Dương Quốc Chính: ĐÁNH GIÁ ĐỀ VĂN

ĐÁNH GIÁ ĐỀ VĂN

Hôm qua mình viết stt giải trí, cảm xúc bất chợt, khi đọc đề văn thi tốt nghiệp. Bây giờ, sau khi đọc nhiều ý kiến phê bình đề này, chủ yếu từ anh em đỏ, mình mới có ý kiến nghiêm túc để đánh giá, riêng về câu Steve Jobs (mới gây tranh luận). 

Đầu tiên, phải thấy rằng, nó rất khó cho HS và cho cả người lớn, lẫn lãnh đạo quốc gia. Cho các bác UV TƯ làm bài luận 2000 từ còn gãi đầu gãi tai.

Cái khó ở đây không phải là cái khó về cách hành văn hay các biện pháp tu từ. Chuyên Văn không có lợi thế gì ở đây cả, thậm chí là ngược lại, câu này sẽ là lợi thế cho các em học chuyên tự nhiên, như Toán Lý Hóa Tin, nói chung là các em có đam mê công nghệ. 

Tức là đề Văn mà lại dành cho chuyên tự nhiên mới éo le! Cái hay của môn Văn và cái ý nghĩa hiện đại của Văn Sử Triết bất phân là đây.

Không rõ bây giờ các cháu có khác xưa không? Hi vọng đỡ hơn! 

Nhiều người phản đối cho rằng, đề này không phù hợp cho đại chúng, tức là các cháu vùng sâu vùng xa sẽ không thể biết được mấy ông Tây kia. Nhiều người ở thành phố cũng không quan tâm đến họ. Mà không biết thì không làm bài được. Đó là bất công cho những HS như thế.

Nhiều người khác cho rằng, đề quá khó, ở tầm vĩ mô, quá sức với đa số HS, trong khi chỉ dùng khoảng 200 chữ (mình cho là phải là: tối thiểu 200 TỪ mới chuẩn).

Anh em đỏ thì cho rằng sao VN có bao người tài, về cả khoa học, như ông Trần Đại Nghĩa, sao không dùng mà lại đưa mấy thằng Mỹ vào?! Tức là lồ lộ thông điệp tuyên truyền tinh thần yêu nước (yêu chế độ), như lâu nay môn Văn vẫn phải oằn mình gánh chịu cho nền GD và hệ thống chính trị.

Ý kiến của mình như sau:

Đề này tuy rất khó, nhưng có lẽ được dùng để phân loại HS giỏi, dành cho các cháu 8-10 điểm thôi, nên nó chỉ có 2 điểm. Vì thế cũng không tạo nên bất công gì lắm cho các cháu. 

Đề Văn nghị luận XH là dựa trên kiến thức xã hội làm nền tảng, mà kiến thức XH không bao giờ có thể giống nhau với tất cả các HS. Ví dụ, bảo mình viết luận về ban nhạc Black Pink, về ngôi sao cải lương, thậm chí ngôi sao bóng đá trẻ VN, 1 hoa hậu VN...là mình thua chắc, biết gì đâu mà làm? Và HS có kiến thức kiểu như mình cũng không ít, ở mọi miền đất nước, mà mình còn biết rộng rồi đó. Trong khi các ngôi sao kia cũng rất nổi tiếng. 

Nếu hỏi về ông Trần Đại Nghĩa, mình thì rành, nhưng không phải đa số HS đã biết. Vì lịch sử vốn là môn không được đa số HS yêu thích. Có khi còn bất công hơn. Chắc gì số HS biết về Trần Đại Nghĩa đã đông hơn số HS biết Steve Jobs?

Nói chung với đề NL XH, tính hên xui về kiến thức như vậy là luôn có và không có nội dung nào đáp ứng được cho tất cả, trừ khi nó lại quá phổ thông, thì lại nhàm chán. Giờ hỏi các cháu về bác TL, viết luận về kỷ nguyên vươn mình, khéo đầy cháu không biết! 

