Phan Phụng Long: PUTIN CÓ ĐANG BƯỚC VÀO CHIẾC BẪY TỪNG GIẾT CHẾT LIÊN XÔ?

- Phan Phụng Long -

PUTIN CÓ ĐANG BƯỚC VÀO CHIẾC BẪY TỪNG GIẾT CHẾT LIÊN XÔ?

Tháng 2/1979, Liên Xô tin rằng Afghanistan sẽ được giải quyết trong vài tháng.

Tháng 2/2022, nhiều người ở Moscow cũng tin điều tương tự về Ukraine.

Bốn năm sau, câu hỏi không còn là Nga có thể thắng hay không.

Câu hỏi là liệu cuộc chiến này có đang trở thành thứ từng góp phần bào mòn một siêu cường cách đây gần nửa thế kỷ.

Ngày nay, nhiều người nhìn Ukraine và đặt câu hỏi tương tự:

Liệu Ukraine có đang trở thành "Afghanistan của Putin"?

Đó là một so sánh hấp dẫn.

Nhưng cũng là một so sánh dễ gây hiểu lầm.

─────────

ĐIỂM GIỐNG: CHIẾN TRANH TIÊU HAO

Nếu nhìn từ xa, hai cuộc chiến có nhiều nét tương đồng.

Cả Afghanistan năm 1979 và Ukraine năm 2022 đều nhanh chóng biến thành các cuộc chiến tiêu hao kéo dài.

Trong cả hai trường hợp:

• Nga/Liên Xô kỳ vọng chiến thắng nhanh.

• Đối thủ nhận được viện trợ lớn từ bên ngoài.

• Chiến trường trở thành nơi các cường quốc cạnh tranh ảnh hưởng.

• Chi phí quân sự tăng liên tục.

• Thương vong ngày càng khó che giấu.

Tại Afghanistan, lực lượng Mujahideen được Mỹ, Pakistan, Saudi Arabia và nhiều nước khác hỗ trợ.

Tại Ukraine, Kiev nhận được nguồn viện trợ quân sự, tài chính và tình báo lớn nhất kể từ sau Thế chiến II từ Mỹ và NATO.

Ở cả hai cuộc chiến, Moscow đều đối mặt với một bài toán quen thuộc:

Chiếm lãnh thổ dễ hơn rất nhiều so với duy trì kiểm soát lâu dài.

─────────

NHƯNG ĐIỂM KHÁC MỚI QUYẾT ĐỊNH KẾT CỤC

Chính tại đây, phép so sánh Afghanistan bắt đầu gặp vấn đề.

Afghanistan là chiến tranh chống nổi dậy

Liên Xô kiểm soát các thành phố lớn.

Nhưng phần lớn vùng núi và nông thôn nằm ngoài tầm kiểm soát.

Mujahideen không cần giữ đất.

Họ chỉ cần tồn tại.

Mỗi năm kéo dài chiến tranh là một năm Liên Xô mất thêm máu và tiền.

Đây là kiểu chiến tranh mà quân đội hiện đại thường gặp bất lợi.

─────────

Ukraine là chiến tranh giữa hai nhà nước

Ukraine không phải lực lượng du kích.

Ukraine là một quốc gia có:

• Chính phủ hoàn chỉnh.

• Quân đội chính quy.

• Nền công nghiệp quốc phòng.

• Hệ thống hậu cần quốc gia.

• Khả năng huy động hàng triệu công dân.

Điều đó khiến cuộc chiến mang bản chất hoàn toàn khác.

Ukraine không chỉ cần tồn tại.

Ukraine phải chiến đấu như một quốc gia hiện đại và duy trì cả bộ máy nhà nước trong điều kiện chiến tranh.

Đây là gánh nặng mà Mujahideen chưa từng phải đối mặt.

─────────

PHƯƠNG TÂY ĐANG LÀM ĐIỀU MỸ TỪNG LÀM Ở AFGHANISTAN?

Một phần đúng.

Nhưng không hoàn toàn.

Trong thập niên 1980, Washington viện trợ cho lực lượng chống Liên Xô với chi phí tương đối thấp.

Ngày nay, hỗ trợ Ukraine đã tiêu tốn hàng trăm tỷ USD từ Mỹ và châu Âu.

Điều đó tạo ra một khác biệt chiến lược quan trọng:

Trong Afghanistan, chi phí chủ yếu nằm ở phía Liên Xô.

Trong Ukraine, chi phí được chia cho cả hai phe.

Nga đang tiêu hao.

Nhưng phương Tây cũng đang tiêu hao nguồn lực tài chính, kho đạn dược và sự đồng thuận chính trị.

Vì vậy đây không còn là cuộc chiến một chiều như Afghanistan.

