linh kiện dân dụng. Nếu bên phòng thủ cứ tiếp tục dùng tên lửa đắt tiền để bắn mục tiêu rẻ tiền, kho đạn sẽ cạn trước khi đối phương cạn máy bay.

+Các nhóm vũ trang tại Trung Đông cũng bắt đầu học theo mô hình ấy. Từ Houthi ở Yemen cho tới nhiều lực lượng bán quân sự khác, bầy máy bay nhỏ đang trở thành công cụ gây áp lực lên những đội quân mạnh nhất hành tinh.

+Một số căn cứ Mỹ tại Iraq và Syria từng bị tập kích liên tiếp bằng máy bay không người lái giá rẻ. Có chiếc bay thấp tới mức radar truyền thống gần như không phát hiện được.

+Sau nhiều năm tập trung vào tàu sân bay, chiến đấu cơ tàng hình và tên lửa siêu vượt âm, Lầu Năm Góc nhận ra họ đang đứng trước một loại chiến tranh hoàn toàn khác, chiến tranh của số lượng lớn, giá cực rẻ và tốc độ sản xuất khổng lồ. Đó là lý do Sanctum xuất hiện.

🛑Sanctum và cuộc săn bầy máy bay bằng trí tuệ nhân tạo

+Jim Taiclet mô tả Sanctum như một “bộ não chiến đấu”.

+Khi radar phát hiện vật thể lạ, trí tuệ nhân tạo sẽ phân tích trong vài giây, đó là chim, máy bay dân sự hay máy bay tấn công. Sau đó hệ thống tính đường bay, dự đoán mục tiêu bị nhắm tới rồi tự đề xuất phương án đối phó.

+Nguy hiểm nằm ở chữ “bầy”. Nếu 1 chiếc máy bay lao tới, con người còn có thời gian phản ứng. 

+Nhưng khi 50 chiếc xuất hiện cùng lúc từ nhiều hướng khác nhau, mọi thao tác thủ công đều trở nên quá chậm.

+Taiclet tiết lộ Lockheed Martin đang phát triển năng lực cho phép một hệ thống có thể xử lý hàng chục mục tiêu trong cùng một nhiệm vụ mà không cần khai hỏa tên lửa truyền thống.

+MORFIUS là phần gây chú ý nhất. Thay vì dùng đầu đạn nổ, thiết bị này tiếp cận bầy máy bay rồi phát xung vi sóng công suất cao. Những dòng điện cực mạnh làm cháy bảng mạch điện tử, khiến máy bay mất điều khiển và rơi xuống.

+Ý tưởng ấy hấp dẫn quân đội Mỹ vì chi phí thấp hơn nhiều so với việc bắn tên lửa đánh chặn.

+Trong nhiều thập niên, công nghiệp quốc phòng Mỹ sống dựa vào những hệ thống cực kỳ đắt đỏ. Một chiếc F-35 giá hơn 80 triệu USD. Một tàu sân bay lớp Ford có thể vượt 13 tỉ USD. Nhưng thời máy bay không người lái giá rẻ đang kéo quân sự trở lại bài toán “lấy số đông chống siêu vũ khí”.

+Các tập đoàn quốc phòng Mỹ hiểu rằng nếu không thay đổi, họ sẽ bị vượt mặt bởi những đối thủ sản xuất hàng chục nghìn máy bay giá thấp mỗi tháng.

+Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất máy bay dân dụng không người lái lớn nhất thế giới. Nhiều linh kiện được dùng trong chiến tranh Ukraine xuất phát từ chuỗi cung ứng thương mại châu Á.

+Washington đang lo rằng nếu xảy ra xung đột lớn tại Thái Bình Dương, Mỹ có thể đối mặt các đợt tập kích bằng bầy máy bay dày đặc tới mức hệ thống phòng thủ hiện nay quá tải.

+Một số chuyên gia quân sự Mỹ gọi đây là “cơn ác mộng bão côn trùng”. Trong mô hình ấy, điều quyết định thắng thua không còn nằm ở chiếc máy bay mạnh nhất, mà ở hệ thống xử lý dữ liệu nhanh nhất.

+Ai nhìn thấy trước vài giây sẽ sống sót trước.

🛑Khi chiến tranh bước sang thời máy móc tự quyết định

+Nhiều người từng nghĩ trí tuệ nhân tạo trong quân sự sẽ xuất hiện ở rất xa tương lai. Nhưng thực tế đã đến nhanh hơn dự đoán.

+Israel đang dùng hệ thống trí tuệ nhân tạo để phân tích mục tiêu từ lượng dữ liệu khổng lồ. 

+Ukraine dùng thuật toán hỗ trợ điều khiển máy bay tự sát. Nga triển khai các mô hình gây nhiễu điện tử tự động. Mỹ thì bước tiếp một nấc, để trí tuệ nhân tạo trực tiếp săn bầy máy bay đối phương.

+Điều gây tranh cãi lớn nhất nằm ở ranh giới con người và máy móc.

+Một khi hệ thống đủ nhanh để tự phát hiện, tự đánh giá và tự khai hỏa, vai trò của con người sẽ bị đẩy lùi dần khỏi quyết định sinh tử.

+Các tổ chức nhân quyền nhiều năm qua đã kêu gọi cấm “vũ khí sát thương tự động”. Họ lo rằng khi thuật toán nhầm lẫn, hậu quả có thể vượt ngoài kiểm soát.

+Nhưng các cường quốc quân sự gần như không muốn dừng lại. Bởi trong chiến tranh hiện đại, tốc độ xử lý đã trở thành yếu tố sống còn. Một sĩ quan mất vài chục giây để xác nhận mục tiêu. Trí tuệ nhân tạo chỉ cần vài phần nghìn giây.

+Khoảng cách ấy đủ quyết định số phận của tàu chiến, căn cứ quân sự hoặc cả một thành phố.

Nhiều nhà phân tích đang so sánh giai đoạn hiện nay với thời radar xuất hiện trong Thế chiến II. Quốc gia làm chủ công nghệ trước sẽ tạo khoảng cách quân sự rất lớn.

+Điều khiến phần còn lại của thế giới lo ngại là cuộc đua này đang tăng tốc từng tháng.

+Ngày 18-3-2024, Bộ Quốc phòng Mỹ công bố chương trình sản xuất hàng nghìn máy bay không người lái tự động để chuẩn bị cho các xung đột cường độ cao. Trung Quốc cũng đầu tư mạnh cho hệ thống tác chiến trí tuệ nhân tạo. Nga, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran đều tăng tốc theo hướng tương tự.

+Từ chiến hào Ukraine đến sa mạc Trung Đông, chiến tranh đang biến thành phòng thí nghiệm khổng lồ cho máy móc học cách săn lùng lẫn nhau.

+Con người vẫn đứng phía sau màn hình. Nhưng khoảng cách giữa “ra lệnh” và “để máy tự quyết” đang ngắn lại rất nhanh.

+Và có thể lần đầu tiên trong lịch sử quân sự nhân loại, nỗi sợ lớn nhất không còn là quả bom mạnh nhất. Mà là thuật toán phản ứng nhanh nhất.

#AIquansu

#Maybaykhongnguoilai

#VuKhiTuDong

#ChientranhTuonglai

- Cu Làng Cát -