NGA – SIÊU CƯỜNG PHÁ RỐI CỦA THẾ KỶ XXI

- Copy từ Facebook Can Pham -

NGA – SIÊU CƯỜNG PHÁ RỐI CỦA THẾ KỶ XXI

Trong nhiều năm, không ít người đã dự đoán Nga sẽ suy tàn.

Họ nhìn vào:

GDP,

công nghệ dân dụng,

thị trường chứng khoán,

mức sống,

khả năng sản xuất hàng tiêu dùng, rồi kết luận rằng Nga không còn là siêu cường.

Nếu dùng tiêu chuẩn của thế kỷ XX để đánh giá, nhận định đó không sai.

Nga không phải:

trung tâm tài chính như Hoa Kỳ,

công xưởng như Trung Quốc,

hay cỗ máy công nghệ như Thung lũng Silicon.

Nhưng có lẽ thế giới đang mắc một sai lầm lớn:

Họ vẫn dùng logic của thời kỳ toàn cầu hóa để đánh giá quyền lực trong thời kỳ hậu toàn cầu hóa.

Và đó là lý do họ không hiểu Nga.

Nga hôm nay có thể không còn là “siêu cường kiến tạo”.

Nhưng họ đang trở thành:

> siêu cường phá rối.

Đây là loại quyền lực hoàn toàn khác.

Không cần giàu nhất. Không cần sản xuất nhiều nhất. Không cần hấp dẫn nhất.

Chỉ cần đủ sức:

làm bất ổn,

làm đứt gãy,

kéo dài khủng hoảng,

nâng chi phí của đối thủ,

và buộc cả thế giới phải tính toán quanh mình.

Đó chính là quyền lực kiểu Nga hiện nay.

---

NGA KHÔNG THẮNG BẰNG GDP

Nếu nhìn đơn thuần vào kinh tế, Nga khó có thể cạnh tranh với phương Tây.

Nhưng địa chính trị chưa bao giờ chỉ là cuộc thi GDP.

Một nhóm du mục từng làm sụp đổ các đế chế nông nghiệp. Một nhóm hải tặc từng thay đổi thương mại toàn cầu. Một vài kẻ khủng bố từng khiến nước Mỹ phát động hai cuộc chiến kéo dài hàng chục năm.

Trong lịch sử, nhiều chủ thể không cần giàu nhất để tạo ảnh hưởng lớn nhất.

Nga hiểu rất rõ điều đó.

Họ biết mình không thể đánh bại phương Tây bằng:

iPhone,

TikTok,

AI dân dụng,

hay thị trường tiêu dùng.

Nên họ chọn một chiến lược khác:

> khiến hệ thống toàn cầu trở nên đắt đỏ hơn, bất ổn hơn và khó kiểm soát hơn.

Đó là lý do chỉ riêng cuộc chiến Ukraine đã đủ sức:

làm NATO mở rộng,

khiến châu Âu tái vũ trang,

làm giá năng lượng tăng vọt,

đẩy Đức vào khủng hoảng công nghiệp,

và buộc cả phương Tây chuyển sang trạng thái kinh tế chiến tranh mềm.

Nga không cần giàu hơn châu Âu.

Họ chỉ cần khiến châu Âu phải trả giá đắt hơn để duy trì trật tự cũ.

---

QUYỀN LỰC CỦA NGA NẰM Ở KHẢ NĂNG “ÉP THẾ GIỚI PHẢI QUAN TÂM”

Đây mới là điều đáng sợ.

Một quốc gia:

có kho hạt nhân lớn,

tên lửa siêu vượt âm,

năng lượng,

uranium,

ghế thường trực Hội đồng Bảo an,

công nghệ quân sự,

chiến tranh mạng,

chiến tranh điện tử, thì dù kinh tế yếu hơn, vẫn có thể buộc toàn thế giới phải tính đến mình.

Đó là lý do: Nhật Bản giàu hơn Nga. Đức giàu hơn Nga.

Nhưng Nhật và Đức không thể khiến cả thế giới rung chuyển chỉ trong vài tháng.

Nga có thể.