Mình cho là Steve Jobs khá là nổi tiếng rồi, nhưng với người quan tâm tới kinh tế và khoa học công nghệ sẽ rành hơn. Còn ai tuyệt nhiên không biết, chưa từng nghe, thì cũng là kiến thức hẹp.

Ai đó nhắc tới sự bất công với HS vùng sâu, nông thôn, miền núi, thì cũng có màu sắc dân túy CS thôi. Các cháu ở đó quanh năm sống quanh cây cỏ, trâu bo`, thì chả nhẽ phải có đề về cây cỏ, trâu bo` để cho công bằng về kiến thức?

 Bây giờ internet phủ sóng tới nông thôn rồi. Nên việc các cháu cấp 3 vừa cưỡi trâu vừa cầm smartphone hóng FB là có. Nên hoàn toàn có cơ hội biết về 3 ông Mỹ kia. Mà thực tế là các cháu vùng xa mà được học và thi tốt nghiệp cấp 3 chả có cháu nào lạc hậu quá đâu, thành phần đó đã nghỉ học sớm rồi. 

Đề này khó kiểu đánh đố, nhưng dùng để phân loại HS giỏi cũng không vấn đề gì. Nếu barem điểm đủ thoáng, ví dụ chỉ cần nêu được 1 vài ý chủ đạo là có điểm, thì cũng không phải khó. Vấn đề ở câu này chính là barem chấm điểm. Sẽ phải khá thoáng, thoáng kể về mặt tư tưởng, tránh chụp mũ PĐ để kỳ thị và không tính điểm. 

Ví dụ, có thể đưa ra 4-5 ý chính, cháu nào nêu được 2-3 ý là ăn điểm tối đa được rồi, ngô nghê tý cũng chấp nhận. Khó hay dễ là ở tiêu chí chấm cả. Đề khó mà chấm dễ thì lại thành dễ. Chấm Văn khác chấm Toán là ở chỗ này. 

Về quan điểm của anh em đỏ, chuyện này khá nghiêm túc, nên mình không gọi là bo` đỏ. Việc môn Văn phải gánh nhiệm vụ tuyên truyền lâu nay là quá nặng nề, làm biến tướng môn học này, khiến nó bị nặng về tuyên truyền hơn là giáo dục.

Đề Văn này khá là đột phá về tư duy, khi có 1 câu hướng tới tấm gương phát triển theo mô hình tư bản Mỹ. Điều này khá sốc với giới bảo thủ về GD và văn học, họ rất ấm ức. Nhưng đề kiểu này có lẽ phù hợp với kỷ nguyên vươn mình, hướng tới sự phát triển công nghệ và kinh tế thay vì hướng tới lòng tự hào dân tộc trong quá khứ, gặm nhấm những năm tháng oanh liệt ngày xưa. 

Chuyện này không có đúng hay sai. Đây là quan điểm của nhóm ra đề, có thể có sự định hướng hay ảnh hưởng từ cấp cao nhất. Điều này không thể so sánh với đề năm ngoái. Vì năm ngoái có 2 đại lễ, nên  phải hướng theo tuyên truyền. Năm nay là khác hẳn. 

Tóm lại, đây là đề Văn khá sáng tạo, liều lĩnh, táo bạo về mặt tư tưởng. Nên rủi ro bị anh em bên chuồng húc mạnh là rất cao. Đề này cũng cho thấy 1 thông điệp mới, là giỏi Văn không còn chỉ là giỏi viết lách leng keng câu từ bóng bẩy mà rườm rà, vô nghĩa. 

Rất mong là đề dạng này cần phải lan tỏa nhiều hơn, nhất là cho HS chuyên Văn, tiến tới là cân bằng giữa nghị luận XH và nghị luận VH, thậm chí NL XH còn phải cao điểm hơn. Nó thể hiện rõ quan điểm nghệ thuật vị nghệ thuật hay nghệ thuật vị nhân sinh. Học là để ứng dụng cho công việc tương lai, chứ không phải học là để thi.

- Dương Quốc Chính -