Nguyễn Thị Ngọc Hà: KHI BẠN ĐÁ QUẢ BOM RỦI RO CHO KHUẤT MẮT KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ NÓ KHÔNG PHÁT NỔ

KHI BẠN ĐÁ QUẢ BOM RỦI RO CHO KHUẤT MẮT KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ NÓ KHÔNG PHÁT NỔ 

- Nguyễn Thị Ngọc Hà -

Khi nghiên cứu về các cuộc khủng hoảng, mình thích nhất giảng cho sinh viên về khủng hoảng tài chính 2008. 

Các bạn nào học mình rồi thì biết, để giảng về khủng hoảng 2008 mình lại phải giảng từ cấu trúc TTTC Mỹ 100 năm trước 1929-1933. 

Vì sao phải đi từ 100 năm trước? Vì sinh viên cần một tư duy: cái gì đang tạo ra các bong bóng tài sản và khủng hoảng? Cuộc sửa chữa thể chế 1934 sau đó đã khởi tác dụng thế nào trong suốt 50 năm? Và vì sao khi các hàng rào lửa ngăn rủi ro 1934 (Đạo luật Glass-Steagall) bị dỡ bỏ một phần thì thập niên 1980 có 03 ngân hàng thương mại Mỹ phá sản và chỉ 10 năm sau khi gỡ bỏ hẳn thì chúng ta có Đại khủng hoảng 2008!!! 

Nhắc về 2008, Fed của Mỹ và các NHTM cũng làm như SBV của mình bây giờ: tạo nợ dưới chuẩn (qua chứng khoán hoá khoản vay) rồi mua phát sinh cho nó (tức là đá rủi ro cho Quỹ phòng hộ bảo kê). Ai cũng nghĩ không hạch toán nợ BĐS vào bảng cân đối tài sản thì tức là rủi ro đã biến mất. 

Nhưng nợ đã hình thành, tiền đã xuất ra thì thu về cần năng lực trả nợ của người vay phải không? Nếu năng lực này không trả được thì tức là nợ xấu. Nợ xấu thì nếu ông NHTM không phải trả thì ông Quỹ phòng hộ phải trả. 

Vì thế, khi chuỗi domino đổ vỡ, các ông NHTM lớn của Mỹ gào lên với Fed: nếu các ông không cứu ông AIG (một quỹ phòng hộ) thì chúng tôi vỡ nợ sạch. Thế là 200 tỷ USD được đổ vào cứu AIG. 

Nhưng nhìn vào bảng cân đối của Fed: tài sản của Fed (tức là tiền in ra mua khoản nợ xấu trong hệ thống ấy, chính là MBS ấy) gấp đôi trong năm 2008-2009, 2014 gấp đôi tiếp so với năm 2009, 2020 (lý do covid) lại gấp đôi so với 2014, 2022 thăng thêm so 2020 là 2.000 tỷ USD. Tiền như giấy. Và theo đà tăng tài sản của Fed, nợ công Mỹ tăng theo. Ý của mình là giải cứu ngầm mới là con số khủng khiếp. Nó làm cho giá vàng tăng đột biến trong vài năm qua và làm cho nợ công Mỹ giảm giá mạnh (lợi suất TPCP Mỹ tăng) là vì thế. 

Chỉ có NHTM là an toàn. Họ được rút ra 6.500 tỷ USD tiền điện tử  (khi cần rút ra thì tiền điện tử chính là tiền USD mặt, từ là từ điện tử - theo tuyên bố ban đầu là không in tiền - chuyển thành tiền thật, giá thật, giấy in thật - để cho NHTM đỡ thanh khoản). 

Vì fed mua nợ xấu như điên, giải cứu lặng lẽ mới là nơi báo chí ít nhắc đến nên hệ thống tài chính cứ phát triển rực rỡ. Đợt này mà nổ bong bóng thì giời cứu. Mẹ của các cuộc khủng hoảng không phải là một tuyên bố quá đà. 

ÔN CỐ TRI TÂN !!! HAIZZ..... 

Việt Nam đang theo một chính sách tương tự Mỹ: loại khỏi thống kê của NHNN số liệu nóng, loại khỏi bảng cân đối của NHTM rủi ro bằng một quyết định trong tờ giấy A4. Số liệu báo cáo sẽ đẹp, chỉ số an ninh tài chính tiền tệ sẽ được "make up" chỉ bằng một tờ A4 giản dị. Nhưng rủi ro chềnh ềnh ra đấy, được bơm thổi mạnh mẽ trong bóng tối. 

Nhưng tin tức như thế này thực sự là đáng sợ, đáng ngại, đáng giận hơn là vui mừng. 

Lịch sử luôn cho chúng ta bài học đắt giá, chúng ta chỉ có thể hùng mạnh khi chúng ta hiểu đạo lý khiêm nhường học hỏi, chả có kẻ nào ngạo nghễ mà trường tồn và hùng mạnh cả.