Không phải vì họ giàu hơn. Mà vì họ có năng lực phá thế ổn định.

---

NGA KHÔNG XÂY HỆ THỐNG – HỌ KHAI THÁC ĐIỂM YẾU CỦA HỆ THỐNG

Điểm đặc biệt của Moskva là: họ không cần kiểm soát toàn bộ thế giới.

Họ chỉ cần:

Syria,

Libya,

Sahel,

Bắc Cực,

năng lượng,

ngũ cốc,

uranium,

chiến tranh mạng,

và vài điểm nghẽn chiến lược.

Đó là chiến lược “đòn bẩy”.

Trong thời đại chuỗi cung ứng toàn cầu mong manh, chỉ cần tác động vào vài mắt xích là đủ gây hiệu ứng dây chuyền.

Nga hiểu điều đó rất rõ.

Họ không cần thống trị Internet. Chỉ cần làm cho:

giá dầu biến động,

lương thực tăng giá,

vận tải bất ổn,

châu Âu thiếu khí đốt,

NATO phải tăng chi tiêu quân sự.

Như vậy là đủ để làm thay đổi hành vi của toàn hệ thống.

---

PHƯƠNG TÂY LO SỢ ĐIỀU GÌ NHẤT?

Không phải Nga giàu. Không phải Nga hấp dẫn. Cũng không phải Nga có mô hình xã hội vượt trội.

Điều phương Tây lo nhất là:

> Nga khiến trạng thái ổn định hậu Chiến tranh Lạnh sụp đổ.

Sau 1991, phương Tây từng tin rằng:

toàn cầu hóa sẽ thắng,

thương mại sẽ thay thế chiến tranh,

phụ thuộc kinh tế sẽ ngăn xung đột lớn.

Nga đã phá vỡ niềm tin đó.

Chỉ trong vài năm:

châu Âu tái vũ trang,

NATO hồi sinh,

công nghiệp quốc phòng tăng tốc,

thế giới quay lại logic khối,

chiến tranh lạnh công nghệ bùng nổ,

và khái niệm “an ninh kinh tế” trở thành ưu tiên số một.

Nga không tạo ra iPhone.

Nhưng họ khiến thế giới phải xây thêm nhà máy đạn pháo.

Đó là dạng quyền lực rất khác.

---

“SIÊU CƯỜNG PHÁ RỐI” CÓ THỂ LÀ MÔ HÌNH QUYỀN LỰC MỚI

Có lẽ thế kỷ XXI sẽ không chỉ có các siêu cường kiểu cũ.

Ngoài những cường quốc:

sản xuất,

công nghệ,

tài chính,

sẽ xuất hiện các chủ thể có khả năng:

> làm biến dạng hệ thống toàn cầu với chi phí thấp hơn đối thủ.

Nga là ví dụ rõ nhất hiện nay.

Iran đang thử điều đó bằng mạng lưới ủy nhiệm. Triều Tiên dùng hạt nhân. Các tập đoàn AI trong tương lai có thể dùng dữ liệu và thuật toán.

Tức là: quyền lực của thời đại mới không chỉ nằm ở việc “xây cái gì”.

Mà còn nằm ở:

> khả năng khiến hệ thống của người khác không còn vận hành trơn tru.

---

NGA KHÔNG PHẢI TƯƠNG LAI CỦA THẾ GIỚI – NHƯNG HỌ ĐANG ĐỊNH HÌNH TƯƠNG LAI ĐÓ

Đây mới là nghịch lý lớn nhất.

Nga có thể không đủ sức lãnh đạo thế giới. Nhưng họ đủ sức khiến thế giới không thể tiếp tục như cũ.

Đó là lý do: dù bị cấm vận, dù kinh tế khó khăn, dù bị cô lập một phần, Nga vẫn chưa sụp đổ như nhiều người từng dự đoán.

Bởi họ không chơi trò chơi “trở thành nền kinh tế tốt nhất”.

Họ chơi trò:

> khiến mọi đối thủ phải trả giá ngày càng lớn để duy trì trật tự hiện tại.

Và trong thời đại bất ổn toàn cầu, đó đã là một dạng siêu cường.