Nó là một cuộc thi sức bền giữa nhiều trung tâm quyền lực cùng lúc.

─────────

NGA CÓ ĐANG KIỆT SỨC?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất.

Nếu nhìn vào các lệnh trừng phạt năm 2022, nhiều người từng dự đoán kinh tế Nga sẽ sụp đổ nhanh chóng.

Điều đó đã không xảy ra.

Nga tái cấu trúc nền kinh tế chiến tranh.

Xuất khẩu năng lượng chuyển hướng sang châu Á.

Chi tiêu quốc phòng tăng mạnh.

Các nhà máy quốc phòng hoạt động với công suất cao chưa từng có.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa Nga miễn nhiễm với chiến tranh tiêu hao.

Ngược lại.

Càng kéo dài, Moscow càng phải đối mặt với:

• Thiếu hụt lao động.

• Áp lực lạm phát.

• Chi phí quân sự khổng lồ.

• Sự hao mòn nhân lực chất lượng cao.

• Sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nền kinh tế chiến tranh.

Đây chính là điều từng xảy ra với Liên Xô cuối thập niên 1980.

Nhưng mức độ và tốc độ vẫn còn là dấu hỏi.

─────────

UKRAINE CÓ THỂ LÀM NGA SỤP ĐỔ NHƯ AFGHANISTAN TỪNG LÀM VỚI LIÊN XÔ?

Đây là điểm thường bị hiểu sai.

Afghanistan không làm Liên Xô sụp đổ một mình.

Liên Xô sụp đổ vì nhiều nguyên nhân cùng lúc:

• Khủng hoảng kinh tế kéo dài.

• Hệ thống kế hoạch hóa trì trệ.

• Cuộc chạy đua vũ trang với Mỹ.

• Khủng hoảng chính trị nội bộ.

• Chủ nghĩa dân tộc trong các nước cộng hòa thuộc Liên bang.

Afghanistan chỉ là chất xúc tác làm lộ ra những căn bệnh đã tồn tại từ trước.

Nếu áp dụng bài học đó vào hiện tại, câu hỏi đúng không phải là:

"Ukraine có đánh bại Nga không?"

Mà là:

"Ukraine có thể khiến những điểm yếu vốn tồn tại trong hệ thống Nga trở nên nguy hiểm hơn hay không?"

Đó mới là phép so sánh thực sự với Afghanistan.

─────────

VẤN ĐỀ KHÔNG PHẢI LÀ PUTIN CÓ GÃY HAY KHÔNG

Nhiều người phương Tây từng tin rằng chỉ cần kéo dài chiến tranh, Nga sẽ tự động sụp đổ.

Sau hơn bốn năm chiến sự, giả định đó chưa được chứng minh.

Nhưng điều ngược lại cũng đúng.

Nga vẫn chưa đạt được một chiến thắng quyết định đủ để buộc Ukraine đầu hàng hoặc chấp nhận các điều kiện của Moscow.

Điều đó có nghĩa cuộc chiến đang bước vào dạng nguy hiểm nhất:

Một cuộc chiến mà cả hai bên đều chưa đủ mạnh để thắng, nhưng cũng chưa đủ yếu để thua.

Trong loại chiến tranh này, yếu tố quyết định không phải là trận đánh tiếp theo.

Mà là khả năng duy trì nguồn lực lâu hơn đối thủ.

─────────

KẾT LUẬN

Ukraine không phải Afghanistan.

Và Nga hiện nay cũng không phải Liên Xô năm 1979.

Tuy nhiên, bài học Afghanistan vẫn còn nguyên giá trị:

Một cường quốc có thể thắng rất nhiều trận đánh nhưng vẫn thất bại nếu không chịu nổi chi phí của chiến tranh kéo dài.

Câu hỏi lớn nhất của cuộc chiến Ukraine không còn là ai chiếm thêm được bao nhiêu km² trong tháng tới.

Mà là:

Ai sẽ cạn kiệt trước?

• Ý chí chính trị của Kyiv?

• Sự kiên nhẫn của phương Tây?

• Hay sức chịu đựng kinh tế và xã hội của Moscow?

Lịch sử Afghanistan cho thấy đôi khi đế chế không sụp đổ vì một đòn đánh quyết định.

Chúng sụp đổ vì bị bào mòn từng ngày cho đến khi không còn đủ sức tiếp tục cuộc chơi.

─────────

Nếu thấy bài viết hữu ích... 

... hãy theo dõi và chia sẻ để cùng nhìn các cuộc xung đột quốc tế dưới góc nhìn lịch sử, địa chính trị và chiến lược dài hạn thay vì chỉ qua những dòng tin tức hằng ngày.

─────────

#NgaUkraine #UkraineWar #Nga #Ukraine #DiaChinhTri #LichSuQuanSu #QuanHeQuocTe