Lê Văn Thịnh: AI CÓ LÀM NGÀNH XÂY DỰNG ĐIÊU TÀN KHÔNG

AI CÓ LÀM NGÀNH XÂY DỰNG ĐIÊU TÀN KHÔNG?

- Lê Văn Thịnh -

Trong khi các ngành "ngồi bàn giấy" như Marketing, Kế toán hay Lập trình đang rung chuyển dữ dội trước AI, thì ngành Xây dựng lại có một "bộ giáp" đặc thù.

Theo tôi, AI không làm ngành xây dựng "điêu tàn", nhưng nó sẽ "thay máu" ngành này một cách cực đoan. Sẽ không có sự sụp đổ tổng thể, nhưng sẽ có những "nghĩa địa" dành cho những người chậm chân.

Dưới đây là góc nhìn về sự tác động của AI đến xây dựng:

1. AI không thể "thay thế" đôi tay, nhưng sẽ "điều khiển" đôi tay

Xây dựng là ngành gắn liền với thực địa, bùn đất và những biến số vật lý không lường trước được. AI có thể viết code, nhưng AI không thể cầm bay xây gạch hay leo giàn giáo (ít nhất là trong ngắn hạn khi công nghệ Robot chưa rẻ bằng nhân công).

Tuy nhiên, AI sẽ sa thải các vị trí quản lý tầm trung và kỹ thuật:

• Thiết kế & Kiến trúc: Những công việc như vẽ triển khai kỹ thuật, tính toán kết cấu, bóc tách khối lượng (BOQ) vốn tốn hàng tuần, nay AI chỉ cần vài phút. Những kiến trúc sư "vẽ thuê" sẽ là những người đầu tiên rơi vào dòng người "Nghèo thế hệ mới".

• Quản lý dự án: AI sẽ tối ưu hóa tiến độ, dự báo rủi ro vật liệu và giám sát công trường qua Camera/Drone. Một người chỉ huy trưởng có AI hỗ trợ có thể quản lý khối lượng công việc của 5 người hiện tại.

2. Sự "điêu tàn" của những phương thức cũ

Ngành xây dựng sẽ "điêu tàn" ở những mảng sau:

• Các công ty tư vấn thiết kế quy mô nhỏ: Nếu họ vẫn thu phí dựa trên thời gian vẽ thủ công, họ sẽ phá sản vì không thể đấu lại tốc độ và giá thành của các hệ thống AI chuyên dụng.

• Lực lượng lao động trình độ thấp ở khối văn phòng: Những người chỉ biết làm theo mẫu, không có tư duy phản biện hoặc khả năng tối ưu hóa giải pháp sẽ biến mất.

3. "Bóc lột" kiểu mới trong xây dựng

Trong bài viết trước tôi có nói: "Tư bản không còn bóc lột bạn nữa vì nó không cần bạn nữa". Điều này áp dụng vào xây dựng như sau:

• Chủ đầu tư (Tư bản) sẽ dùng AI để ép giá thầu đến mức tối đa vì họ biết chính xác từng viên gạch, từng kg sắt cần dùng qua mô hình AI.

• Nhà thầu không còn "ăn" được vào các khoản lãng phí hay sai số như trước. Biên lợi nhuận bị AI bóp nghẹt. Lúc này, công nhân thực địa vẫn có việc, nhưng họ bị giám sát bởi một "ông chủ thuật toán" không biết mệt mỏi, ghi nhận từng giây nghỉ giải lao của họ qua camera AI.

4. Cơ hội nằm ở đâu?

Ngành xây dựng sẽ không điêu tàn nếu chúng ta chuyển dịch sang:

• In 3D và Module hóa: Xây dựng trong tương lai sẽ giống như lắp ráp Lego tại công trường với các cấu kiện được AI tính toán và robot chế tạo tại nhà máy.

• Xây dựng xanh và thông minh: Nơi AI giúp tối ưu hóa năng lượng và vật liệu mới mà con người chưa từng nghĩ ra.

Lời kết

Xây dựng là một trong những thành trì cuối cùng của con người trước AI nhờ tính vật lý và thực địa. Nhưng đừng chủ quan, vì khi AI kết hợp với Robot tự hành (như của Boston Dynamics hay Tesla Bot), ngay cả người thợ xây cũng sẽ phải đối mặt với câu hỏi: "Liệu tôi có rẻ hơn và khéo hơn cái máy kia không?"

Ngành xây dựng không chết, nó chỉ trở nên tinh gọn đến mức tàn nhẫn. Những người còn trụ lại được phải là những người biết dùng AI để thiết kế, hoặc là những nghệ nhân thực địa mà máy móc chưa thể sao chép sự khéo léo.

Bạn đang làm ở vị trí nào trong chuỗi giá trị xây dựng này? Kỹ sư tư vấn hay người trực tiếp thi công trên công trường?