Alexander VI: CHIẾN DỊCH 14 NGÀY LÀM SỤP ĐỔ MỘT CHẾ ĐỘ VÀ THAY ĐỔI CẢ BÀN CỜ ĐÔNG NAM Á

CHIẾN DỊCH 14 NGÀY LÀM SỤP ĐỔ MỘT CHẾ ĐỘ VÀ THAY ĐỔI CẢ BÀN CỜ ĐÔNG NAM Á

 Khi nhắc tới chiến tranh chớp nhoáng, phần lớn mọi người sẽ nghĩ ngay đến nước Đức trong Thế chiến II. Những mũi thiết giáp lao như vũ bão, những cuộc tấn công khiến đối phương không kịp trở tay và cả một học thuyết quân sự từng làm rung chuyển châu Âu. Nhưng nếu nhìn kỹ sẽ thấy, ngay tại Đông Nam Á cũng từng diễn ra một chiến dịch có tốc độ và mức độ quyết đoán khiến nhiều học giả quân sự đến nay vẫn phải nghiên cứu lại. "Đó là cuộc phản công biên giới Tây Nam cuối năm 1978, đầu năm 1979."

 Nhiều người thường nhìn cuộc chiến này bằng một lăng kính rất đơn giản. Họ cho rằng Khmer Đỏ chỉ là một lực lượng cực đoan, tổ chức lỏng lẻo và sớm muộn cũng sụp đổ. Nhưng thực ra, nếu đối phương yếu như vậy thì Việt Nam đã không phải huy động một lực lượng quân sự khổng lồ với quy mô tương đương những chiến dịch lớn nhất trong lịch sử hiện đại.

* Vấn đề nằm ở chỗ Khmer Đỏ không phải là một đám quân ô hợp như nhiều người tưởng.

 Đến cuối năm 1978, họ sở hữu hàng chục sư đoàn bộ binh chính quy, được trang bị lượng lớn vũ khí hiện đại và nhận được sự hậu thuẫn từ bên ngoài. Quan trọng hơn, đây là lực lượng đã trải qua nhiều năm chiến tranh, có kinh nghiệm chiến đấu thực tế và được vận hành bằng một hệ tư tưởng cực đoan đến mức sẵn sàng hy sinh tất cả.

 Khi một tổ chức quân sự kết hợp được giữa vũ khí, kinh nghiệm chiến trường và lòng cuồng tín, nó sẽ trở thành một đối thủ nguy hiểm hơn rất nhiều so với những gì xuất hiện trên các bức ảnh tư liệu.

 Nhìn lại những vụ thảm sát dọc biên giới Tây Nam, từ Ba Chúc cho tới Thổ Chu, có thể thấy đây không còn đơn thuần là tranh chấp lãnh thổ nữa. Nó đã trở thành một mối đe dọa an ninh quốc gia ở cấp độ tồn vong.

* Và đó là lý do Việt Nam không lựa chọn một cuộc chiến kéo dài.

 Nếu đặt trong bối cảnh lớn hơn, Hà Nội khi đó đang đứng trước một bài toán cực kỳ khó khăn. Nền kinh tế vừa kiệt quệ sau nhiều thập kỷ chiến tranh. Đất nước bị bao vây cấm vận. Biên giới phía Bắc bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất ổn. Mỗi ngày kéo dài chiến sự đều đồng nghĩa với việc Việt Nam phải trả thêm một cái giá khổng lồ. Đó là lý do các nhà hoạch định quân sự đã chọn phương án ngược lại hoàn toàn với những gì đối phương dự đoán.

- Không đánh cầm chừng.

- Không đánh giới hạn.

- Không đánh từng phần.

 Mà đánh thẳng vào trung tâm quyền lực.

* Đây mới là phần thú vị nhất của câu chuyện.

 Khmer Đỏ tin rằng Việt Nam sẽ chỉ phản ứng ở khu vực biên giới. Họ cho rằng nếu chiến tranh nổ ra, quân đội Việt Nam sẽ bị hút vào những khu vực phòng thủ chiều sâu, bị kéo dài tuyến tiếp vận và cuối cùng sa lầy trong một cuộc chiến tiêu hao.

 Đó là cách nhiều lực lượng du kích từng đánh bại những đội quân mạnh hơn trong lịch sử. Nhưng họ đã tính sai một điều. Việt Nam không chơi theo kịch bản mà đối phương chuẩn bị.

