Hoàng Minh Hiền: GÓC CẢNH TỈNH: TẠI SAO CHẬP ĐIỆN CHÁY CẢ DÂY MÀ APTOMAT VẪN "TRƠ NHƯ ĐÁ"?

GÓC CẢNH TỈNH: TẠI SAO CHẬP ĐIỆN CHÁY CẢ DÂY MÀ APTOMAT VẪN "TRƠ NHƯ ĐÁ"?

(Dành cho anh em thợ hoặc chủ nhà hay có thói quen lấy dây điện quẹt test CB)

Gần đây có bác thắc mắc: Mua CB xịn (hàng chuẩn, check mã ra chính hãng), đấu điện xong lấy dây 1.5mm² test chập mạch. Kết quả nổ tung, bốc khói cháy cả đoạn dây mà mấy con CB C16, C25 hay thậm chí C63 không thèm nhảy. Lại tưởng mua phải hàng dỏm? 

KHÔNG PHẢI! Dưới góc độ kỹ thuật và tiêu chuẩn điện quốc tế, đây là lý do tại sao sợi dây của bạn lại trở thành "vật tế thần":

1. LẦM TƯỞNG VỀ SỨC CHỊU ĐỰNG CỦA DÂY 1.5mm²

Theo tiêu chuẩn IEC 60364-5-52, dòng cơ sở của dây đồng 1.5mm² đi âm tường ở 30°C là ~15A. NHƯNG, áp dụng vào thực tế thi công tại VN:

- Nhân hệ số hiệu chỉnh nhiệt độ nhiệt đới (40°C): ~0.87

- Nhân hệ số đi chung nhiều dây trong ống luồn: ~0.7 - 0.8

=> Dòng tải an toàn thực tế của dây 1.5mm² chỉ còn khoảng 10A - 12A. 

Việc bạn dùng CB C16 (16A) cho dây 1.5mm² là sai nguyên tắc cốt lõi! Khi dòng điện lên 15A, CB C16 vẫn thấy "an toàn" nên không ngắt, nhưng sợi dây 1.5 ly (chỉ chịu được 12A) thì đã om nhiệt và nung chảy vỏ nhựa từ bên trong.

2. DÒNG CHẬP MẠCH KHÔNG ĐỦ "ĐÔ" ĐỂ CB KÍP NẢY SỐ

Anh em lấy 2 đầu dây 1.5mm² quẹt vào nhau và mong CB nhảy cái "bụp"? Thực tế lại khác xa lý thuyết!

Các dòng CB mã C (Curve C - như C16, C25, C63) có đặc tuyến cắt yêu cầu dòng ngắn mạch phải vọt lên gấp 5 đến 10 lần định mức thì lẫy điện từ mới kích hoạt ngắt TỨC THỜI. 

- C16 cần dòng chập: 80A - 160A.

- C25 cần dòng chập: 125A - 250A.

Tuy nhiên, tiết diện dây 1.5mm² quá bé, cộng thêm thao tác "quẹt tay" lỏng lẻo tạo ra điện trở tiếp xúc lớn. Điểm chập xa tủ điện làm tổng trở kháng mạch vòng tăng cao. Dòng điện qua điểm chập bị bóp nghẹt, ước tính chỉ đạt cỡ 30A - 50A. Mức này còn cách rất xa ngưỡng ngắt từ tính của C16 chứ đừng nói đến C25 hay C63!

3. BI KỊCH "DÂY CHÁY TRƯỚC, ÁT NHẢY SAU"

Khi dòng chập chỉ kẹt ở mức 30A-50A, tính năng cắt điện từ bị "mù". Lúc này, CB phải chuyển sang cơ chế bảo vệ quá tải bằng thanh lưỡng kim (Bimetal).

- Với dòng 50A chạy qua CB 25A, thanh lưỡng kim cần tới vài giây đến hàng chục giây mới đủ nóng để cong lại và đá lẫy.

- TRONG KHI ĐÓ, với dòng 50A, sợi dây 1.5mm² mong manh kia sẽ bốc khói và nổ tanh bành chỉ trong 1 đến 3 giây.

=> Hệ quả: Sợi dây điện đã làm xong nhiệm vụ của một "chiếc cầu chì" và bị phá hủy hoàn toàn trước khi thanh nhiệt của CB kịp tỉnh giấc!

CHỐT LẠI CHO ANH EM LẮP ĐẶT:

- KHÔNG test chập mạch thủ công: Việc này sinh hồ quang cực lớn, làm rỗ tiếp điểm và giảm tuổi thọ của chính chiếc CB.

- Test chống giật thế nào?: Nhấn nút Test Monthly trên RCBO. Nhớ kỹ, chập Lửa - Nguội KHÔNG sinh ra dòng rò xuống đất, nên cơ chế chống giật không bao giờ làm việc trong trường hợp này. Đừng mong chờ một tính năng bảo vệ chạm đất hoạt động khi bạn đang làm ngắn mạch!

- Phối hợp CB và dây dẫn chuẩn kỹ thuật: Dây 1.5mm² đi với CB 10A (nhánh đèn) | Dây 2.5mm² đi CB 16A/20A (ổ cắm) | Dây 4.0mm² đi CB 25A/32A. 

Aptomat sinh ra là để bảo vệ dây dẫn. Đừng khoác "giáp sắt" cho một người khổng lồ rồi bắt một đứa trẻ mặc vào, áo cháy thành tro rồi mà giáp vẫn chưa thấy nóng!

Pana chống rò chống giật mình từng lưu ý anh em rồi. Series này mình từng test kĩ và post nhiều chắc anh em còn nhớ nhỉ?

Pana đặc tính cắt rò trễ hơn hãng khác cùng thông số. 

Mấy con tép nhỏ thì đẹp gọn dễ lắp nhưng mình cũng đánh giá cao mấy con to nhé. Nhưng C63 là to lắm rồi. 

#DienDanDung #KienThucKinhNghiem #AnToanDien #Aptomat #ThietBiDien #ChongGiat #ChongChap #IEC60364 #NganMach #KyThuatThiCong #RcboPana #HienChiaSe