 Các binh đoàn chủ lực được tung vào với tốc độ hiếm thấy. Thiết giáp, pháo binh, không quân và lực lượng đổ bộ phối hợp đồng thời trên nhiều hướng. Những vị trí phòng thủ mạnh không phải lúc nào cũng bị tiêu diệt ngay lập tức mà nhiều nơi được bỏ lại phía sau để các mũi cơ giới tiếp tục lao về phía trước.

 Mục tiêu duy nhất là cắt đứt hệ thần kinh trung ương của đối phương. Đó là Phnom Penh.

 Nhìn kỹ sẽ thấy đây chính là tư duy của chiến tranh hiện đại. Không phải đánh vào nơi đối phương mạnh nhất mà đánh vào nơi khiến toàn bộ hệ thống của họ tê liệt nhanh nhất.

 Khi thủ đô thất thủ, nhiều đơn vị Khmer Đỏ ở phía trước thậm chí còn chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra. 

- Họ vẫn giữ vị trí chiến đấu nhưng trung tâm chỉ huy đã biến mất. 

- Họ vẫn có súng nhưng mất khả năng phối hợp.

- Họ vẫn còn quân nhưng không còn hệ thống.

 Trong chiến tranh, một đội quân mất hệ thống thường sụp đổ nhanh hơn nhiều so với mất quân số.

* Câu chuyện không dừng ở đó. Điều làm nên giá trị đặc biệt của chiến dịch này không chỉ nằm ở khía cạnh quân sự mà còn nằm ở tính toán địa chính trị.

 Ban lãnh đạo Khmer Đỏ khi đó tin rằng Việt Nam sẽ không dám dốc toàn lực vì còn phải đối phó nguy cơ từ phía Bắc. Họ xem đó như một tấm lá chắn chiến lược bảo vệ chế độ của mình.

 Nhưng Việt Nam lại chọn cách giải quyết hoàn toàn khác. Đánh thật nhanh. Đánh thật mạnh. Giải quyết mặt trận Tây Nam trong thời gian ngắn nhất. Sau đó chuyển trọng tâm trở lại hướng Bắc. Đó là một quyết định đầy rủi ro, nhưng cũng cho thấy mức độ tự tin rất lớn của bộ chỉ huy quân sự Việt Nam thời điểm đó.

 Lịch sử sau này cho thấy tính toán ấy không phải ngẫu nhiên. Nó được xây dựng trên kinh nghiệm của hơn ba thập kỷ chiến tranh liên tục, nơi những người chỉ huy đã quen với việc phải đưa ra quyết định trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

* Thực ra điều đáng suy ngẫm nhất không nằm ở chiến thắng quân sự. Bản chất của mọi cuộc chiến đều là cuộc đối đầu giữa những cách nhìn nhận thực tế.

- Một bên đánh giá sai đối thủ.

- Một bên hiểu rất rõ giới hạn thời gian của mình.

- Một bên đặt niềm tin vào các giả định chính trị.

- Một bên đặt cược vào tốc độ hành động.

 Kết quả là chỉ trong vòng 14 ngày, một chế độ tưởng như rất khó bị đánh bại đã sụp đổ. Lịch sử nhiều lần chứng minh rằng các quốc gia không nhất thiết thất bại vì thiếu quân hay thiếu vũ khí. Họ thường thất bại khi hiểu sai bàn cờ mà mình đang đứng. Và có lẽ đó mới là bài học lớn nhất còn giá trị cho đến tận ngày nay. Trong chính trị, kinh doanh hay địa chiến lược, sức mạnh không nằm ở việc bạn có bao nhiêu nguồn lực. Sức mạnh nằm ở việc bạn hiểu đúng thực tế nhanh hơn đối thủ bao lâu.

 Theo bạn, trong mọi cuộc đối đầu giữa các quốc gia, điều quyết định hơn là sức mạnh quân sự hay khả năng nhìn đúng bản chất của bàn cờ chiến lược? Alex rất muốn đọc góc nhìn của bạn ở phần bình luận. Nếu bạn yêu thích những phân tích lịch sử, quyền lực và địa chính trị theo chiều sâu, hãy theo dõi Alexander VI.

*ẢNH MINH HOẠ* 

#AlexanderVI #QuanDoiNhanDanVietNam #KhmerDo #BienGioiTayNam